O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligiILMIY-AMALIY SHARHLAR
Mehnat kodeksiga sharhlar
581 ta sharh
Ushbu Kodeks bilan tartibga solinadigan munosabatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan “Inson qadri uchun” tamoyili ustuvor boʻlgan islohotlar davomida mehnat qonunchiligini ham xalqaro standartlar asosida takomillashtirilmoqd…
To'liq sharhni o'qishUshbu Kodeksning asosiy vazifalari
1.1. Mazkur moddada MKning asosiy vazifalari qayd etilgan boʻlib, boshqa vazifalariga tegishli moddalarda koʻrsatiladi.Bu vazifalar mehnat munosabatlari ishtirokchilarining konstitutsiyaviy kafolatlarini, shuningdek resp…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning asosiy printsiplari
1.1. Yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarga ushbu Kodeksning 11-moddasida taʼrif berilgan.Mazkur moddada yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni v…
To'liq sharhni o'qishMehnat huquqlarining tengligi, mehnat va mashgʻulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash prinsipi
1. Mazkur moddada mehnat huquqlarining tengligi, mehnat va mashgʻulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash prinsipining mohiyati koʻrsatilgan. Fuqarolarning mehnat huquqlarini amalga oshirish va himoya qilishda teng imkoniy…
To'liq sharhni o'qishMehnat erkinligi va majburiy mehnatni taqiqlash prinsipi
. 1. Ushbu qoida mehnat erkinligining asosiy mohiyatini ochib beradi. Unga koʻra, mehnat erkinligi har bir insonning oʻz mehnat qobiliyatlarini tasarruf etish, ularni qonun bilan taqiqlanmagan har qanday shaklda amalga o…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi
1. Sharhlanayotgan mazkur moddada mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik printsipi bilan tartibga solinadigan masalalar yuzasidan xodimlarning, ish beruvchilarning va davlatning manfaatlarini muvofiqlashtirishni taʼminlash…
To'liq sharhni o'qishMehnat huquqlari taʼminlanishining va mehnat majburiyatlari bajarilishining kafolatlanganligi prinsipi
1.1. Mazkur moddada mehnat huquqlari taʼminlanishining va mehnat majburiyatlari bajarilishining kafolatlanganligi prinsipi tushuntirilgan. Ushbu printsip masʼuliyat va kafolatni belgilaydi.1.2. Mehnat toʻgʻrisidagi qonun…
To'liq sharhni o'qishXodimning huquqiy holati yomonlashishiga yoʻl qoʻyilmasligi prinsipi
1. Mazkur modda xodimning huquqiy holati yomonlashishiga yoʻl qoʻyilmasligiga oid qoidalarni belgilaydi. Huquq nazariyasiga koʻra normativ-huquqiy hujjatlar iyerarxiyaga (ustuvorlikka) ega boʻlishi lozim. Har bir normati…
To'liq sharhni o'qishUshbu Kodeksda nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash
1. Mazkur modda mehnatga oid munosabatlarda muddatlarni hisoblash qoidalarini belgilaydi. Muddatlar yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlar boʻlib, ularning yetib kelishi yoki oʻtib ketishidan huquqiy munosabat ishtirokch…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida MKda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari deganda aynan qaysi hujjatlar nazarda tutilganligi belgilab qoʻyilgan. MKning boshqa moddalarida mehnat toʻgʻrisidagi qonunch…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning amal qilish sohasi
1. Mazkur modda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning amal qilish sohasini belgilab beradi.Ushbu normaga koʻra mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik xodim va ish beruvchi oʻrtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarg…
To'liq sharhni o'qishMehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar
Sharhlanayotgan moddada mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning roʻyxati berilgan boʻlib, xususiyatiga koʻra ular mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjati va mehnat shartnoma hisoblanmaydigan normativ hujjatlar hiso…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning oʻzaro nisbati
1. Sharhlanayotgan moddada mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik (Konstitutsiya, MK, boshqa kodekslar, sohaviy qonunlar hamda boshqa normativ-huquqiy hujjatlar)ning va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning oʻzaro nisba…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining oʻzaro nisbati va ichki hujjatlar bilan oʻzaro nisbati
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra tarmoq va hududiy jamoa kelishuvlariga xodimlarning holatini bosh jamoa kelishuviga nisbatan yomonlashtiruvchi qoidalarni kiritish taqiqlanadi.Tarmoq jamoa kelishuvi ha…
To'liq sharhni o'qishIchki hujjatlarning oʻzaro nisbati
1. Sharhlanayotgan moddada ichki hujjatlarning oʻzaro nisbati bilan bogʻliq qoidalar belgilangan.Mazkur moddadagi ichki hujjatlar deganda, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra qabul qi…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarning va mehnat shartnomasining oʻzaro nisbati
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada uch toifadagi hujjatlar, yaʼni mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasining oʻzaro nisbati bilan bogʻliq qoidalar belgilangan.Sharh…
To'liq sharhni o'qishMehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar qoidalarining va mehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar qoidalarining va mehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligiga oid qoidalar berilgan.Ushbu moddada MKning 13-moddasining ikkinchi qismida, 1…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining yakka tartibdagi huquqiy hujjatlari
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada ish beruvchining yakka tartibdagi huquqiy hujjatlari turlari koʻrsatilgan va hujjatlarning mazmuni bilan bogʻliq qoidalar belgilangan.Ish beruvchilarning vakolatlari nafaqat MK yoki mehna…
To'liq sharhni o'qishXodim va ish beruvchi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning subʼektlari sifatida
Тест1. Mazkur moddada xodim va ish beruvchi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning subʼekti ekanligi bilan bog‘liq munosabatlar belgilangan.Xodim mehnat munosabatlarining subyekti sifatida bu munosabatlarda ishti…
To'liq sharhni o'qishXodimning mehnatga oid huquq layoqati va muomala layoqati
1. Mazkur sharhlanayotgan moddada xodimning mehnatga oid huquq layoqati va muomala layoqatining huquqiy tabiati ochib berilgan.Xodim sifatidagi fuqaroning huquq layoqati hamda muomala layoqatiga umumiy fuqarolik huquq va…
To'liq sharhni o'qishXodimning huquqlari
Mazkur moddada xodimning mehnatga oid huquqlari koʻrsatilgan. Xodimning mehnatga oid Konstitutsiyaviy huquqlari Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 42-moddasida belgilangan. Ungu koʻra har kim munosib mehnat qil…
To'liq sharhni o'qishXodimning majburiyatlari
1.1. Mazkur moddada xodimning majburiyatlari sanab koʻrsatilgan. Qonunchilikka koʻra, xodim ish beruvchi bilan mehnat shartnomasi tuzgan payidan boshlab tegishli huquq va majburiyatlarga ega boʻladi.1.2. Xodimning mehnat…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining mehnatga oid huquq layoqati va muomala layoqati
1. Ish beruvchining mehnatga oid huquq layoqati deganda tashkilotning qonun boʻyicha ish beruvchi boʻla olish imkoniyatidir. Yaʼni, tashkilot xodimlarni ishga qabul qilish, ularga ish haqi toʻlash va ular uchun davlat ol…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining huquqlari
1.1. Sharhlanayotgan mazkur moddada ish beruvchining qator huquqlari mustahkamlangan.Ish beruvchi davlat boshqaruvi va xoʻjalik-iqtisodiy munosabatlarda ishtirok etadi. Ish beruvchi iborasi tadbirkorlik faoliyatining bar…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining majburiyatlari
1.1. Ish beruvchining majburiyatlari xodimning qonuniy faoliyat koʻrsatishi kafolatlarini taʼminlashga koʻmaklashadi. Ish beruvchining majburiyatlari mehnat munosabatlarida muvozanatni taʼminlaydi. Xodim va ish beruvchi …
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning yuzaga kelishi
1. Sharhlanayotgan moddada yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning yuzaga kelishi bilan bogʻliq munosabatlar bayon qilingan.Ushbu normada ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatla…
To'liq sharhni o'qishLavozimga saylanish yoki tegishli lavozimni egallash uchun tanlovdan oʻtish natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
1. Sharhlanayotgan moddada lavozimga saylanish yoki tegishli lavozimni egallash uchun tanlovdan oʻtish natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar bilan bogʻliq qoida…
To'liq sharhni o'qishLavozimga tayinlash yoki lavozimga tasdiqlash natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
Sharhlanayotgan moddada xodimni lavozimga tayinlash yoki lavozimga tasdiqlash natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar haqida fikr yuritilgan.Qator yuridik shaxsla…
To'liq sharhni o'qishVakolatli davlat organlari tomonidan ishga yuborish munosabati bilan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
1. Ushbu moddada vakolatli davlat organlari tomonidan ishga yuborish munosabati bilan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar haqida fikr yuritilgan.Maʼlumki, bandlik fuqaro…
To'liq sharhni o'qishOʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma mavjud boʻlganda mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
Ushbu moddada Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma mavjud boʻlganda mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar xususiyati ochib berilgan.…
To'liq sharhni o'qishOta-onadan birining (ota-onaning oʻrnini bosuvchi shaxsning) yozma roziligi mavjud boʻlganda mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
Sharhlanayotgan moddada ota-onadan birining yoki ota-onaning oʻrnini bosuvchi shaxsning yozma roziligi mavjud boʻlganda mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar bilan bogʻliq…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining zimmasiga mehnat shartnomasini tuzish majburiyatini yuklatish toʻgʻrisidagi sud qarori qabul qilinishi natijasida mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar
Mazkur modda ish beruvchining zimmasiga sud qarori asosida ishga qabul qilish bilan bogʻliq munosabatlarni belgilaydi.Mehnat qilish huquqi har bir fuqaroning konstitutsiyaviy huquqlaridan sanaladi. Fuqaroni ishga qabul q…
To'liq sharhni o'qishShaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan va fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan munosabatlarni yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb eʼtirof etish
1. Sharhlanayotgan moddada shaxsiy mehnatdan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan va fuqarolik-huquqiy xususiyatga ega shartnoma asosida yuzaga kelgan munosabatlarni yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar deb eʼtirof et…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik tushunchasi va asosiy printsiplari
1. Xalqaro tajribada mehnat munosabatlaridagi ijtimoiy sheriklikka “...kichik firmalardan tortib makroiqtisodiy darajada boʻlgan turli korxonalarning ikki va uch tomonlama kooperativ ishlab chiqarish munosabatlarini tart…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning darajalari
Sharhlanayotgan ushbu moddada mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning darajalari belgilangan. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning darajalarga ajratilishi mehnat munosabatlarini oʻrnatishning meʼyorlari va darajalar…
To'liq sharhni o'qishMehnat jamoasi
1. Mazkur moddada mehnat jamoasining mazmuni berilgan. Mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini olib borayotgan barcha xodimlar mehnat jamoasini tashkil etadi.Mehnat jamoasi - oʻz mehnati bilan korxona faoliyatida m…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning birlashish huquqi
1. Ushbu moddada xodimlarning birlashish huquqi mazmuni berilgan. Mazkur huquq har bir fuqaroning qonunchilik bilan taqiqlanmagan har qanday tuzilmalarga erkin birlashish huquqini anglatadi. Ushbu huquq Konstitutsiyada b…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchilarning birlashish huquqi
1. Sharhlanayotgan mazkur moddada ish beruvchilarning birlashish huquqi bilan bogʻliq tartiblar koʻrsatilgan.Ushbu qoida ish beruvchilarga oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ijtimoiy sheriklikni amalga…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy sheriklik taraflari
1. Ijtimoiy sheriklik - bu ish beruvchilar, xodimlar va davlat oʻrtasidagi munosabatlar tizimi boʻlib, ularning manfaatlarini muvozanatlash, ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal qilish va ijtimoiy barqarorlikni taʼminlashg…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mehnat huquqi normalarini oʻz ichiga olgan huquqiy hujjatlari
