1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ishga joylashtirish boʻyicha asosiy davlat kafolatlari koʻrsatilgan boʻlib, ushbu kafolatlarni davlat qonunchilik hujjatlari bilan, uni nazorat qilish hamda jazo qoʻllash mexanizmlari orqali taʼminlaydi.

1.2. Bandlik turini, shu jumladan turli mehnat rejimidagi ishni tanlash erkinligini kafolatlash - Oʻzbekiston Respublikasidagi demografik vaziyat, aholi koʻpchiligini yoshlar tashkil etishi, aholi sonining nisbatan tez koʻpayib borayotganligi kabi omillar tufayli aholining ish bilan bandligi sohasida kuchli va izchil siyosat yuritilishini taqozo qiladi.

Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan bandlik siyosati quyidagi yoʻnalishlarda roʻyobga chiqarilmoqda:

a) kichik va xususiy biznesni ragʻbatlantirish orqali oʻzini-oʻzi ish bilan taʼminlashi, qoʻshimcha ish oʻrinlari yaratish;

b) korxonalarda ish oʻrinlari koʻpaytirilishi va yangi ish oʻrinlari ochilishini qoʻllab-quvvatlash;

v) tadbirkorlikni rivojlantirish orqali aholining muhtoj tabaqalarini ish bilan taʼminlash;

g) aholiga maishiy va boshqa xizmatlar koʻrsatilishini kengaytirish;

d) yoshlarning yangi kasblarni egallashlariga koʻmak berish.

Fuqaro ijtimoiy va iqtisodiy hayotning istagan sohasida erkin kasb ish turi va joyi, rejimini tanlash yoʻli bilan mehnat qilish huquqiga ega.

Fuqaro mehnat shartnomasi tuzish orqali korxona va tashkilotlarga yollanib ishga kirish; harbiy yoki boshqa davlat xizmatiga kirishi; tadbirkor sifatida faoliyat yuritishi; fuqarolik huquqiy shartnomalar tuzib, oʻzga shaxslarga xizmat koʻrsatish, jamoat birlashmalari yoxud diniy tashkilotlarda ishlashi; oʻzini-oʻzi ish bilan taʼminlash orqali mehnat qilishi; ish rejimini erkin tanlashi mumkin va bunday huquqlar davlat tomonidan kafolatlanadi.

MISOL

Bolali ona stomatologiya markaziga ishga joylashmoqchi boʻladi. U 9:00 dan 13:00 gacha qisqartirilgan ish vaqtida ishlashni xohlaydi, chunki bolasini bogʻchaga olib borish va olib kelish majburiyati bor. Ish beruvchi esa, “faqat toʻliq stavkadagi xodimlar kerak, qisqartirilgan ish vaqtiga rozi emasmiz” deya ishga qabul qilishdan bosh tortdi. Bu holatda ish beruvchi xodimning mehnat rejimini tanlash huquqini cheklagan boʻlib, MKning 186-moddasi ikkinchi qismi talablarini, yaʼni mehnat rejimidagi ishni tanlash erkinligini buzgan hisoblanadi.

XALQARO STANDARTLAR

Oʻzbekiston tomonidan ratifikatsiya qilingan BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro Paktining 6-moddasiga koʻra, har bir inson mehnat qilish, mehnat shaklini erkin tanlash va tirikchilikni mehnat orqali taʼminlash huquqiga ega ekanligi koʻrsatilgan. Ushbu normaga muvofiq, har bir shaxs mehnatning turi, shakli va sohaga oid qarorni mustaqil qabul qilish, shu orqali oʻzining iqtisodiy mustaqilligi va ijtimoiy barqarorligini taʼminlash imkoniyatiga ega boʻlishi lozim.