Mazkur moddada mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mehnat huquqi normalarini oʻz ichiga olgan huquqiy hujjatlari toifalari koʻrsatib oʻtilgan. Bu hujjatlardan biri jamoa kelishuvlaridir.Jamoa kelishuvi yakka tartibd…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari
1.1. Sharhlanayotgan moddada mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari koʻrsatilgan.Mamlakatimizda kuchli davlatchilikdan kuchli fuqarolik jamiyati barpo etishga tomon yoʻl tutilgani tufayli qarama…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning vakilligi
1. Sharhlanayotgan moddada ish beruvchida xodimlarning vakilligini hamda ularning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishni boshlangʻich darajada kasaba uyushmasi qoʻmitasi amalga oshirishi koʻrsatilgan. Mazkur normaga …
To'liq sharhni o'qishXodimlar vakillarining huquqlari
1.1. Mazkur moddada xodimlarning vakillarining huquqlari sanab koʻrsatilgan.Ish beruvchida xodimlarning vakilligini kasaba uyushmasi qoʻmitasi amalga oshirar ekan, ular qator huquqlarga ega. MKning ushbu normasida koʻrsa…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning vakillik organlari tarkibiga saylangan shaxslarga beriladigan mehnat kafolatlari
1. Mazkur moddada xodimlarning vakillik organlari (kasaba uyushmalari) tarkibiga saylangan shaxslarga beriladigan mehnat kafolatlari koʻrsatilgan.Bu qoida xodimlarning vakillik organlariga saylangan shaxslarning mustaqil…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchilarning xodimlar vakillarining faoliyatini amalga oshirish uchun sharoitlar yaratishga doir majburiyatlari
1.1. Xodimlar vakillariga MK va qonunchilik hujjatlari va mehnat toʻgʻrisidagi boshqa huquqiy hujjatlar bilan berilgan vakolatlar va huquqlarni amalga oshirishi uchun ish beruvchi yetarlicha sharoit yaratib berishi kerak…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchilarning vakillari
1. Mazkur moddada ish beruvchilarning vakillari turlari va huquqiy tabiati koʻrsatilgan.Ish beruvchilarning vakillik organi - bu ish beruvchilarning turli uyushmalari (assotsiatsiyalar, kontsernlar, trestlar, sindikatlar…
To'liq sharhni o'qishXodimlar va ish beruvchilar vakillarining faoliyatiga toʻsqinlik qilishni taqiqlash
1. Ushbu moddada xodimlar va ish beruvchilar vakillarining qonuniy faoliyatiga har qanday shaklda toʻsqinlik qilish taqiqlanishi, yaʼni ularning faoliyatini taʼminlash kafolatlari haqida soʻz boradi.Xodimlar va ish beruv…
To'liq sharhni o'qishMehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik organlari tizimi
1. Sharhlanayotgan moddada mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik organlari tizimi va komissiyalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisida tushunchalar berilgan.Oʻzbekiston Respublikasining “Ijtimoiy sherikchilik toʻgʻrisida”…
To'liq sharhni o'qishBoshlangʻich darajadagi ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha boshlangʻich darajadagi ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya toʻgʻrisida qoidalar belgilangan. Ushbu qoidalar MKning ushbu normasidan tashqari Oʻzbe…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy komissiyalar
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy komissiyalar toʻgʻrisida qoidalar belgilangan. Ushbu qoidalar MKning ushbu normasidan tashqari Oʻzbekiston Respublikasining “Kasaba uyushmalari toʻgʻ…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha tarmoq komissiyalari
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha tarmoq komissiyasi, tarkibi, uning faoliyatida ishtirok etuvchi organlar, xodimlar vakillarining shaxsiy tarkibini shakllantirish bilan bogʻliq qoidalar belg…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika komissiyasi
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika komissiyasi toʻgʻrisida qoidalar belgilangan. Ushbu qoidalar MKning ushbu normasidan tashqari Oʻzbekiston Respublikasining “Kasaba uyushmalari toʻ…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalar vakolatlarining muddati
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalar vakolatlarining muddati toʻgʻrisida qoidalar belgilangan.Komissiyalar vakolatlarining muddati tegishli jamoa kelishuvini yoki jamoa shartn…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya aʼzosining faoliyatini tugatish yoki uni vaqtincha almashtirish
1.1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya aʼzosining faoliyatini tugatish yoki uni vaqtincha almashtirish bilan bogʻliq qoidalar koʻrsatilgan.Mazkur moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻ…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning vakolatlari
1.1. Sharhlanayotgan ushbu moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning vakolatlari haqida soʻz yuritiladi. Mazkur moddada barcha darajadagi komissiyalarga tegishli vakolatlari sanab koʻrsatilgan.Mehnat s…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya ishini rejalashtirish
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya ishini rejalashtirish masalalari va tartiblari haqida soʻz yuritiladi. Unga koʻra, ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyaning navbatdagi yil…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy, tarmoq va respublika komissiyalarining reglamenti
Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy, tarmoq va respublika komissiyalarining reglamenti haqidagi qoida haqida soʻz boradi.Qoidaga koʻra, mazkur komissiyalar oʻz faoliyatini tegishli komissi…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning majlislari
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning majlislarini tashkil etish, ularni chaqirish muddatlari va tartibi, joyi, vaqti, qarorlar loyihalari bilan komissiya aʼzolarini tanishtirish…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning qarorlari
1. Sharhlanayotgan moddada ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyalarning qarorlarining xususiyatlari, qarorlar qabul qilinishi, ularning kuchga kiritilishi va eʼlon qilinishi bilan bogʻliq munosabatlar haqida fikr…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy muzokaralar olib borishga boʻlgan huquq
1. Ushbu qoida ijtimoiy sheriklikda jamoaviy muzokaralarni boshlash huquqiga ega boʻlgan tomonlarni belgilaydi. Unga koʻra, ijtimoiy sheriklikning har qanday tarafi jamoaviy muzokaralar tashabbuskori boʻlishi mumkin.Ijti…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy muzokaralar boshlanadigan sana
Sharhlanayotgan modda muzokaralarni boshlash toʻgʻrisidagi bildirishnomaga javob berish uchun majburiy yetti kunlik muddatni joriy etadi va shu orqali ish beruvchi yoki xodimlar tomonini jamoaviy muzokaralar jarayoniga k…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy muzokaralar olib borish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi muzokaralar darajalari iyerarxiyasini belgilaydi: boshlangʻich, hududiy, tarmoq (sohaviy) va respublika darajalari. Bu xalqaro amaliyotda nazarda tutilgan koʻp bosqichli ijtimo…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy muzokaralar jarayonida yuzaga kelgan ixtiloflarni hal etish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi qoidasi jamoaviy muzokaralar jarayonida kelishuvga erishilmagan holatlarda taraflarning harakatlarini belgilaydi. Unga koʻra, agar taraflar muzokaralar predmeti boʻlgan ayrim m…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy muzokaralarda ishtirok etadigan shaxslarga beriladigan kafolatlar va kompensatsiyalar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchining ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish borasidagi majburiyatlaridan biri koʻrsatilgan, yaʼni jamoaviy muzokaralarda, jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi loyihas…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasining tushunchasi va shakli
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida jamoa shartnomasiga taʼrif berilgan boʻlib, unga koʻra jamoa shartnomasi tashkilotda yoki yakka tartibdagi tadbirkorda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bi…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasini tuzish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilish
1. Sharhlanayotgan moddada jamoa shartnomasini tuzish haqidagi tashabbus har qanday tarafdan (ish beruv va uning vakillari, xodimlar va ularning vakillari) chiqishi mumkinligi nazarda tutilgan.Bu qoida jamoaviy mehnat mu…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasining mazmuni va tuzilishi
1. Jamoa shartnomasiga qaysi masalalarni kiritish va qaysi imtiyozlarni belgilashni faqat ish beruvchi va xodimlar vakillari (kasaba uyushmasi qoʻmitasi) kelishib oladilar hamda oʻzaro kelishuvga koʻra belgilaydilar.Tara…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi
1.1. Sharhlanayotgan modda jamoa shartnomasini tuzishda taraflarning shartnomaviy erkinlikka qaramay, jamoa shartnomasining mazmuni qonunning imperativ normalariga, O‘zbekistonning xalqaro majburiyatlariga va mehnat huqu…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasining loyihasini muhokama qilish
1. Ushbu modda jamoa shartnomasi loyihasini muhokama qilishning majburiy demokratik tartibini, shuningdek uni kasaba uyushmalari orqali jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazish imkoniyatini mustahkamlaydi. Bu jarayon jamoa…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasini tuzish tartibi
1. Ushbu qoida jamoa shartnomasini qabul qilishning demokratik va kollegial xarakterini belgilab beradi. Bu jarayonda nafaqat kasaba uyushmasi yoki ish beruvchi, balki har bir xodimning ovozi muhim ahamiyatga ega.Jamoa s…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasining kuchga kirishi va amal qilish muddati
Sharhlanayotgan moddada jamoa shartnomasini kuchga kirish vaqti, amal qilish muddati va amal qilish muddatini uzaytirish haqidagi normalar koʻrsatilgan.Jamoa shartnomasi ikki xil tartibda kuchga kiradi. Birinchisi, imzol…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasi amal qilishining shaxslar doirasi boʻyicha tatbiq etilishi
1. Sharhlanayotgan modda jamoa shartnomasining subʼyektlar doirasini, yaʼni uning shartlari kimlarga nisbatan tatbiq etilishini belgilaydi. Bu mehnatni jamoaviy tartibga solishning asosiy elementidir.Jamoa shartnomasinin…
To'liq sharhni o'qishTashkilot qayta tashkil etilgan taqdirda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi
1. Yuridik shaxsni qayta tashkil etish (qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish, oʻzgartirish) chogʻida yoki qayt tashkil etilgandan keyin ham jamoa shartnomasining amal qilinishi saqlanib qolinadi. B…
To'liq sharhni o'qishTashkilotning mulkdori oʻzgarganda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi
1. Ushbu modda mulkdor oʻzgarganda jamoa shartnomasining taqdirini tartibga soladi, bu esa xususiylashtirish, sotish, aktsiyadorlik yoki korporativ qoʻshib olish sharoitida xodimlarni himoya qilish uchun juda muhimdir.Us…
To'liq sharhni o'qishTashkilot (uning alohida boʻlinmasi) tugatilayotganda jamoa shartnomasi amal qilishining saqlanib qolishi
Ushbu moddada jamoa shartnomasi tashkilot yoki uning alohida boʻlinmasini tugatish jarayoni davomida oʻz kuchini saqlab qolishi toʻgʻrisidagi qoida mustahkamlangan.Tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan paytdan boshla…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasi amal qilishining boshqa hollarda saqlanib qolishi
Tashkilotning tuzilmasi oʻzgarishi qonunchilik hujjatlari bilan yoki vakolatli organ, muassis yoki taʼsischi yoxud tashkilot rahbari (ish beruvchi) tomonidan oʻzgartirilishi mumkin. Maʼlum tarkibiy yoki alohida boʻlinmal…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish
Ushbu modda protsessual tenglik tamoyilini mustahkamlaydi - jamoa shartnomasiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar soddalashtirilgan tartibda emas, balki yangi jamoa shartnomasini tuzish tartibiga oʻxshash toʻliq jarayon orqa…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni jamoa shartnomasi bilan tanishtirish
1. Ushbu moddaning birinchi qismi ish beruvchining xodimlarni jamoa shartnomasi mazmuni bilan tanishtirishni taʼminlash majburiyatini belgilaydi. Bu — mehnat huquqlarini amalga oshirish uchun asosiy shartdir, chunki xodi…
To'liq sharhni o'qishJamoa shartnomasining bajarilishi ustidan nazorat
1. Ushbu modda jamoa shartnomasining ijrosi ustidan koʻp bosqichli nazorat tizimini belgilaydi.Sharhlanayotgan modda quyidagilarni qamrab oladi:ichki nazorat. Taraflar vakillari, ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komis…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining tushunchasi va shakli