Shuningdek, XMTning 122-sonli Ish bilan taʼminlash siyosati toʻgʻrisidagi Konventsiyasida ham davlatlar zimmasiga mehnat sohasidagi tanlov erkinligini amalga oshirish borasida aniq majburiyat yuklanadi. Konventsiyada taʼkidlanishicha: “Davlatlar fuqarolarga ularning qobiliyati va xohishiga mos ish sharoitlarini tanlash imkonini berishi shart”, yaʼni har bir davlat mehnat munosabatlarini shunday yoʻlga qoʻyishi kerakki, fuqarolar mehnat turini tanlashda oʻz bilim va salohiyatiga, kasbiy tajribasiga hamda shaxsiy hayot sharoitiga mos ravishda qaror qabul qilish imkoniga ega boʻlsin. Bu esa, fuqarolarning mehnat huquqi erkin amalga oshishining kafolati boʻlib, bandlik siyosatining adolatli va inklyuziv boʻlishini taʼminlaydi.

MILLIY QONUNCHILIK

Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 49-moddasi fuqaroning mehnat huquqini buzgan mansabdor shaxs maʼmuriy jarimaga tortilishiga asos boʻladi.

Xodim mehnat shartnomasi, ishga qabul qilish yoki ish vaqti boʻyicha erkinlik huquqi buzilgan holda mehnat nizosi yuzasidan sudga daʼvo kiritishi mumkin.

1.3. Ishga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etish (MK 119-modda sharhiga qarang), qonunga xilof ravishda boshqa ishga oʻtkazish (138-145-moddalar sharhiga qarang), xodimni ishdan chetlashtirishdan (154-modda sharhiga qarang) va mehnat shartnomasini bekor qilishdan himoyalanish kafolati ishga joylashish va mehnat qilish jarayonidagi barcha huquqlar va kafolatlarni qamrab oladi.

Bunday himoya mexanizmlari, oʻz navbatida, kamsitishni taqiqlash, qonuniy mehnat munosabatlarini saqlash hamda kasbiy barqarorlikni taʼminlashga qaratilgan.

MISOL

Bakalavr darajadagi diplomiga ega boʻlgan va 5 yil tajribasi bor ayol davlat muassasasiga buxgalter lavozimiga ishga kirish uchun ariza beradi. Ish beruvchi unga “Sizda uch nafar farzand bor ekan, ish vaqtingiz toʻliq boʻlmaydi, shuning uchun qabul qila olmaymiz,” – deb rad javobini beradi. Bu holat — qonunga xilof ravishda ishga qabul qilishni rad etish hisoblanadi. MK 4-moddasiga koʻra, xodimni uning oilaviy holati, jinsi yoki farzandlar sonini bahona qilib ishga qabul qilmaslik – kamsitish (diskriminatsiya) sifatida baholanadi va qonunga ziddir.

XALQARO STANDARTLAR

Oʻzbekiston tomonidan ratifikatsiya qilingan BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro Paktining 6-7-moddalarida har bir insonning mehnat qilish huquqi, mehnat shaklini erkin tanlash va mehnat orqali tirikchilikni taʼminlash, mehnat shartlarining adolatli va qulay boʻlishi, kamsitishsiz, xavfsiz muhitda mehnat qilish huquqi belgilanadi.

Xalqaro mehnat tashkilotining 111-sonli Mehnat va mashgʻulotlar sohasidagi kamsitishlar toʻgʻrisidagi Konventsiyasi 3-moddasi koʻra:

tashkilotning har bir aʼzosi, ushbu Konventsiya unga nisbatan kuchga kirgan boʻlsa, milliy sharoitga va amaliyotga mos keladigan usullar orqali quyidagi majburiyatlarni oʻz zimmasiga oladi:

a) shu siyosatning maʼqullanishi va unga rioya qilinishiga koʻmaklashishda ish beruvchilar va mehnatkashlar tashkilotlari va boshqa tegishli organlar hamkorligini taʼminlashga intilish;

b) shu siyosatning maʼqullanishi va unga rioya qilinishini taʼminlashga moʻljallangan tegishli qonunlarni qabul qilish va tegishli taʼlim dasturlarini qoʻllab-quvvatlash;

s) shu siyosatga mos kelmaydigan har qanday qonun-qoidalarni bekor qilish va har qanday maʼmuriy qarorlarni va amaliyotni oʻzgartirish;

d) ish bilan taʼminlanish sohasidagi siyosatni bevosita hukumat nazorati ostida amalga oshirish;

ye) kasb tanlash, kasbga oʻqitish va ish bilan taʼminlash sohasidagi muassasalar faoliyatida shu siyosatga, hukumat boshqaruvi ostida, rioya qilinishini taʼminlash;

f) shu siyosatga binoan amalga oshirilgan tadbirlarni va shular tufayli erishilgan natijalarni oʻzining ushbu Konventsiyaning qoʻllanilishi toʻgʻrisidagi har yilgi maʼruzalarida koʻrsatish.

1.4. Maqbul keladigan ish tanlashga va ishga joylashishga bepul koʻmaklashish – mehnat huquqining muhim kafolatlaridan biri sifatida fuqarolarning mehnat qilish huquqini amaliy roʻyobga chiqarishda davlatning bevosita ishtirokini nazarda tutadi. Ushbu norma mehnat bozorida teng imkoniyatlar, ijtimoiy adolat va ijtimoiy himoya printsiplariga tayanadi.

Davlat organlari (avvalo mehnat organlari) ish izlayotgan shaxslarga ularning kasbiy malakasi, mehnat tajribasi va ijtimoiy ahvolini hisobga olgan holda maqbul ish oʻrinlarini topishda yordam berishi shart. Bunda “maqbul ish” tushunchasi mehnatga haq toʻlash miqdori, ish sharoitlari, ish joyining geografik joylashuvi va fuqaroning sogʻligi, shaxsiy ahvoli bilan bogʻliq talablarga javob beradigan ish sifatida talqin etiladi. Bu turdagi yordam fuqarolarga bepul asosda koʻrsatiladi va quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

mavjud boʻsh ish oʻrinlari haqida axborot berish;

kasbiy yoʻnaltirish va maslahat berish;

ishga joylashish jarayonida hujjatlarni rasmiylashtirishga koʻmaklashish;

zarur hollarda qayta kasb tayyorgarligi va malaka oshirishga yoʻnaltirish;

ijtimoiy ehtiyojmand toifalar uchun maxsus dasturlar ishlab chiqish.

MISOL

Oliy maʼlumotli oʻqituvchi bir necha yil maktabda ishlagan, turmushga chiqqanidan soʻng ishdan boʻshagan. U bir necha yil mehnat faoliyatidan chetda boʻlgan. Hozirda ish izlash maqsadida mehnat organiga murojaat qiladi. Mehnat organi uning maʼlumoti, kasbiy tajribasi va hozirgi sharoiti (maktabga yaqin yashashi, bolali onalik maqomi)ni inobatga olgan holda yaqin atrofdagi maktabda boʻsh turgan sinf rahbari lavozimini taklif etadi. Shu bilan birga, unga hujjatlarni tayyorlash, ish beruvchi bilan suhbatga tayyorgarlik koʻrish yuzasidan axborotlar va metodik koʻrsatmalar, shuningdek malakasini oshirish kurslariga yoʻllanmalar beradi, ushbu axborot, maslahat va amaliy koʻmak davlat tomonidan bepul amalga oshiriladi, maqbul ish tanlash va unga joylashishdagi huquqiy kafolat amalda toʻliq taʼminlangan.

1.5. Kasb egallashda va ishga ega boʻlishda, mehnat qilish va bandlik sharoitlarida, mehnatga haq toʻlashda, xizmat pogʻonalari boʻyicha koʻtarilishda har kimga imkoniyatlar tengligi yaratilishida - har bir shaxs millatidan, jinsidan, irqiy yoki ijtimoiy kelib chiqishidan, tilidan, dinidan, yoshi yoki ijtimoiy mavqeidan qatʼi nazar, oʻz qiziqishlari va qobiliyatiga koʻra kasb tanlash va unga ega boʻlish huquqiga ega.

Davlat va ish beruvchilar ishga qabul qilishda, ish joyidagi sharoitlarni yaratishda va mehnat munosabatlarini tashkil etishda barcha uchun teng va adolatli munosabatni taʼminlashi lozim. Bu, xususan, nogironligi boʻlgan shaxslar, yoshlar, ayollar va ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslarga nisbatan alohida ahamiyatga ega.