1. Ushbu moddaning birinchi qismida jamoa kelishuvi tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, mehnat toʻgʻrisidagi quyidagilarni nazarda tutuvchi huquqiy hujjat ekanligi belgilangan:yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining turlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi kelishuvlarning uchta turini belgilaydi.Hududiy kelishuvlar — mintaqa yoki maʼmuriy-hududiy birlik (masalan, viloyat yoki shahar) doirasida tuziladi.Tarmoq kelishuvlari — iqtis…
To'liq sharhni o'qishHududiy jamoa kelishuvlari
1. Ushbu moddaning birinchi qismi hududiy jamoa kelishuvlar tuzish normalarini belgilaydi.Hududiy jamoa kelishuvi — bu muayyan hudud (tuman, shahar, viloyat) darajasida mehnatning umumiy shartlari, kafolatlar va imtiyozl…
To'liq sharhni o'qishTarmoq jamoa kelishuvlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, tarmoq jamoa kelishuvini muayyan iqtisodiyot tarmogʻi doirasida (masalan, qurilish, sogʻliqni saqlash, taʼlim) mehnat shartlari, kafolatlar, mehnatga haq toʻlash va ij…
To'liq sharhni o'qishBosh jamoa kelishuvi
1. Sharhlanayotgan modda Bosh jamoa kelishuvining maqomini ijtimoiy sheriklikning quyidagi xususiyatlarga ega boʻlgan umumrespublika darajasidagi normativ hujjati sifatida belgilaydi:milliy darajada tuziladi;mehnat, band…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining mazmuni va tuzilishi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi tomonlarning jamoa kelishuvlarining tuzilishi, tarkibi va mazmunini shakllantirish huquqini belgilaydi. Ushbu qoida tomonlar irodasining mustaqilligi (avtonomiyasi) tamoyilini …
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlari shartlarining haqiqiy emasligi
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida jamoa kelishuvlarida nazarda tutiladigan qoidalarga qoʻyilgan talablar koʻrsatilgan boʻlib, ushbu talablar MKning printsiplarini buzmaslikni belgilaydi.1.2. Jamoa kelishuvi…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlari loyihalarini ishlab chiqish va ushbu kelishuvlarni tuzish tartibi
1. Ushbu moddaning birinchi qismi jamoa kelishuvi bir tomonlama tartibda emas, balki faqat muzokaralar jarayoni orqali tuzilishi haqidagi asosiy tamoyilni belgilaydi.XMTning 154-sonli Konventsiyasi 2-moddasiga koʻra, “ja…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarini xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, taraflar tomonidan imzolangan jamoa kelishuvi, uning ilovalarini roʻyxatdan oʻtkazishlari kerak.MKda ushbu roʻyxatga olish muddati ham belgilangan boʻlib, ijtimoiy-meh…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, jamoa kelishuvlariga har qanday oʻzgartirish yoki qoʻshimcha bir tomonlama tartibda emas, balki faqat taraflarning oʻzaro roziligi bilan amalga oshirilishi mumkinligi …
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining shaxslar doirasi boʻyicha amal qilishi
1. Ushbu moddaning birinchi qismida jamoa kelishuvi faqat uni imzolagan tomonlar va ularning aʼzolari uchun majburiyligi asosiy qoida sifatida belgilangan.MISOLAgar tarmoq kelishuvi “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi va …
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining kuchga kirishi va amal qilish muddati
Ushbu modda jamoa kelishuvining kuchga kirish tartibini va amal qilish muddatini belgilaydi. Kuchga kirish sanasi taraflar tomonidan belgilanadi. Buning uchta varianti mavjud:oʻz-oʻzidan (de-fakto) — imzolangan kundan bo…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarini eʼlon qilish
1. Bu norma mehnat munosabatlarida oshkoralik va informatsion ochiqlik tamoyillarini taʼminlashga xizmat qiladi.Jamoa kelishuvi nafaqat uni imzolagan rahbarlar uchun, balki shu sohada mehnat qilayotgan har bir oddiy xodi…
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarining bajarilishi ustidan nazorat
Jamoa kelishuvining amalda ishlashini taʼminlash uchun kuchli nazorat tizimi zarur. Ushbu norma nazoratni amalga oshiruvchi subʼyektlar doirasini belgilab beradi va ularni bir necha darajaga ajratadi.Quyida nazoratning h…
To'liq sharhni o'qishIshga joylashish huquqi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ifoda etilgan norma shaxsning mehnat qilishga boʻlgan huquqini mustahkamlovchi asosiy konstitutsion kafolatlardan biri hisoblanadi. Ushbu huquq, oʻz mohiyatiga koʻra, har bir…
To'liq sharhni o'qishIshga joylashtirish boʻyicha davlat kafolatlari
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ishga joylashtirish boʻyicha asosiy davlat kafolatlari koʻrsatilgan boʻlib, ushbu kafolatlarni davlat qonunchilik hujjatlari bilan, uni nazorat qilish hamda jazo qoʻllash m…
To'liq sharhni o'qishAholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish sohasidagi qoʻshimcha kafolatlar
1. Sharhlanayotgan mazkur norma – aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ish bilan taʼminlashda davlatning kafolatli masʼuliyatini belgilab beruvchi muhim huquqiy asoslardan biridir. Ushbu norma fuqarolarning mehnat …
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining bandlik va ishga joylashtirish sohasidagi majburiyatlari
1. Sharhlanayotgan ushbu norma mehnat huquqining ijtimoiy adolat va davlat kafolatlari tamoyilini amalga oshirishga xizmat qiladi.Ish beruvchi faqat mehnat munosabatlarini tashkil etuvchi subʼyekt emas, balki davlat tomo…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni ommaviy ravishda ishdan boʻshatish chogʻidagi kafolatlar
1. Ushbu modda mehnat munosabatlarida ijtimoiy barqarorlikni saqlash va xodimlar huquqlarini muhofaza qilishning asosiy kafolatlaridan biri hisoblanadi.Ish beruvchi iqtisodiy, texnologik yoki tashkiliy sabablarga koʻra s…
To'liq sharhni o'qishIsh oʻrinlarining belgilangan eng kam soni hisobiga ishga joylashtirish
1. Sharhlanayotgan ushbu norma - davlatda ijtimoiy adolatni taʼminlashdagi muhim kafolatlaridan biri boʻlib, aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun mehnat huquqini amalga oshirishda alohida mexanizm sifatida xizm…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi alohida asoslarga koʻra bekor qilinganda oʻrtacha oylik ish haqini ishga joylashtirish davrida saqlab qolish kafolatlari
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchi tashabbusi bilan yoki tashkiliy oʻzgarishlar tufayli mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimlarga ish qidirish davrida oʻrtacha oylik ish haqini saqlab qolish …
To'liq sharhni o'qishTaklif etilgan shaxslarga ishga joylashtirish sohasidagi qoʻshimcha kafolatlar
1. Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat munosabatlari sohasidagi muhim kafolatlarning biri - ishga taklif etilgan shaxslarning huquqiy himoyasini mustahkamlashga qaratilgan. Mazkur normada taklifnoma yuborilgan fuqarolarni…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi alohida asoslar boʻyicha mehnat shartnomasini bekor qilgan xodimlarni qayta ishga qabul qilish tartibi
1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va Saylov kodeksiga koʻra, davlat organlaridagi saylab qoʻyiladigan lavozimlarni ikkita asosiy toifaga ajratish mumkin. Bular toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan (xalq tomonidan) v…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining tushunchasi va taraflari
Sharhlanayotgan ushbu moddada mehnat huquqiy munosabatlarining asosiy va markaziy instituti boʻlgan mehnat shartnomasi tushunchasi, uning huquqiy tabiati, taraflari va ularning oʻzaro huquqiy majburiyatlari aniq ifoda et…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining mazmuni
1.1 Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat shartnomasi mazmuniga kiritilishi shart boʻlgan shartlardan biri - ish joyi haqidagi shart boʻlib, u mehnat munosabatlarining huquqiy asoslarini belgilashda muhim ahamiyat kasb etad…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi
1.1. Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat shartnomasi mazmunidagi ayrim shartlarning huquqiy kuchini belgilash bilan bogʻliq muhim qoida boʻlib, xodim huquqlarini himoya qilishga yoʻnaltirilgan mehnat qonunchiligining asos…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining shakli
1. Mehnat shartnomasi bir xil kuchga ega boʻlgan kamida ikki nusxada yozma (qogʻozda yoki elektron) shaklda tuzilib, ularning har biri taraflar tomonidan imzolanadi.Sharhlanayotgan ushbu moddaga muvofiq, mehnat shartnoma…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining rekvizitlari
1. Sharhlanayotgan ushbu moddaga koʻra, mehnat shartnomasining rekvizitlari - bu shartnomaning huquqiy kuchga ega boʻlishi va uning amal qilishini taʼminlovchi majburiy tarkibiy qismlardan biri hisoblanadi. Ushbu norma m…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining kuchga kirishi va ishning boshlanish sanasi
1. Sharhlanayotgan ushbu modda shartnoma kuchga kirishining aniq sanasini belgilab beradi: unga koʻra, mehnat shartnomasi ish beruvchi va xodim tomonidan imzolangan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi. Bu norma bir tomondan …
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini roʻyxatdan oʻtkazish
Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat munosabatlarini shaffof, hisobdor va elektron asosda yuritishning institutsional asoslaridan biri hisoblanadi. Unga muvofiq, mehnat shartnomasini tuzish, bekor qilish, shuningdek shartn…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining muddati
1.1. Sharhlanayotgan ushbu modda muhim huquqiy institut - mehnat shartnomasining muddatiga oid masalalarni tartibga soladi va mehnat munosabatlarini tashkil etishda taraflar oʻrtasidagi huquqiy aniqlik hamda barqarorlikn…
To'liq sharhni o'qishXodim bilan muddatli mehnat shartnomasini tuzishning asosliligi.
1. Mazkur norma mehnat huquqi tizimida muddatli mehnat shartnomalarining tuzilishida asoslilik printsipini mustahkamlovchi muhim qoidalardan biri hisoblanadi.MKning 112 yoki 113-moddalar mehnat munosabatlarining muayyan …
To'liq sharhni o'qishXodim bilan muddatli mehnat shartnomasi tuziladigan hollar
1.1 Sharhlanayotgan ushbu moddaning birinchi qismida xodim bilan muddatli mehnat shartnomasi tuziladigan hollar roʻyxati koʻrsatilgan boʻlib, ushbu roʻyxatda koʻrsatilgan hollarda ish beruvchi xodimlar bilan nomuayyan mu…
To'liq sharhni o'qishXodim bilan muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin boʻlgan hollar
1.1. Sharhlanayotgan moddada mehnat shartnomasi taraflarining kelishuvi boʻyicha boʻlajak ishning xususiyatini va uni bajarish shartlarini hisobga olmasdan muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin boʻlgan hollar koʻr…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasining muddatini belgilash usullari
Sharhlanayotgan ushbu moddaga koʻra, mehnat shartnomasining muddatini belgilash mexanizmi mehnat munosabatlarida aniqlik, barqarorlik va huquqiy kafolatlarni taʼminlovchi muhim institutsional vositadir. Ushbu moddada ayn…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilmagan ishning bajarilishini talab qilishni taqiqlash
Sharhlanayotgan ushbu modda xodimdan shartnomada nazarda tutilmagan ishlarni bajarishni talab qilishni taqiqlaydi.Mazkur moddada bevosita taʼkidlanishicha, ish beruvchi, agar ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda boshqac…
To'liq sharhni o'qishBir necha kasbda (lavozimda) ishlash, xizmat koʻrsatish doirasini kengaytirish, ish hajmini koʻpaytirish, vaqtincha yoʻq boʻlgan xodimning majburiyatlarini mehnat shartnomasida belgilangan ishdan ozod etilmagan holda bajarish
1. Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat munosabatlarida keng tarqalgan, biroq huquqiy jihatdan ancha murakkab boʻlgan - bir xodim tomonidan bir vaqtda bir nechta kasb yoki lavozimda ish bajarish holatini tartibga soladi. B…
To'liq sharhni o'qishIsh bilan bogʻliq hujjatlarni va ularning koʻchirma nusxalarini berish
1. Sharhlanayotgan ushbu modda xodimning mehnat faoliyatiga doir shaxsiy va ishchi hujjatlarini olish huquqini mustahkamlab, mehnat munosabatlarida ish beruvchining majburiyatlaridan birini belgilaydi.Mazkur moddaga koʻr…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilishga yoʻl qoʻyiladigan yosh
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada belgilangan normalar mamlakatda mehnat munosabatlari sohasida bolalar mehnatini cheklash, ularning huquqlarini taʼminlash va xalqaro standartlarga mos tizimni shakllantirish yoʻlida muhim…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etishga yoʻl qoʻyilmasligi