Mehnat qonunchiligida belgilanganidek, “bir xil mehnat uchun bir xil haq” printsipi asosida xodimlarga jinsi, millati va boshqa xususiyatlardan qatʼi nazar, mehnatiga munosib haq toʻlanilishi shart.

Xodimlar kasbiy malakasi, ishdagi samaradorligi va tajribasi asosida lavozimda koʻtarilishi, bu jarayonda shaxsiy aloqalar, mahalliychilik yoki boshqa subʼyektiv omillar taʼsirsiz boʻlishi kerak. Xizmatda koʻtarilish imkoniyatlari adolatli, shaffof va obʼyektiv mezonlar asosida taʼminlanishi zarur.

MISOL

Ayol kishi oliy maʼlumotli muhandis sifatida ish qidirayotgan bir paytda, ayrim xususiy korxonalar uni oilaviy ahvoli yoki bolasi borligini bahona qilib, ishga qabul qilishdan bosh tortgan. Bu holat kamsitish va ishga qabul qilish qonunga xilof ravishda rad etish hisoblanadi. Ayol mehnat va sud organlari orqali oʻz huquqini tiklab, ishga joylashish imkoniga ega ekanligi kafolatlangan.

XALQARO STANDARTLAR

BMTning Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi 23-moddasiga koʻra, har bir inson mehnat qilish, mehnat sharoitlarini erkin tanlash va adolatli, munosib sharoitlarda ishlash huquqiga egadir.

BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro Pakti 7-moddasida mehnatda teng qiymatdagi ish uchun teng haq olish, xavfsiz va sogʻlom ish sharoitlaridan foydalanish hamda xizmat pogʻonalari boʻyicha adolatli koʻtarilish huquqi taʼminlanishi kerakligi koʻrsatilgan.

Xalqaro mehnat tashkilotining 100-sonli Bir xil qiymatga ega boʻlgan mehnat uchun erkaklar va xotin-qizlarni teng ragʻbatlantirish toʻgʻrisidagi Konventsiyasi ish beruvchilarni bir xil ish uchun erkak va ayol xodimlarga teng haq toʻlashni majburiy deb biladi.

XMTning 111-sonli Mehnat va mashgʻulotlar sohasidagi kamsitishlar toʻgʻrisidagi Konventsiyasiga koʻra esa, ishga qabul qilish, xizmatda ilgarilash va mehnat shartlarida kamsitish man etiladi. Jinsi, millati, irqi, dini, siyosiy qarashlari va ijtimoiy kelib chiqishiga qarab farq qilish huquqbuzarlik hisoblanadi.

MILLIY QONUNCHILIK

Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 19-moddasiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega boʻlib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeidan qatʼi nazar, qonun oldida tengdirlar.

Bu normaning amaliy mohiyati shundaki, davlat mehnat bozorida barchaga bir xil huquqiy sharoitlarni yaratish vazifasini oʻz zimmasiga oladi.

1.6. Ish qidirayotgan shaxslarni va ishsizlarni kasbga tayyorlashga, qayta tayyorlashga hamda ularning malakasini oshirishga koʻmaklashishda -davlatning ijtimoiy majburiyatlaridan biri sifatida ishsizlikka qarshi tizimli kurash va mehnat bozorida barcha fuqarolar uchun teng imkoniyatlar yaratishga yoʻnaltirilgan.

Mehnat qilish huquqini toʻlaqonli amalga oshirish davlat tomonidan yaratilgan taʼsirchan huquqiy mexanizm boʻlib, davlatning ijtimoiy majburiyatlaridan biri, yaʼni ishsizlikka qarshi faol siyosiy va huquqiy yechimdir.

Fuqarolar bu imkoniyatdan xabardor boʻlishi va mehnat organlariga murojaat qilishi mumkin. Davlat esa bu xizmatlarni bepul, shaffof va samarali koʻrsatish uchun institutsional salohiyatini doimiy ravishda rivojlantirishi lozim. Ushbu norma deklarativ emas, balki qonunan amaliy chora-tadbirlar bilan taʼminlanishi kerak boʻlgan kafolat hisoblanadi

MILLIY QONUNCHILIK

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 23 oktyabrdagi “Kasbiy taʼlim tizimida boshqaruv samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-190-son Farmoni qabul qilingan boʻlib, ushbu Farmonning asosiy maqsadi kasbiy taʼlim va kasbga oʻqitishda boshqaruv tizimini takomillashtirish orqali yagona yondashuv asosida kasbga oʻqitish, ilgʻor xorijiy tajribalarni samarali joriy etish va xalqaro standartlarga mos boʻlgan yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash hisoblanadi.

Shuningdek, ushbu Farmon bilan kasbiy taʼlim tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish va kasbiy taʼlim sohasini boshqarishga masʼul boʻlgan Kasbiy taʼlim agentligi tashkil etildi.

Davlat bu kafolatni quyidagi tarzda amalga oshiradi:

mehnat organlari orqali ish qidirayotgan shaxslarni roʻyxatga olish;

ularning ehtiyoj va salohiyatiga mos ravishda kasbiy tayyorgarlik va qayta tayyorlash kurslarini tashkil etish;

oʻquv davrida stipendiya yoki boshqa yordam koʻrsatish;

ishga joylashishga koʻmaklashish.

Mehnat bozorida ish izlayotgan shaxslar uchun ushbu norma qoʻllab-quvvatlovchi huquqiy mexanizm hisoblanib, u turli toifadagi fuqarolarga tegishlidir. Jumladan, bu meʼyor rasmiy ishsizlar (yaʼni, mehnat organlarida roʻyxatdan oʻtgan va ishsiz maqomini olgan shaxslar), ish qidirayotgan fuqarolar (mehnat organlariga rasman murojaat qilmagan, lekin ish izlayotganlar), kasbini oʻzgartirishni istovchi shaxslar, shuningdek mehnat bozorida raqobatbardoshligi pasaygan toifalar - masalan, yoshlar, ayollar, nogironligi boʻlgan shaxslar va mehnat migrantlari uchun ham moʻljallangan. Davlat ushbu toifalarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish orqali ish bilan taʼminlash imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan kafolatli siyosat yuritadi.

MISOL

Ishsiz ayol tijorat banklari va doʻkonlarga murojaat qilgan, lekin maxsus kompyuter bilimi yoʻqligi tufayli qabul qilinmagan. U mehnat organiga murojaat qilib, qayta tayyorlash kurslarida 3 oy oʻqigan. Kurs yakunlangach, u xususiy firmaga buxgalter yordamchisi lavozimiga joylashgan.

XALQARO STANDARTLAR

Ushbu norma oʻz mazmuni va maqsadi jihatidan Xalqaro mehnat tashkiloti va BMTning asosiy huquqiy hujjatlarida belgilangan xalqaro standartlarga toʻliq muvofiq keladi.

BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar toʻgʻrisidagi xalqaro Paktining 6-moddasida ham davlatlar har bir shaxsning mehnat qilish huquqini taʼminlash uchun zarur tayyorgarlik va malaka berishga majbur ekani qayd etilgan. Oʻzbekiston Respublikasi mazkur xalqaro majburiyatlarni ratifikatsiya qilgan davlat sifatida ushbu standartlarni amalga oshirish, ularni milliy qonunchilik va amaliyotda tatbiq etish borasida qonunan masʼul hisoblanadi.

1.7. Mehnat organlarining taklifiga koʻra ishlash uchun boshqa joyga ixtiyoriy ravishda koʻchib ketish munosabati bilan qilingan xarajatlar kompensatsiya qilinishi Oʻzbekistonda mehnat bozorining barqarorligini taʼminlash, ishchi kuchini zarur hududlarga taqsimlash, ijtimoiy tenglik va bandlikni rivojlantirishda muhim ahamiyatga egadir.

Ushbu moddaning mazkur qismi mehnat munosabatlari sohasida davlat tomonidan beriladigan kafolatlarning territorial harakatchanlik va ixtiyoriylik tamoyillariga asoslangan shaklini ifodalaydi. Yaʼni, agar shaxs mehnat organining rasmiy taklifiga koʻra ishlash uchun oʻz yashash joyidan boshqa hududga ixtiyoriy ravishda koʻchib oʻtsa, u holda mehnat organi mazkur koʻchish bilan bogʻliq barcha zarur xarajatlarni toʻlab beradi.