1. Sharhlanayotgan ushbu norma MKda belgilangan eng muhim huquqiy kafolatlardan biri sifatida namoyon boʻlib, fuqarolarning mehnatga boʻlgan huquqini himoya qilish, mehnat bozorida teng sharoitlarni taʼminlash va ish ber…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etishning huquqiy oqibatlari
1. Sharhlanayotgan mazkur modda ishga qabul qilishni qonunga xilof ravishda rad etish holatlarida yuzaga keladigan huquqiy oqibatlarni tartibga soluvchi muhim norma hisoblanadi. Ushbu norma inson huquqlari, xususan mehna…
To'liq sharhni o'qishQarindoshlarning davlat tashkilotida birga xizmat qilishini cheklash
Sharhlanayotgan ushbu modda davlat tashkilotlarida manfaatlar toʻqnashuvining oldini olishga, boshqaruvda shaffoflik va xolislikni taʼminlashga qaratilgan muhim huquqiy kafolat hisoblanadi.Mazkur normaga koʻra, davlat ta…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilish bosqichlari
Sharhlanayotgan moddada ish beruvchi tomonidan xodimni ishga qabul qilish bosqichlari belgilab berilgan.Ishga qabul qilish chogʻidagi tanishtirish tartib-taomilida ishga kirayotgan shaxsni oldindan tegishli hujjatlar bil…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilish chogʻidagi tanishtirish tartib-taomili
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ishga qabul qilish chogʻida ish beruvchi ishga kirayotgan shaxsni oldindan (mehnat shartnomasi imzolanguniga qadar) tanishtirishi shart boʻlgan hujjatlar roʻyxati koʻrsatil…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilish chogʻida talab etiladigan hujjatlar
1.1. Mehnat munosabatlarini huquqiy jihatdan mustahkamlash, ishga qabul qilish jarayonidagi tartib va shaffoflikni taʼminlash maqsadida MKda ishga kirayotgan shaxs tomonidan taqdim etilishi lozim boʻlgan hujjatlar aniq v…
To'liq sharhni o'qishMehnat daftarchasi
1. Sharhlanayotgan ushbu moddada mehnat daftarchasining huquqiy maqomi, shakli va funktsiyasiga oid normalar mujassamlashtirilgan. Ushbu moddada rasman belgilangan tartibda tasdiqlangan qogʻoz yoki elektron shakldagi meh…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi shartlari boʻyicha taraflarning kelishuvga erishishi va shartnomaning imzolanishi
Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat shartnomasini tuzish jarayonidagi asosiy huquqiy mexanizmlarni va uning yuridik kuchga kirish mezonlarini belgilab beradi. Ushbu moddada koʻrsatilgan huquqiy normalar xodim va ish beruv…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi tomonidan xodimni ishga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqarishi hamda ishga qabul qilish haqidagi maʼlumotlarni xodimning mehnat daftarchasiga va «Yagona milliy mehnat tizimi» idoralararo dasturiy-apparat kompleksiga kiritish
1. Sharhlanayotgan ushbu modda ishga qabul qilish bosqichlarining eng muhim uchinchi bosqichni - ish beruvchi tomonidan xodimni ishga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq chiqarishi hamda ishga qabul qilish haqidagi maʼlumotl…
To'liq sharhni o'qishXodimni haqiqatda ishga qoʻyish
1. Sharhlanayotgan mazkur modda mehnat shartnomasi rasmiylashtirilgan yoki rasmiylashtirilmaganidan qatʼi nazar, xodim ishga faktik kirishgan kundan boshlab uning mehnat shartnomasi tuzilgan deb hisoblanishini belgilaydi…
To'liq sharhni o'qishIshga qabul qilish chogʻidagi dastlabki sinov
1.1. Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi mehnat qonunchiligiga koʻra, sharhlanayotgan modda mehnat shartnomasining qoʻshimcha shartlaridan boʻlgan dastlabki sinov muddatini belgilash va dastlabki sinov muddati qoʻllash…
To'liq sharhni o'qishDastlabki sinov muddati
1. Ushbu modda - bu xodim bilan ish beruvchi oʻrtasidagi mehnat shartnomasining amalga oshirilishining boshlangʻich bosqichida uning kasbiy qobiliyati, malakasi va ishga yaroqliligini tekshirish imkonini beruvchi dastlab…
To'liq sharhni o'qishDastlabki sinov davrida xodimga nisbatan mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning amal qilishini tatbiq etish
1. Sharhlanayotgan ushbu modda mehnat munosabatlarida xodimning huquqiy maqomi, jumladan, uning mehnat qonunchiligiga boʻlgan daxldorligini sinov davrida ham kafolatlash tamoyilini belgilaydi. Ushbu norma orqali davlat i…
To'liq sharhni o'qishDastlabki sinov natijasi
1. Sharhlanayotgan bu norma mehnat munosabatlarida “sinov davri” institutining huquqiy natijalari, uning tugashiga oid huquqiy oqibatlar va taraflarning huquqlarini aniq belgilab beradi. Ushbu moddada mehnat shartnomasi …
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini oʻzgartirish asoslari
Sharhlanayotgan modda mehnat shartnomasiga oʻzgartirish kiritish mumkin boʻlgan asosiy holatlarni belgilaydi. Ushbu oʻzgartirishlar xodim va ish beruvchining kelishuvi yoki qonunda nazarda tutilgan alohida holatlar asosi…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartlari tushunchasi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat shartlari tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, bu mehnat shartnomasining ajralmas qismi hisoblanadi.Mehnat shartlari mehnat shartnomasida aniq belgilab qoʻyilishi sha…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartlarini belgilash va oʻzgartirish tartibi
1. Ushbu qoida mehnat shartnomasi shartlari qaysi hujjatlar va kelishuvlar asosida belgilanishini aniq koʻrsatib beradi. Bu mehnat munosabatlaridagi huquqiy iyerarxiya (bosqichlilik)ni tushunish uchun juda muhimdir.Mehna…
To'liq sharhni o'qishXodimning mehnat shartlarini oʻzgartirish huquqi
1. Ushbu qoida MKdagi xodimning huquqlarini kengaytiruvchi muhim normalardan biri hisoblanadi. Ushbu modda xodimga faqat ish beruvchi emas, balki oʻzi ham mehnat shartlarini qayta koʻrib chiqishni talab qilish imkoniyati…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining mehnat shartlarini xodimning roziligisiz oʻzgartirish huquqi
1. Ish beruvchi xodimning roziligisiz mehnat shartlarini oʻzgartirishi uchun texnologiyadagi, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlar hamda ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmlarining qisqarganligidan (…
To'liq sharhni o'qishXodimni boshqa ishga oʻtkazish
1. Mazkur qoidaning mohiyati shundaki, agar xodim ayni oʻsha korxonada ishlashda davom etaversa-yu, lekin uning mehnat shartnomasida koʻrsatilgan asosiy majburiyatlari (funktsiyasi) oʻzgarsa, bu mehnat shartlarining oʻzg…
To'liq sharhni o'qishXodimni boshqa ishga oʻtkazish muddati
1. Bu qoidaning mohiyati shundaki, xodimning yangi vazifani bajarishga qachon kirishishi aniq vaqt bilan belgilanishi shart. Bu mehnat munosabatlarida aniqlik va tartiblilikni taʼminlovchi majburiy talabdir.Agar xodimni …
To'liq sharhni o'qishXodimning boshqa ishga oʻtkazish uchun roziligi
1. Xodimni boshqa ishga doimiy oʻtkazish bu xodimning mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan asosiy mehnat funktsiyalarini (lavozim, mutaxassislik, malaka) muddati cheklanmagan holda oʻzgartirish demakdir. Bu yang…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga koʻra xodimni vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish
Ushbu norma mehnat shartnomasi taraflarining kelishuviga koʻra xodimni vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish tartibi va muddatlarini belgilaydi.Mehnat shartnomasining taraflari kelishib, xodimni ayni shu ish beruvchida boshqa…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi uchun majburiy boʻlgan, xodimning tashabbusi bilan vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish
1.1. Ushbu qoida MKda ayrim toifadagi xodimlarning manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan boʻlib, ularning uzrli sabablarga koʻra vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish haqidagi iltimosini ish beruvchi majburiy qanoatlantiri…
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻi holatiga koʻra boshqa ishga doimiy oʻtkazish
1. Bu norma xodimning sogʻligʻi yomonlashganida uni ishdan boʻshatmasdan, sogʻligʻiga mos boshqa ish bilan taʼminlashga qaratilgan.Yaʼni, xodimning sogʻligi ogʻir ish sharoitiga yoʻl qoʻymasa, tibbiy xulosaga koʻra unga …
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi uchun majburiy boʻlgan, xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi alohida asoslarga koʻra bekor qilinganda xodimni boshqa ishga oʻtkazish
1. Ushbu moddaning asosiy maqsadi — xodimni ishsiz qolishdan himoya qilish, agar u mehnat shartnomasida belgilangan vazifani xolisona (aybsiz) sabablarga koʻra bajara olmasa.Qonun ish beruvchini quyidagi ketma-ket haraka…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining tashabbusiga koʻra xodimni vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolish (prostoy) holatlari yuzaga kelganda, ish beruvchiga xodimni vaqtinchalik boshqa ishga oʻtkazish huquqini beradi.Bu — ishlab …
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining boshqa joyga koʻchishi munosabati bilan joyning oʻzgarishi
1. Bu modda mehnat munosabatlaridagi muhim qoidalarni belgilaydi.Ish beruvchi (tashkilot, korxona, filial va h.k.) boshqa joyga koʻchsa va bu joy xodimning yashash manzilidan ishga kelib-ketish imkonini bermaydigan masof…
To'liq sharhni o'qishXodimni boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborish
1. Bu modda mehnat qonunchiligidagi yangi va muhim tushunchani — “Xodimni boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborish” institutini belgilaydi.Yaʼni, xodim oʻzining asosiy ish beruvchisi bilan mehnat munosaba…
To'liq sharhni o'qishIsh joyini oʻzgartirish
1. MKning 104-moddasi birinchi qismida mehnat shartnomasiga kiritilishi shart boʻlgan shartlardan biri – ish joyi, bu xodim shartnomada shart qilib koʻrsatilgan mehnat vazifasiga koʻra mehnat faoliyatini amalga oshiradig…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini oʻzgartirishni rasmiylashtirish
1. Mehnat shartnomasida belgilangan shartlar — ish joyi, lavozim, ish haqi, ish vaqti, taʼtil yoki boshqa shartlar oʻzgarganda, ular faoliyatda rasmiy hujjat — ish beruvchining buyrugʻi orqali amalga oshirilishi kerak.Me…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini qonunga xilof ravishda oʻzgartirishning huquqiy oqibatlari
1. Ish beruvchi tomonidan MK 149-moddasiga asosan mehnat shartnomasi oʻzgartirilganda yoki boshqa sabablar bilan oʻzgartirilganda qonunga xilof deb hisoblovchi xodim oʻzi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi oʻzgartirilganl…
To'liq sharhni o'qishXodimni ishdan chetlashtirish hollari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ishdan chetlashtirishga taʼrif berilgan boʻlib, ishdan chetlashtirish — bu mehnat munosabatlari toʻxtatilishi emas, balki faqat mehnat majburiyatlarini bajarishni vaqtinchali…
To'liq sharhni o'qishXodimni ishdan chetlashtirish davrida ish haqini hisoblash
1. Qoida tariqasida, ishdan chetlashtirilgan xodim ish haqidan mahrum etiladi, lekin qonun ayrim hollarda ushbu moddaning ikkinchi qismida ish haqi saqlanishi mumkinligini ham belgilaydi. Demak, ishdan chetlashtirish hol…
To'liq sharhni o'qishXodimni ishdan chetlashtirishni rasmiylashtirish
1. Xodimni ishdan chetlashtirish quyidagi talablarga asosan amalga oshiriladi:ishdan chetlashtirish faqat ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Yaʼni, xodimni ish joyiga kiritmaslik yoki uning mehnat funkts…
To'liq sharhni o'qishIshdan qonunga xilof ravishda chetlashtirishning huquqiy oqibatlari
1. Bu modda mehnat huquqidagi adolatni tiklash mexanizmini belgilaydi, yaʼni agar ish beruvchi xodimni asossiz yoki qonunni buzgan holda ishdan chetlatsa, xodim:shikoyat qilish huquqiga ega;ishga qayta tiklanishi mumkin;…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilish tushunchasi va asoslari
1. Sharhlanayotgan norma mehnat shartnomasini bekor qilish institutining huquqiy tabiati va chegaralarini belgilab beradi. Zero, mehnat shartnomasi xususiy-huquqiy kelishuv boʻlib, ikki tomonlama huquq va majburiyatlar m…
To'liq sharhni o'qishTashkilotning mulkdori almashganda, tashkilot qayta tashkil etilganda, uning idoraviy taalluqliligi (boʻysunuvi) oʻzgarganda mehnat shartnomasi amal qilishining davom etishi
1. Sharhlanayotgan norma mehnat huquqining ustuvor tamoyillaridan biri boʻlgan mehnat munosabatlarining barqarorligini kafolatlaydi. Mulkdor yoki tashkiliy-huquqiy shakl oʻzgarishi mehnat shartnomasini oʻz-oʻzidan bekor …
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini taraflarning kelishuviga koʻra bekor qilish
1. Mehnat shartnomasi muddatiga qaramay (nomuayyan yoki muddatli boʻlishidan qatʼi nazar), u istalgan vaqtda taraflarning oʻzaro kelishuviga koʻra bekor qilinishi mumkin. Bu esa mehnat munosabatlarining ixtiyoriyligini t…
To'liq sharhni o'qishMuddatli mehnat shartnomasini uning muddati tugashi munosabati bilan bekor qilish
1. Muddatli mehnat shartnomasi deganda muayyan vaqtga tuziladigan mehnat shartnomasi tushuniladi va u oʻz-oʻzidan muddat tugaganda yuridik kuchini yoʻqotadi. Ammo sharhlanayotgan norma bu jarayonni shaffof va adolatli qi…
To'liq sharhni o'qishMuddatli mehnat shartnomasi muddatidan oldin bekor qilinganda neustoyka toʻlash
1. Sharhlanayotgan normada muddatli mehnat shartnomasini muddatidan oldin bekor qilishda taraflarning moliyaviy javobgarligi masalasi yuridik jihatdan asoslab berilgan.Mehnat munosabatlarida taraflar shartnoma tuzishda e…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini xodimning tashabbusiga koʻra bekor qilish
1. Xodimning mehnat shartnomasini oʻz tashabbusi bilan bekor qilish huquqi mehnat huquqi erkinligining tarkibiy qismi hisoblanadi.Konstitutsiyada ham har bir shaxs mehnat qilish yoki qilmaslik, ish joyini erkin tanlash h…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilish
1. Nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugaguniga qadar muddatli mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilishning asoslangan boʻlishi toʻgʻrisidagi qoida mehnat h…
To'liq sharhni o'qishXodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishga olib kelishi mumkin boʻlgan mehnat majburiyatlarining bir marta qoʻpol ravishda buzilishlari roʻyxatini belgilash
1.1. Sharhlanayotgan norma mehnat huquqidagi muhim normalardan biri boʻlib, u xodim mehnat majburiyatlarini bir marta qoʻpol ravishda buzgan hollarda ish beruvchida mehnat shartnomasini bekor qilish huquqini vujudga kelt…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilishni taqiqlash
1. Sharhlanayotgan norma mehnat munosabatlarida xodimning mehnat qilish huquqini kafolatlaydi va ish beruvchining tashabbusi bilan ishdan boʻshatish imkoniyatini cheklaydi.1.1. Mehnat shartnomasi faqat qonunlarda belgila…
To'liq sharhni o'qish. Mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilishni kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishib olish
1. Agar jamoa kelishuvi yoki jamoa shartnomasida maxsus qoida belgilangan boʻlsa, ish beruvchi xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishdan oldin kasaba uyushmasi qoʻmitasining oldindan roziligini olishi shart.Mazkur…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilish toʻgʻrisida ogohlantirish
1. Mehnat shartnomasi ikki tomonlama huquqiy kelishuv hisoblanadi. Shuning uchun uning bekor qilinishi ham ikki tomonning manfaatlarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim. Ish beruvchi shartnomani bekor qilish …
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimlarni ishdan boʻshatish toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishi
1. Sharhlanayotgan normada “ishdan boʻshatiladigan xodim” tushunchasi huquqiy kategoriya sifatida kiritilgan. U ish beruvchi tomonidan mehnat shartnomasi belgilangan asoslardan biri (MK 137-moddasining toʻrtinchi qismida…
To'liq sharhni o'qishTexnologiyaning, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishning oʻzgarishiga, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmining qisqarishiga bogʻliq boʻlgan tashkilot (uning alohida boʻlinmasi), yakka tartibdagi tadbirkor xodimlarining soni (shtati) oʻzgarganligi munosabati bilan mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishda qoldirishga doir imtiyozli huquq
1. MK 161-moddasi 2-qismi 2-bandida ish beruvchi tashabbusi bilan mehnat shartnomasi bekor qilinishi mumkin boʻlgan holat sifatida texnologiya, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlar yoki ish hajmini…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra bekor qilish
1. Mehnat shartnomasi odatda xodim yoki ish beruvchi tashabbusi bilan bekor qilinadi. Biroq qator holatlarda mehnat munosabatlarini davom ettirish imkoni taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlar tufayli y…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini yangi muddatga saylanmaganlik yoki tanlovdan oʻtmaganlik yoxud saylashda, tanlovda ishtirok etishni rad etganlik munosabati bilan bekor qilish
1. Mehnat qonunchiligiga muvofiq, muayyan lavozim saylanish orqali belgilanadi (masalan, kasaba uyushmalari qoʻmitasi raislari, ilmiy kengash aʼzolari, jamoatchilik asosidagi organlar rahbarlari va h.k.) yoki davriy tanl…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilishni rasmiylashtirish
1. Mehnat shartnomasi har qanday holatda ham faqat ishga qabul qilish huquqiga ega shaxs tomonidan bekor qilinishi mumkin.Bekor qilish jarayoni ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Bu qoida mehnat munosaba…
To'liq sharhni o'qishMehnat daftarchasini va mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruqning koʻchirma nusxasini berish
1. Mehnat shartnomasi bekor qilingan kunning oʻzida ish beruvchi xodimga majburiy tarzda quyidagilarni topshirishi kerak:mehnat daftarchasi yoki elektron mehnat daftarchasidan koʻchirma;mehnat shartnomasi bekor qilingani…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi bekor qilinganda xodim bilan hisob-kitob qilish
1. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchi xodim bilan toʻliq hisob-kitob qilishi shart.Hisob-kitob — bu xodimga tegishli boʻlgan barcha pul mablagʻlari oʻz vaqtida toʻlab berilishini anglatadi.Hisob-kitob quyid…
To'liq sharhni o'qishIshdan boʻshatish nafaqasi
1. Ishdan boʻshatish nafaqasi bu xodimning mehnat shartnomasi muayyan asoslarga koʻra bekor qilinganda, uning moddiy holatini qoʻllab-quvvatlash maqsadida beriladigan bir martalik pul toʻlovi hisoblanadi.Xodimning mehnat…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini qonunga xilof ravishda bekor qilishning huquqiy oqibatlari
1. Sharhlanayotgan norma xodimning huquqiy himoya vositalarini kafolatlaydi. Agar xodim oʻz mehnat shartnomasi qonunga zid ravishda bekor qilingan deb hisoblasa, u:bevosita ish beruvchiga murojaat qilish, yaʼni ish beruv…
To'liq sharhni o'qishXodimning shaxsga doir maʼlumotlari
1. Xodim haqida ish beruvchiga taqdim etilgan maʼlumotlar, yaʼni uning shaxsiy hayoti, oila aʼzolari, turmush tarzi va shaxsiy holatlariga oid maʼlumotlar mehnat qonunchiligida shaxsga doir maʼlumotlar deb eʼtirof etilad…
To'liq sharhni o'qishXodimning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berish chogʻidagi umumiy talablar va ularni himoya qilish kafolatlari
1. Ish beruvchi shaxsga doir maʼlumotlarga ishlov berish jarayonida (toʻplash, saqlash, uzatish, yoʻqotish va h.k.) maxsus qonunchilik talablariga amal qilishi shart. Buning asosiy maqsadi xodimning shaxsiy hayoti daxlsi…
To'liq sharhni o'qishXodimning oʻzining shaxsga doir maʼlumotlari himoya qilinishini rad etishi toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasi shartlarining, ichki hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligi
Xodimning shaxsga doir maʼlumotlarini himoya qilish huquqini cheklaydigan mehnat shartnomasi yoki boshqa kelishuvlar, shuningdek ichki hujjatlar qonunga xilof hisoblanadi.Boshqacha qilib aytganda, xodimning shaxsiy maʼlu…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning shaxsga doir maʼlumotlarini saqlash, ulardan foydalanish va ularni berish
1. Xodimlarning shaxsga doir maʼlumotlari bilan ishlash tartibi — ish beruvchi tomonidan belgilanadi, lekin bu qonun talablari va MK normalariga toʻliq muvofiq boʻlishi shart.Yaʼni, ish beruvchiga maʼlumotlarni yigʻish, …
To'liq sharhni o'qishXodimning ish beruvchida saqlanayotgan oʻzining shaxsga doir maʼlumotlari himoya qilinishini taʼminlashga doir huquqlari
1. Sharhlanayotgan norma xodimning shaxsiga doir maʼlumotlarini himoya qilish huquqlarini mustahkamlaydi va xodimning shaxsga doir maʼlumot mustahkam tizim orqali himoya qilinadi.Milliy qonunchilik xodim shaxsiy maʼlumot…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi tomonidan xodimning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berish va ularni himoya qilish tartibi buzilishining huquqiy oqibatlari
1. Sharhlanayotgan normada ish beruvchi tomonidan xodimning shaxsga doir maʼlumotlariga ishlov berish (masalan, yigʻish, saqlash, qayta ishlash, tarqatish, uchinchi shaxslarga berish) va ularni himoya qilish tartibini bu…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtining tushunchasi va turlari
1. Sharhlanayotgan normaga koʻra, ish vaqti tushunchasi xodimning ish beruvchi belgilagan ichki mehnat tartib qoidalari, smenalarga boʻlingan ish jadvali, boshqa ichki meʼyoriy hujjatlar yoki mehnat shartnomasida nazarda…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtining normal davomiyligi
1. Xodimlar uchun ish vaqtining normal davomiyligi haftasiga 40 soatdan ortiq boʻlishi mumkin emas. Bu cheklov ham 5 kunlik, ham 6 kunlik ish haftasi uchun ham amal qiladi. Demak, ish beruvchi xodimdan haftada 40 soatdan…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtining qisqartirilgan davomiyligi
1. Mazkur normada ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi bayon qilingan, uning mazmuni xodimlar salomatligini himoya qilish va ijtimoiy adolatni taʼminlashga qaratilgan.Ayrim toifadagi xodimlar uchun qonun bilan ish va…
To'liq sharhni o'qishIshi yuqori darajadagi ruhiy, aqliy va asabiy zoʻriqish bilan bogʻliq boʻlgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi
Sharhlanayotgan norma mehnat huquqidagi muhim kafolatlardan biri boʻlib, ish vaqtining maxsus davomiyligini belgilaydi. Yaʼni, ishi yuqori darajadagi ruhiy, aqliy va asabiy zoʻriqish bilan bogʻliq boʻlgan ayrim toifadagi…
To'liq sharhni o'qishHar kungi ishning (smenaning) davomiyligi
1. Har kungi ish (smena)ning davomiyligi mehnat qonunchiligining asosiy kafolatlaridan biri hisoblanadi. Bu meʼyor xodimning mehnat qilish qobiliyati, salomatligi va xavfsizligiga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Shu sababli …
To'liq sharhni o'qishToʻliqsiz ish vaqti
1. Mehnat qonunchiligida toʻliqsiz ish vaqti deganda xodimning ish kuni yoki ish haftasi belgilangan normadan kamroq muddat bilan belgilanishi nazarda tutiladi. Mazkur tartib xodim va ish beruvchi oʻrtasidagi mehnat shar…
To'liq sharhni o'qishIshlanmaydigan bayram kunlari arafasidagi ishning davomiyligi
1. Mehnat qonunchiligiga koʻra, ishlanmaydigan bayram kunlari arafasida (masalan, Yangi yil, Navroʻz, Mustaqillik kuni arafasi) ish beruvchi xodimlarning ish vaqti davomiyligini kamida 1 soatga qisqartirishi shart (MK 20…
To'liq sharhni o'qishTungi vaqtdagi ishning davomiyligi
Soat 22:00 – 6:00 – tungi vaqtTungi vaqtdagi ishSmena – ish vaqti muddatiIsh vaqtining qisqartirilishiTungi vaqtda ishlashga maxsus qabul qilingan xodimlarJamoa shartnomasiOlti kunlik ish haftasiMehnat sharoitlariKasaba …
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtidan tashqari ish
1. Har bir xodim uchun qonunchilikda yoki mehnat shartnomasida belgilangan meʼyoriy ish vaqti mavjud (masalan, haftasiga 40 soat, kuniga 8 soat).Agar ish beruvchi xodimni ushbu normadan ortiq ishlatsa, bu holat ish vaqti…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtidan tashqari ishlarning eng koʻp davomiyligi
1. Sharhlanayotgan norma ish vaqtidan tashqari ish (qoʻshimcha ish vaqti) uchun cheklovlarni belgilaydi. Bu xodimning sogʻligʻini himoya qilish va mehnat huquqidagi adolatli ish sharoiti printsipini taʼminlashga qaratilg…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqti rejimi tushunchasi va uni belgilash tartibi
1. Sharhlanayotgan normaga muvofiq, ish vaqti rejimi ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi mehnat munosabatlarini tartibga soluvchi asosiy institutlardan biri hisoblanadi.U ish vaqtining belgilangan meʼyori (masalan, haftasi…
To'liq sharhni o'qishSmenali ishda ish vaqti rejimi
1. Sharhlanayotgan normada mehnat huquqidagi smenali ish (yoki ikki va undan ortiq smenadagi ish) tushunchasiga bayon qilingan.Smenali ish tushunchasi bu ish turi, unda ishchilarning mehnat faoliyati kun davomida ikki yo…
To'liq sharhni o'qishMoslashuvchan ish vaqti rejimi
1. Moslashuvchan ish vaqti rejimi mehnat huquqidagi zamonaviy tashkiliy-huquqiy institut sifatida baholanadi. Yaʼni, u mehnat huquqining individualizatsiya va insonparvarlik printsiplari asosida amalga oshiriladi.Zero, i…
To'liq sharhni o'qishIsh kuni (smena) qismlarga boʻlingan ish vaqti rejimi
1. Sharhlanayotgan norma ish vaqtining maxsus holatlariga taalluqli boʻlib, ayniqsa xizmat koʻrsatish sohasida va jadalligi bir tekis boʻlmagan ishlar uchun juda dolzarb hisoblanadi.Ayrim turdagi ishlar shunday xususiyat…
To'liq sharhni o'qishXodim boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborilgan taqdirda ish vaqti rejimi