Bu xarajatlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin: transport xarajatlari (jismoniy shaxs va oila aʼzolari uchun); yuk tashish xarajatlari; vaqtincha yashash joyini ijaraga olish bilan bogʻliq xarajatlar; boshqa tegishli tashkilot ishlari uchun moʻljallangan toʻlovlar.

Shu oʻrinda ixtiyoriylik tamoyili alohida urgʻu berilishi lozim. Shaxsning boshqa hududga koʻchib oʻtishi majburiy emas, balki uning roziligiga asoslangan boʻlishi shart. Davlat bu yerda faqat taklif beradi, qaror qabul qilish esa fuqaroning oʻz ixtiyorida qoladi. Agar u rozi boʻlsa, u holda xarajatlarning kompensatsiya qilinishi huquqiy asosga ega boʻladi.

Mehnat organlari esa band boʻlmagan aholi, kasbga yoʻnaltirish, vakant ish oʻrinlarini taklif qilish hamda tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish bilan shugʻullanuvchi vakolatli organ hisoblanadi. Bu organlar tomonidan berilgan rasmiy taklif (yozma shaklda) asosida fuqaroning koʻchib oʻtish xarajatlari davlat hisobidan toʻlanadi.

1.8. Haq toʻlanadigan jamoat ishlarida ishtirok etish imkoniyatini kafolatlanishi aholi bandligi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan.

Yaʼni, Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 3-moddasiga koʻra, haq toʻlanadigan jamoat ishlari — buyurtmachilar-ish beruvchilar — mahalliy davlat hokimiyati organlari, vazirliklar, idoralar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, tadbirkorlik subʼyektlari, boshqa tashkilotlar tomonidan tashkil etiladigan, qoida tariqasida, dastlabki kasbiy tayyorgarlikni talab qilmaydigan, ijtimoiy foydali yoʻnalishga ega boʻlgan hamda ish qidirayotgan shaxslarning va ishsiz shaxslarning vaqtincha bandligini taʼminlash uchun mahalliy mehnat organlari tomonidan beriladigan ishga joylashtirishga doir yoʻllanmalar boʻyicha bajariladigan vaqtinchalik mehnat faoliyati turlari hisoblanadi.

Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining asosiy turlari quyidagilardan iborat:

shaharlarning, tumanlarning, aholi punktlarining, mahallalarning hududlarini va boshqa hududlarni obodonlashtirish (koʻkalamzorlashtirish, yigʻishtirish, oqlash, ariqlarni, qabristonlarni, ziyoratgohlarni, madaniy obʼyektlarni tozalash va boshqalar);

uy-joy-kommunal obʼyektlar va boshqa infratuzilma obʼyektlari hududlariga tutash uy-joy fondining obʼyektlarini taʼmirlash hamda ularning faoliyat koʻrsatishini taʼminlash;

koʻchalarni, yoʻllarni va yoʻlkalarni taʼmirlash;

qishloq xoʻjaligi ishlari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish, ularni saqlash va qayta ishlash, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hosilini yigʻib-terib olish, irrigatsiya va melioratsiya tarmoqlarini taʼmirlash;

nogironligi boʻlgan shaxslarni, keksalarni, bemorlarni va boshqa shaxslarni parvarishlash;

sanoat tarmoqlari tashkilotlaridagi va xizmatlar koʻrsatish sohasidagi ishlar;

obʼyektlarni qurish, rekonstruktsiya qilish va taʼmirlash.

Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining qarorlariga muvofiq haq toʻlanadigan jamoat ishlarining boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.

Haq toʻlanadigan jamoat ishlarining taklif etilayotgan turlari haq toʻlanadigan jamoat ishlariga jalb etiladigan shaxslarning kasbiy koʻnikmalarini, ish tajribasini, yoshini, jinsini va boshqa oʻziga xos xususiyatlarini, ish rejimini va mehnatni muhofaza qilishga oid zarur shart-sharoitlarni hisobga olishi kerak.