Sharhlanayotgan norma mehnat huquqidagi muhim qoidani belgilaydi.Unga koʻra, agar xodim boshqa ish beruvchiga vaqtincha xizmat safariga yuborilsa, u xodimga oʻsha tashkilotda amalda qoʻllanilayotgan ish vaqti rejimi tatb…
To'liq sharhni o'qishXizmat safaridagi ish vaqti rejimi
Sharhlanayotgan norma mehnat qonunchiligidagi xizmat safari qoidalarining yanada kengaytirilgan koʻrinishi boʻlib, unda xizmat safaridagi xodimning ish vaqti ikkita asosiy mezonga koʻra belgilanishi nazarda tutilgan:Agar…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar ish vaqti rejimining oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan normada MKdagi ish vaqti rejimining umumiydan farq qiladigan holatlari aks ettirilgan. Yaʼni, unda ayrim toifadagi xodimlar uchun ish vaqti rejimi oʻziga xos tartibda belgilangan.Ayrim toifadagi xodiml…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtini hisobga olish tushunchasi va turlari
1. Ish vaqtini hisobga olish bu ish beruvchi tomonidan ish jarayonini tashkil etishda muhim nazorat mexanizmi sanaladi.Bundan koʻzlangan asosiy maqsadi xodim haqiqatan ham ishlab bergan vaqtni aniq qayd etish va shu asos…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtini jamlab hisobga olishni belgilash va qoʻllash tartibi
1. Agar ishlab chiqarish jarayoni yoki mehnat sharoitlari sababli ish beruvchi belgilangan kunlik yoki haftalik ish vaqti normalariga rioya qilish imkoniyatiga ega boʻlmasa, bunday hollarda ish vaqtini jamlab hisobga oli…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining ish vaqtini hisobga olishni tashkil etishga doir majburiyati
1. Ish beruvchi har bir xodimning ishga kelishi va ishdan ketishi vaqtlarini qayd etishga masʼul hisoblanadi.Bu qoida mehnat intizomi, ish vaqti normasi va ish haqi toʻlovlarining adolatli amalga oshirilishi uchun asosiy…
To'liq sharhni o'qishDam olish vaqti tushunchasi va turlari
1. Dam olish huquqi – bu insonlarning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi tomonidan kafolatlangan huquqidir. Konstitutsiyaning 45-moddasiga muvofiq har kim dam olish huquqiga ega. Yollanib ishlovchilarga dam olish h…
To'liq sharhni o'qishXodimni mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod etishning dam olish vaqti boʻlmagan davrlari
Dam olish vaqtini xodim mehnat vazifalarini bajarishdan ozod etib qoʻyiladigan boshqa vaqtlardan farqlovchi belgi uning ishdan xoli boʻlgan vaqtdan oʻz ixtiyoriga koʻra foydalanishi mumkinligidir. Shu bilan birga, xodim …
To'liq sharhni o'qishXodimning qonunchilik bilan kafolatlangan dam olish huquqini cheklaydigan hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligi
Mazkur qoida MKning 8-moddasida mustahkamlangan xodimning huquqiy holati yomonlashishiga yoʻl qoʻyilmasligi printsipi doirasida kiritilgan. Chunonchi, ushbu printsipga muvofiq, har qanday normativ-huquqiy hujjat xodimnin…
To'liq sharhni o'qishDam olish va ovqatlanish uchun tanaffuslar
1. Ish kuni (smenasi) davomidagi tanaffuslar xodimlarga beriladigan dam olish huquqini roʻyobga chiqarilishining muhim shakllaridan sanaladi va nisbatan qisqa muddat davomida sarflangan kuch-quvvati oʻrnini tiklab olishi…
To'liq sharhni o'qishIsh kuni (smena) davomidagi qoʻshimcha tanaffuslar
1.1. Ish kuni (smena) davomidagi qisqa muddatli tanaffuslar mehnatni muhofaza qilish, xodimlar salomatligini ishlab chiqarishning zararli taʼsiridan himoya qilish, kasb kasalliklari yuz berishining oldini olish maqsadlar…
To'liq sharhni o'qishHar kungi (smenalar oraligʻidagi) dam olishning davomiyligi
Kundalik dam olish - bu bir ish kuni (smena) tugashi bilan keyingi kungi (smenadagi) ish boshlanishi oʻrtasidagi vaqtdir.Qonun hujjatlariga muvofiq korxona ish vaqtini jamlab hisobga olish usulini mustaqil ravishda joriy…
To'liq sharhni o'qishDam olish kunlari (har haftalik uzluksiz dam olish)
1. Har haftalik dam olish deganda xodimlarga har hafta uchun kafolatlangan ishdan xoli dam olish kunlari tushuniladi. Xodimlarga har bir ish haftasida dam olish kunlari kafolatlangan boʻlib, ularning soni (bir yoki ikki …
To'liq sharhni o'qishIshlanmaydigan bayram kunlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida Oʻzbekiston Respublikasida ishlanmaydigan bayram kunlar roʻyxati keltirilgan boʻlib, ushbu bayramlarda umumiy qoidaga koʻra ishga jalb etish mumkin emas (MK 210-moddada koʻrs…
To'liq sharhni o'qishDam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishlashni taqiqlash
1. Qonun bilan belgilab qoʻyilgan bayram (ishlanmaydigan) kunlarini ish beruvchi ish kuni deb eʼlon qilishga yoki oʻzboshimcha ularni boshqa bir kunga koʻchirishga haqli emas. Bu hol bayram kunlari sanasi va roʻyxatini b…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ularning roziligisiz ishga jalb etishning alohida hollari
1. Sharhlanayotgan moddada ish beruvchining xodimni dam olish kunlarida roziligisiz ishga jalb etish huquqini qatʼiy tartibga soladi. Yaʼni, 2 xil turdagi norma belgilangan birinchisi, dam olish kunlari va ishlanmaydigan…
To'liq sharhni o'qishDam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari ishga jalb etishni cheklash
1. Ushbu norma xodimlarning qonuniy dam olish vaqtini saqlashga oid huquqlarini qoʻshimcha himoyalashga qaratilgan. Bunda MKning 210-moddasida koʻrsatilgan favqulodda holatlar (avariya, favqulodda vaziyat, hayotga tahdid…
To'liq sharhni o'qishXodimni dam olish kuni yoki ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etishni rasmiylashtirish
1. Ushbu moddaning birinchi qismi, birinchidan, xodimlarning huquqlarini himoya qilish, shu jumladan, majburiy mehnatni oldini olish, ikkinchidan, huquqiy aniqlikni taʼminlash, yaʼni kelishmovchiliklarni oldini olish, uc…
To'liq sharhni o'qishTaʼtillarning turlari
MKning ushbu moddasida taʼtillarning toʻrtta turi keltirilgan.Ulardan birinchisi - har yilgi mehnat taʼtilining oʻzi ikki turda boʻladi. Birinchisi, har yilgi asosiy mehnat taʼtili (har yilgi asosiy eng kam (MKning 217-m…
To'liq sharhni o'qishXodimning taʼtil olish huquqini taʼminlash kafolatlari
1. Qanday taʼtillar “kafolatlangan taʼtillar” hisoblanadi?Bir soʻz bilan aytsak, qonunchilikda muqarrar ravishda berilishi shart qilib koʻrsatilgan taʼtillar “kafolatlangan taʼtillar” hisoblanadi.Masalan:mehnat taʼtili (…
To'liq sharhni o'qishTaʼtilda boʻlgan davrda xodimning ish oʻrni (lavozimi) saqlanishining kafolatlari
1. MKning 213-moddasida taʼtillarning toʻrtta turi, yaʼni har yilgi mehnat taʼtili, ijtimoiy taʼtillar, ish haqi qisman saqlanadigan taʼtil va ish haqi saqlanmaydigan taʼtillar keltirilgan.Sharhlanayotgan modda xodim man…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtili tushunchasi va turlari
1. Moddaning nomi va matnidagi “har yilgi” degan iboraga eʼtibor qaratish lozim. Mana shu ibora mehnat taʼtillari borasidagi keyingi moddalarni toʻgʻri qoʻllashda katta ahamiyat kasb etadi.Masalan, koʻpchilik MKning 222-…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi asosiy eng kam mehnat taʼtilining davomiyligi
Ushbu moddaga binoan, har yilgi asosiy mehnat taʼtilining davomiyligi hech bir holatda va hech bir sababga koʻra, xodim toʻliq yoki toʻliqsiz ish kunida ishlashi, oʻrindoshlik asosida ishlaydimi, kasanachimi bundan qatʼi…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi asosiy uzaytirilgan taʼtil
1. Ushbu moddaning birinchi qismida oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarga hamda I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarni jismoniy imkoniyatlarini inobatga olgan holda ular ijtimoiy jihatdan qoʻshimcha qoʻllab-quvva…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi qoʻshimcha taʼtillar
MKning 481-moddasida “mehnat sharoitlari noqulay ishlar”, MKning 483-moddasida esa “noqulay tabiiy-iqlim sharoitlar” nazarda tutilgan.Shuning uchun avvalo mana shu ikkita tushunchani aniqlashtirib olish maqsadga muvofiq …
To'liq sharhni o'qishBitta tashkilotda yoki tarmoqda koʻp yillik ish staji uchun beriladigan har yilgi qoʻshimcha mehnat taʼtili
1. Ushbu modda normalarini amaliyotda toʻgʻri qoʻllash uchun, avvalo, “bitta tashkilot”, “bitta tarmoq” nima ekanligini bilib olish zarur.“Bitta tashkilot” deyarli qiyin tushuncha emas. Ammo bitta tashkilot boʻlinib unin…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtillarining davomiyligini hisoblab chiqarish
1. Ushbu moddaning birinchi qismida aynan “mehnat taʼtillari” nazarda tutilgan boʻlib, uni ijtimoiy taʼtillar yoki ish haqi qisman saqlanadigan taʼtillar, shuningdek ish haqi saqlanmaydigan taʼtillar bilan aralashtirib y…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtillarini jamlash tartibi
1. Ushbu moddaning birinchi qismiga binoan, har qanday qoʻshimcha taʼtillar asosiy eng kam taʼtilga (21 kalendar kuni) yoki ushbu xodim yoxud xodimlar uchun belgilangan asosiy uzaytirilgan taʼtilga qoʻshib hisoblanadi.Ma…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish hollari
1. Mazkur moddada har yilgi mehnat taʼtili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish hollari keltirilishi bejiz emas. Chunki har doim va har qanday hollarda ham har yilgi mehnat taʼtili d…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtili davomiyligini ishlab berilgan vaqtga mutanosib ravishda hisoblab chiqarish tartibi
Ushbu moddani qoʻllashda quyidagi ikkita jihatga eʼtibor berish kerak.Birinchisi, moddadagi “ishlab berilgan vaqt” degan tushuncha. “Ishlab berilgan vaqt” deganda nafaqat xodim haqiqatda ishlagan vaqtni (davrni), balki M…
To'liq sharhni o'qishIsh yili
1. Ushbu moddaning birinchi qismiga binoan, ish yili xodim bilan ish beruvchi oʻrtasida mehnat shartnomasi imzolangan sanadan keyingi yilning shu sanasigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi.Masalan, mehnat shartnomasi 20…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtilini olish huquqini beradigan ish stajini hisoblab chiqarish
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida har yilgi asosiy mehnat taʼtilini va bitta tashkilotda yoki tarmoqda koʻp yillik ish staji uchun qoʻshimcha taʼtil olish huquqini beruvchi ish staji kiradigan va kirmaydiga…
To'liq sharhni o'qishBirinchi ish yili uchun har yilgi mehnat taʼtilini berish tartibi
1. Moddaning birinchi qismiga binoan, birinchi ish yili uchun har yilgi mehnat taʼtilidan foydalanish huquqi xodimda u ushbu ish beruvchida uzluksiz ishlagan olti oy oʻtganidan keyin yuzaga keladi.Amaliyotda “uzluksiz is…
To'liq sharhni o'qishIkkinchi va keyingi ish yillari uchun har yilgi mehnat taʼtilini berish tartibi
1. Ushbu moddani qoʻllashda avvalo, moddaning nomiga eʼtibor berish va uni toʻgʻri tushunib, toʻgʻri qoʻllash kerak. Ushbu modda “ikkinchi va keyingi ish yillari uchun har yilgi mehnat taʼtilini” berishni tartibga soladi…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtilini uzaytirish yoki uni boshqa muddatga koʻchirish
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida xodimlar har yilgi mehnat taʼtilini uzaytirish yoki boshqa muddatga koʻchirish huquqiga ega hollar koʻrsatilgan boʻlib, ish beruvchi tomonidan xodimlarni ushbu huquqi taʼmi…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtilining bir qismini keyingi ish yiliga koʻchirish
1. Ushbu moddaning birinchi qismiga binoan, har yilgi mehnat taʼtili har yili, ushbu taʼtil berilayotgan ish yili tugaguniga qadar berilishi kerak. Bu nimani anglatadi?Birinchidan, mehnat taʼtili ish yili boshlangan kund…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtilini qismlarga boʻlish
Har yilgi mehnat taʼtilini qismlarga boʻlish masalasi faqat ish beruvchi bilan xodimning kelishuviga koʻra hal etiladi. Na ish beruvchi va na xodim taʼtilni qismlarga boʻlishni kelishuvsiz talab qilish huquqiga ega emas.…
To'liq sharhni o'qishXodimni har yilgi mehnat taʼtilidan chaqirib olish
1. Amaliyotda xodimni mehnat taʼtilidan chaqirib olishga “oʻn ikki kundan keyin”, “oʻn besh kundan keyin” va shu kabi turlicha talqinlar mavjud. Bu talqinlarning birortasi ham toʻgʻri emas.Mehnat taʼtilidan, moddaning bi…
To'liq sharhni o'qishXodimga har yilgi mehnat taʼtilida boʻlgan vaqti uchun oʻrtacha ish haqi toʻlash
1. Ushbu moddaning birinchi qismida xodim har yilgi mehnat taʼtilida boʻlgan vaqt uchun oʻrtacha ish haqi saqlanishi kafolatlangan.Oʻrtacha ish haqini hisoblash MK 257-moddasi koʻrsatilgan.2. Har yilgi mehnat taʼtili vaq…
To'liq sharhni o'qishHar yilgi mehnat taʼtilini pulli kompensatsiya bilan almashtirish
1. Mazkur moddaning birinchi qismidagi “barcha” soʻziga va “foydalanilmagan har yilgi asosiy va qoʻshimcha mehnat taʼtillari” degan jumlaga eʼtibor qaratish maqsadga muvofiq boʻladi. Zero, bu tushunchalar amaliyotdagi bi…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida xodimga har yilgi mehnat taʼtilini berish
1. Ushbu moddaning eʼtiborli joyi shundaki:Birinchidan, mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida foydalanilmagan har yilgi mehnat taʼtilini berish qatʼiy norma emas. Ushbu masala jamoa shartnomasida yoki boshqa ichki h…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy taʼtillar tushunchasi
MKning 236 – 239- moddalari ijtimoiy taʼtillarga bagʻishlangan boʻlib, ushbu moddalar aynan ijtimoiy taʼtillar tushunchasini, turlarini, ijtimoiy taʼtillarni berish va ulardan foydalanishni tartibga soladi.Sharhlanayotga…
To'liq sharhni o'qishQonunchilikda belgilangan ijtimoiy taʼtillar
1. Xodimlarga ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan ijtimoiy taʼtillarni berish xodimning mehnat stajiga, u bajaradigan ishning joyi va xususiyatiga, ish beruvchining tashkiliy-huquqiy shakliga bogʻliq emas, …
To'liq sharhni o'qishJamoa kelishuvlarida yoxud jamoa shartnomasida yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda ijtimoiy taʼtillarni belgilash
1.1. Modomiki, ushbu moddada jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomalaridan tashqari “mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar”da ham qonunchilikda belgilanmagan boshqa ijtimoiy taʼtillar nazarda tutilishi mumkin ekan, qanda…
To'liq sharhni o'qishIjtimoiy taʼtillar berish asoslari va xodim tomonidan ulardan foydalanishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Moddaning birinchi qismiga binoan, ijtimoiy taʼtillarni, ular qonunchilikda yoki jamoa kelishuvlari, jamoa shartnomasi yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar belgilanganligidan qatʼiy nazar, ularni berish bilan…
To'liq sharhni o'qishIsh haqi qisman saqlanadigan taʼtil
1. Avvalo aytish kerakki, ish haqi qisman saqlanadigan taʼtil qonunan majburiy emas.Bunday taʼtilni berilishi yoki berilmasligi, uning davomiyligi (bir yoʻla berganda yoki boʻlib-boʻlib berilganda) qancha boʻlishi, ayrim…
To'liq sharhni o'qishIsh haqi saqlanmaydigan taʼtil tushunchasi va uni berishning umumiy tartibi
1. Ish haqi saqlanmaydigan taʼtilni ikki turga boʻlish mumkin. Birinchisi, xodimning iltimosiga koʻra ish beruvchining roziligi bilan beriladigan, ikkinchisi xodimning talabiga koʻra majburiy tarzda beriladigan (MKning 2…
To'liq sharhni o'qishXodimning talabiga koʻra majburiy tartibda ish haqi saqlanmagan holda taʼtil berish
Sharhlanayotgan moddaning talabi xodim ish beruvchiga murojaat qilganda ish haqi saqlanmaydigan taʼtil majburiy tartibda berilishi kerak.Ushbu moddaning ikkinchi xatboshidan “kimlar 1941 - 1945 yillardagi urush qatnashch…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlash va ish haqi tushunchalari
1. Xodim mehnati uchun hech qanday kamsitishlarsiz hamda mehnatga haq toʻlashning belgilangan eng kam miqdoridan kam boʻlmagan tarzda adolatli haq olishi uning konstitutsiyaviy huquqi hisoblanadi.Mehnatga haq toʻlash yak…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning mehnatiga haq toʻlash sohasidagi asosiy kafolatlar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida Xalqaro mehnat tashkilotining konventsiyalari talablari, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida belgilangan asosiy normalar va MKning printsiplari hamda qoidalaridan …
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorini belgilash
1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 42-moddasi ikkinchi qismiga koʻra, mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori insonning munosib turmush darajasini taʼminlash zarurati hisobga olingan holda belgilanadi.MKnin…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlash shartlarini va miqdorini belgilash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnatga haq toʻlash shartlari va miqdorini belgilashning asosiy qoidalari koʻrsatilgan boʻlib, unga koʻra:ish beruvchi hamda xodim oʻrtasidagi kelishuvga boʻlishi kerak;baja…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlash shartlarini oʻzgartirish
1. Mehnatga haq toʻlash shartlarini belgilash tartibi MK 246-moddasi belgilangan boʻlib, ish beruvchi bilan xodim oʻrtasidagi kelishuvga koʻra mehnat shartnomasi tuzish orqali belgilanganligi sababli xuddi shunday tartib…
To'liq sharhni o'qishIsh haqining tuzilishi
1. MKning 21-moddasiga koʻra, oʻz malakasiga, mehnatning murakkabligiga, bajarilgan ishning miqdori va sifatiga muvofiq oʻz vaqtida hamda toʻliq hajmda ish haqi olish xodimning huquqi hisoblanadi.Mehnat toʻgʻrisidagi bir…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlash tizimi va uni belgilash tartibi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnatga haq toʻlash tizimi tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, ushbu Kodeks va boshqa mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatl…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlashning tarifli tizimi
1. Mehnatga haq toʻlashning tarifli tizimida xodimlar malakasi va bajarayotgan ishining xususiyatlariga qarab turlicha maosh oladi. Bu tizim xodimlarga ish haqini odilona tarzda hisoblanishiga xizmat qiladi.Shu oʻrinda i…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlashning tarifsiz tizimi
1. Mehnatga haq toʻlashning tarifsiz tizimi samaradorlikka asoslangan mehnatga haq toʻlash usuli boʻlib, xodimning ish haqi uning individual va jamoaviy ish natijalariga qarab belgilanadi. Bu tizim odamlarni faolroq, mas…
To'liq sharhni o'qishRagʻbatlantiruvchi xususiyatga ega toʻlovlar
1. Ragʻbatlantiruvchi xususiyatga ega toʻlovlar xodimlar ishining natijadorligini oshirish, kasbiy mahoratlarini rivojlantirish va ishga boʻlgan sadoqatlarini kuchaytirish maqsadida beriladigan pul toʻlovlari hisoblanadi…
To'liq sharhni o'qishIsh haqini toʻlash muddatlari
1. Tashkilotda ish haqini toʻlash muddatlari agar mavjud boʻlsa jamoa shartnomada yoki boshqa ichki hujjatlarda belgilanadi, agar mavjud boʻlmasa mehnat shartnomada belgilanishi lozim. Ushbu hujjatlarda ish haqini toʻlas…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi bekor qilinganda hisob-kitob qilish muddatlari
Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchi mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimga qonunchilik hujjatlari, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasiga koʻra toʻlanishi majburiy boʻlgan…
To'liq sharhni o'qishXodim vafot etgan kunga qadar olinmagan ish haqini berish
Sharhlanayotgan modda xodim vafot etganidan keyin uning olinmagan (olinmay qolgan) ish haqini toʻlash tartibini belgilaydi.Xodim vafot etgandan keyin olinmagan ish haqi uning oila aʼzolariga yoki xodim vafot etgan kunda …
To'liq sharhni o'qishIsh haqini toʻlash shakllari va joyi
1. Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasi “soʻm” hisoblanadi. Qonunchilikka muvofiq, mehnatga haq toʻlash tizimida ish haqi milliy valyutada (soʻmda) amalga oshirilishi shart.Chet el valyutasida yoki tovar bilan toʻla…
To'liq sharhni o'qishOʻrtacha ish haqi va uni hisoblab chiqarish tartibi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida oʻrtacha ish haqini qoʻllanilishi, MK va qonunchilikda nazarda tutilgan barcha hollar uchun hamda uni hisoblash uchun qoʻllaniladigan davr aniq belgilangan.Oʻrtacha ish haqi …
To'liq sharhni o'qishQisqartirilgan va toʻliqsiz ish vaqtida mehnatga haq toʻlash
1. MKning 183-moddasiga koʻra, ayrim toifadagi xodimlar uchun ularning yoshi, sogʻligʻining holati, mehnat shartlari, mehnat vazifalarining oʻziga xos xususiyatlari va boshqa holatlar hisobga olingan holda qonunchilikka …
To'liq sharhni o'qishBir necha kasbda (lavozimda) ishlaganda, xizmat koʻrsatish doirasi kengayganda va ish hajmi koʻpayganda mehnatga haq toʻlash
1.1. MKning 116-moddasida bir necha kasbda (lavozimda) ishlash, xizmat koʻrsatish doirasini kengaytirish, ish hajmini koʻpaytirish, vaqtincha yoʻq boʻlgan xodimning majburiyatlarini mehnat shartnomasida belgilangan ishda…
To'liq sharhni o'qishHar xil malaka talab etiladigan ishlar bajarilganda mehnatga haq toʻlash
1. Mehnatiga vaqtbay ish haqi toʻlanadigan xodim ish vaqti davomida har xil vazifalarni bajarsa, bu vazifalarning har biri turli malaka talab qilsa, u holda xodimning ish haqi uning bajargan eng yuqori malakali ish boʻyi…
To'liq sharhni o'qishYangi ishlab chiqarishlar (mahsulot) oʻzlashtirilganda mehnatga haq toʻlash
Agar korxonada yangi turdagi mahsulot ishlab chiqarish yoki yangi texnologiya, ishlab chiqarish jarayoni joriy etilsa, bu davrda xodimlarning malakasini oshirish, yangi uskunalarni oʻzlashtirish yoki yangicha ish tartibi…
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtidan tashqari ish uchun haq toʻlash
1. Ish vaqtidan tashqari ish tushunchasi va shartlari hamda tartibi haqida MKning 189 va 190-moddalarida keltirilgan boʻlib, ushbu moddaning sharhida batafsil maʼlumot olishingiz mumkin.Sharhlanayotgan moddaning birinchi…
To'liq sharhni o'qishDam olish kunlarida yoki ishlanmaydigan bayram kunlarida mehnatga haq toʻlash
1. Dam olish kunlari haqida MKning 207-moddasi va ishlanmaydigan bayram kunlari haqida 208-moddasi sharhiga qarang.Dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun haq toʻlashda xodimlarga kamida ik…
To'liq sharhni o'qishTungi vaqtdagi mehnat uchun haq toʻlash
1. MKning 188-moddasiga koʻra, soat 22-00 dan to soat 6-00 gacha boʻlgan vaqt tungi vaqt hisoblanadi (MKning 188-moddasi sharhiga qarang).Tungi mehnat koʻproq charchoq, uyqu buzilishi va salomatlik bilan bogʻliq muammola…
To'liq sharhni o'qishMehnat normalari, mehnat (lavozim) majburiyatlari bajarilmaganda mehnatga haq toʻlash
1. Agar xodim mehnat normalarini yoki lavozim majburiyatlarini bajara olmasa va bunga ish beruvchi aybdor boʻlsa, xodimning haqiqatda ishlab berilgan vaqtiga mutanosib ravishda, yaʼni xodimning belgilangan ish vaqti mos …
To'liq sharhni o'qishBekor turib qolingan vaqt uchun haq toʻlash
1. Bekor turib qolingan vaqt deganda xodimning ish vaqtida vaqtinchalik mehnat vazifalarini bajarmaslik tushuniladi. Bu ish beruvchining aybi bilan, ish beruvchiga va xodimga bogʻliq boʻlmagan sabablarga koʻra, xodimning…
To'liq sharhni o'qishYaroqsiz boʻlgan mahsulot tayyorlanganda mehnatga haq toʻlash
1. Sharhlanayotgan modda mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalarda yaroqsiz boʻlgan mahsulot tayyorlanganda xodimga ish haqi toʻlash bilan bogʻliq masalalarni tartibga soladi.Ishlov beriladigan materialdagi yashirin nuqso…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlarning mehnatiga haq toʻlashning oʻziga xos xususiyatlari
Sharhlanayotgan modda havolaki norma boʻlib, unga koʻra ayrim toifadagi xodimlar mehnatiga haq toʻlash 15-bobdan tashqari oʻziga xos xususiyatlari belgilanishi koʻrsatilmoqda.Ayrim toifadagi xodimlarga MKning VI boʻlimid…
To'liq sharhni o'qishIsh haqidan ushlab qolishni cheklash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchi tomonidan faqat xodimning roziligi bilan ish haqidan ushlab qolish mumkinligi, uning roziligisiz ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan asoslar mavjud boʻ…
To'liq sharhni o'qishIsh haqidan ushlab qolish miqdorlarini cheklash
1. MKning 269-moddasida ish haqidan ushlab qolish asoslari koʻrsatilgan boʻlib, sharhlanayotgan moddada ish haqidan ushlab qolishdagi cheklangan miqdor koʻrsatilgan.Har bir ish haqi toʻlovi vaqtida xodimning ish haqidan …
To'liq sharhni o'qishXodimning xohishiga koʻra amalga oshiriladigan ish haqini tasarruf etish
1. Sharhlanayotgan modda xodimning oʻz xohishiga koʻra ish haqini qanday tasarruf etishi mumkinligi, yaʼni uning ish haqidan yozma arizasi asosida turli toʻlovlar uchun mablagʻ oʻtkazib berilishi tartibini belgilaydi.Xod…
To'liq sharhni o'qishMehnatni normalashtirish tushunchasi
Mehnatni normalashtirish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri, chunki tashkilotlarda xodimlar sonini optimal darajada aniqlash, xodimlarning malaka talablarini belgilash, maʼlum bir vazifalarni bajarishda vaqt meʼyorl…
To'liq sharhni o'qishMehnat normasining turlari
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat normasining turlari koʻrsatilgan boʻlib, ushbu roʻyxat barchasi emas, asosan amaliyotda koʻp ishlatiladigan mehnat normalari hisoblanadi.1.2. Vaqt normasi (vaqt meʼy…
To'liq sharhni o'qishMehnat normalarini ishlab chiqish, joriy etish, almashtirish va qayta koʻrib chiqish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat normalarini ishlab chiqish ish beruvchi tomonidan amalga oshirilishi va bunda eʼtiborga olinadigan holatlar koʻrsatib oʻtilgan.Ish beruvchi mehnat normalarini ishlab c…
To'liq sharhni o'qishMehnat normalarining amal qilish muddati
1. Doimiy mehnat normalari bu asosiy, rasmiy mehnat normalari boʻlib, ularni amalga joriy etilgan kundan boshlab doimiy ravishda ishlatish koʻzda tutilgan, yaʼni ular maʼlum bir sana yoki muddat bilan cheklanmaydi, nomua…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining mehnat normalarini bajarish uchun zarur mehnat shart-sharoitlarini taʼminlash majburiyatlari
1.1.Sharhlanayotgan modda ishlab chiqilgan mehnat normalarini bajarish shartlariga bagʻishlangan boʻlib, mehnat normalari (yaʼni, ishlab chiqarishda belgilangan hajmdagi ish, xizmat yoki mahsulot) faqatgina zarur shartla…
To'liq sharhni o'qishMehnatga haq toʻlashning ishbay tizimida narxlarni aniqlash
1. Ishbay tizimi — xodimning oladigan maoshi ishlagan mahsulot miqdori yoki bajargan ishi asosida hisoblanadigan toʻlov tizimidir. Yaʼni, qancha ishlab chiqarsa yoki xizmat koʻrsatsa, shunga yarasha haq oladi.Ushbu tizim…
To'liq sharhni o'qishNormalashtirilgan topshiriqlarni va xizmat koʻrsatish normalarini belgilash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida xizmat koʻrsatish normasi va xodimlar soni normasi belgilashda tavsiyaviy norma koʻrsatilgan boʻlib, unga alohida vazifalarni va ish hajmini bajarish maqsadida xodimlarga nis…
To'liq sharhni o'qishKafolatli toʻlovlar va kafolatli qoʻshimcha toʻlovlar tushunchalari
1. Kafolatli toʻlovlar — bu xodim ish beruvchi tomonidan oʻz majburiyatlarini bajara olmagan vaqtda ham pul toʻlashga kafolatlangan toʻlovlardir. Bu toʻlovlar xodimning aybiga bogʻliq boʻlmaydi. Yaʼni, agar xodim ishlayo…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimga kafolatli toʻlovlarni amalga oshirish majburiyati
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida kafolatli toʻlovlar toʻlanishi kerak boʻlgan holatlar roʻyxati koʻrsatilgan boʻlib, ushbu toʻlovlarni amalga oshirish ish beruvchining majburiyati hisoblanadi. Jumladan:xodim…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimga kafolatli qoʻshimcha toʻlovlarni amalga oshirish majburiyati
1. Sharhlanayotgan moddada xodim muayyan sabablarga koʻra oʻz mehnat vazifalarini toʻliq bajara olmaganda toʻlanadigan kafolatli qoʻshimcha toʻlovlar koʻrsatilgan.ish beruvchiga va xodimga bogʻliq boʻlmagan sabablarga ko…
To'liq sharhni o'qishXodimlar davlat va jamoat majburiyatlarini bajarganda beriladigan kafolatli toʻlovlar
1.1.Sharhlanayotgan modda ham MKning 279 va 280-moddalarida nazarda tutilgan xodim mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilingan vaqt, yaʼni davlat va jamoat majburiyatlarini bajarish vaqtida uni ishdan ish joyini (l…
To'liq sharhni o'qishQon va uning tarkibiy qismlarini topshirganda xodimlarga kafolatli toʻlovlar
1. Oʻzbekiston Respublikasining “Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 5-moddasiga koʻra, qon va uning tarkibiy qismlarini tibbiyot ehtiyojlari uchun topshirish donor tomonidan ixtiyoriylik asosi…
To'liq sharhni o'qishKafolatli toʻlovlarni moliyalashtirish manbalari
MK 280-moddada xodimlarga toʻlanadigan kafolatli toʻlovlar turlari belgilangan.Ushbu moddada esa ularni kim moliyalashtirishini aniq belgilaydi: Barcha kafolatli toʻlovlar faqat ish beruvchining mablagʻlari hisobidan ama…
To'liq sharhni o'qishKompensatsiya toʻlovlari tushunchasi
MK 285-moddasida kompensatsiya toʻlovlariga qaysi toʻlovlar kiritish mumkinligi belgilangan boʻlib, unga koʻra xodim ish jarayonida sarflagan yoki uning mehnat majburiyatlarini bajarish bilan bogʻliq barcha xarajatlar is…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimga kompensatsiya toʻlovlarini amalga oshirish majburiyati
1. Ish beruvchi quyidagi hollarda xodimga uning oʻz mehnat majburiyatlarini bajarishi bilan bogʻliq xarajatlarni kompensatsiya qilishi shart:xizmat safarida boʻlganda (MK 287-modda sharhiga qarang);sayyor va koʻchib yuri…
To'liq sharhni o'qishXizmat safarlari chogʻidagi kompensatsiya toʻlovlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida xizmat safari tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, ushbu taʼrifda ayrim shartlar ham nazarda tutilgan. Yaʼni, xizmat safari xodimning ish beruvchi farmoyishiga (buyrugʻiga, …
To'liq sharhni o'qishIsh sayyor va koʻchib yurish xususiyatiga ega boʻlganda, shuningdek dala sharoitlarida va vaxta usulida ishlanganda kompensatsiya toʻlovlari
Sayyor ish – safar, yoʻl, sutkalik stavka, ustamaKoʻchib yurish ishi – olis obʼyekt, kunlik stavka, borish va qaytishDala sharoiti – dala nafaqasi, obʼyekt, bazaviy shaharchaVaxta usuli – oylik mehnat, ustamaQoʻshimcha k…
To'liq sharhni o'qishXodim boshqa joydagi ishga koʻchib oʻtayotganda kompensatsiya toʻlovlari
1.1. Ish beruvchi bilan oldindan kelishuv boʻyicha boshqa joyga ishga koʻchib oʻtgan xodimlarga, shuningdek taqsimot boʻyicha ish joyi berilgan taʼlim tashkilotlarining bitiruvchilariga quyidagilar kompensatsiya qilinadi…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining yoʻllanmasi boʻyicha kasbiy tayyorgarlik, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovkadan oʻtishda xodimlar uchun kompensatsiya toʻlovlari
1. Agar ish beruvchi xodimni yoʻllanma bilan kasbiy tayyorgarlik, qayta tayyorlash, malaka oshirish va stajirovka uchun boshqa shahar yoki hududga yuborsa, qonunga koʻra ish beruvchi xodimning quyidagi xarajatlarini toʻl…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yoki kasb kasalligi natijasida xodimda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik yuz bergan taqdirda xarajatlarni kompensatsiya qilish
Ish beruvchi ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa natijasida vaqtincha mehnatga qobiliyatsiz boʻlsa hamda kasb kasalligi sababli vaqtincha ishlay olmasa xodimning xarajatlarini qoplashi shart:vaqtincha mehnatga qobiliyats…
To'liq sharhni o'qishXodimning majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishi bilan bogʻliq xarajatlarni kompensatsiya qilish
Xodimning dastlabki (ishga qabul qilish chogʻida mehnat shartnomasini tuzayotganda) va davriy (mehnat faoliyati davomida) majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladigan xodimlar toifasi va ayrim shartlari haqida MK 360-moddasi…
To'liq sharhni o'qishXodimga tegishli mol-mulkdan ish beruvchining manfaatlarini koʻzlab foydalanilganda xarajatlarni kompensatsiya qilish
Xodimning shaxsiy mol-mulki ish jarayonida ishlatilsa yoki xodimning ijaraga olingan mol-mulki ish jarayonida foydalanilsa va bu foydalanish ish beruvchining roziligi bilan amalga oshirilsa, quyidagi xarajat turlari ish …
To'liq sharhni o'qishKompensatsiya toʻlovlarini moliyalashtirish manbalari
MK 286-moddasida nazarda tutilgan barcha kompensatsiya toʻlovlari byudjet tashkilotlarida byudjeti mablagʻlari hisobidan, boshqa tashkilotlarda ish beruvchi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.Kompensatsiya toʻlovlar…
To'liq sharhni o'qishMehnat intizomi tushunchasi va uni taʼminlash usullari
1. Mehnat intizomini huquqiy jihatdan tartibga solish muhim ahamiyat kasb etadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish, boshqaruv va xizmat koʻrsatish sohalarining har bir ishtirokchisi tomonidan mehnat intizomi…
To'liq sharhni o'qishIchki mehnat tartibi qoidalari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ichki mehnat tartibi qoidalariga taʼrif berilgan boʻlib, bundan tashqari ichki mehnat tartibi qoidalari haqida tashkilotlar ishini samarali tashkil etish, turli xodimlar, tas…
To'liq sharhni o'qishIntizom toʻgʻrisidagi ustavlar va nizomlar
1. Iqtisodiyotning ishlab chiqarish yoki boshqa sohalarida mavjud boʻlgan insonlar hayoti va salomatligi, davlat hamda jamiyat manfaatlari uchun xavf tugʻdiradigan tarmoqlarda mehnat intizomiga qatʼiy amal qilish oʻta mu…
To'liq sharhni o'qishMehnat tartibini tartibga soluvchi ichki hujjatlar qoidalarining haqiqiy emasligi
Sharhlanayotgan modda yuqori yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar va kelishuvlarga nisbatan xodimning ahvolini yomonlashtirishni qatʼiyan man etishni belgilaydi. Bu kafolat normasi boʻlib, xodimni ish be…
To'liq sharhni o'qishMehnat uchun ragʻbatlantirish
1. Jamoada mehnat intizomini boshqarish usullaridan biri bu – ragʻbatlantirish, yaʼni xodimning xizmatlarini eʼtirof etish boʻlib, unga nisbatan turli imtiyozlar, afzalliklar, shu jumladan moddiy manfaatlar taqdim etish,…
To'liq sharhni o'qishXodimning intizomiy javobgarligi
1. Mehnat intizomini mustahkamlashda zarur hollarda majburlash, hokimiyat kuchidan foydalanish ham eng samarali usullardan boʻlib hisoblanishi mumkin. Majburlash usuli qoʻllanilganida foydalaniladigan asosiy huquqiy vosi…
To'liq sharhni o'qishXodimni intizomiy javobgarlikka tortish asosi
1. Intizomiy javobgarlik faqat aybli xatti-harakat yoki harakatsizlik natijasida yuzaga keladi. U harakatlar (masalan, yoʻriqnomalarni buzish) va harakatsizlikni (topshiriqni bajarmaslik) yoki lozim darajada (belgilangan…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvi tushunchasi
Sharhlanayotgan modda xizmat tekshiruvi tushunchasini intizomiy qoidabuzarlik fakti va holatlarini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan maxsus tekshiruv jarayoni sifatida belgilaydi.Ushbu qoida intizomiy jazoni qoʻllash toʻ…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish
1. Sharhlanayotgan modda xizmat tekshiruvini boshlash uchun protsessual asosni belgilagan holda quyidagilarni tartibga soladi:tekshiruvni boshlash uchun asos boʻlishi mumkin boʻlgan qonuniy axborot manbalari;qaror qabul …
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvi oʻtkazish boʻyicha komissiya tuzish
1. Mazkur modda xizmat tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha komissiyani shakllantirish tartibini belgilaydi. Komissiya tuzish orqali intizomiy javobgarlikka tortish jarayonining xolisligi, mustaqilligi va qonuniyligi taʼminla…
To'liq sharhni o'qishKomissiyaning huquq va majburiyatlari
1.1. Sharhlanayotgan modda xodimga nisbatan intizomiy qoidabuzarlik sodir etganligi toʻgʻrisidagi gumonni tekshiruvchi komissiyaning vakolatlari va majburiyatlari doirasini belgilaydi. Bu mehnat munosabatlarida xodim huq…
To'liq sharhni o'qishOʻziga nisbatan xizmat tekshiruvi oʻtkazilayotgan xodimning huquq va majburiyatlari
1.1. MKning 306-moddasi xizmat tekshiruvi oʻtkazilayotgan xodimning protsessual kafolatlarini belgilaydi. Bu modda adolatli muhokama tamoyilini taʼminlashga va shaxsning konstitutsiyaviy huquqlarini himoya qilishga qarat…
To'liq sharhni o'qishKomissiya aʼzosini rad etish
1. Sharhlanayotgan modda xizmat tekshiruvini oʻtkazuvchi komissiya aʼzosini chetlashtirish tartibini belgilash orqali jarayonning xolisligi hamda obʼyektivligini taʼminlaydi. Ushbu qoida xodimning huquqlarini komissiya a…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvini oʻtkazish muddati
1. Xizmat tekshiruvining aniq muddatini belgilash xodimning huquqlarini himoya qilish va ish beruvchi tomonidan suiisteʼmolliklarning oldini olishga qaratilgan.Ushbu moddada xizmat tekshiruvining muddati 15 ish kuni bila…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvini oʻtkazish vaqtida xodimni ishdan chetlashtirish
1. Ishdan vaqtincha chetlatish xodimning huquqlarini himoya qilish va tekshiruv jarayonining xolisligini taʼminlash uchun qoʻllaniladigan protsessual chora hisoblanadi. Vaqtincha ishdan chetlashtirish tizimining joriy et…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvi natijalari toʻgʻrisidagi dalolatnoma
1. Sharhlanayotgan moddada xizmat tekshiruvining yakunlovchi hujjati dalolatnomani rasmiylashtirish tartibi va unda aks ettirilishi lozim boʻlgan maʼlumotlarni mufassal belgilaydi.Dalolatnoma ovoz berish yoʻli bilan qabu…
To'liq sharhni o'qishXizmat tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi qoidalarni aniqlashtirish
1. Ushbu modda alohida tashkilotlar, sohalar va xodimlar toifalarining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda xizmat tekshiruvini oʻtkazish tartibini batafsillashtirish imkonini beradi. U MKda belgilangan asosiy …
To'liq sharhni o'qishIntizomiy jazo choralari
1. Ushbu modda mehnat intizomini buzgan xodimlarga nisbatan ish beruvchi qanday intizomiy jazo choralarini qoʻllashi mumkinligini aniq belgilaydi. Bu norma ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi mehnat intizomi kafolatini taʼ…
To'liq sharhni o'qishIntizomiy jazo choralarini qoʻllash tartibi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi intizomiy jazo choralarini ishga qabul qilish huquqiga ega boʻlgan shaxslar (organlar) tomonidan qoʻllanilishini belgilaydi (MKning 127-moddasi 2 va 3-qismlarining sharhiga qar…
To'liq sharhni o'qishIntizomiy jazoni qoʻllash muddatlari
1. Ushbu norma ish beruvchi intizomiy jazo qoʻllashi mumkin boʻlgan protsessual muddatlarni belgilaydi. Bu muddatlar quyidagi maqsadlarga xizmat qiladi:xodimni oʻta kechiktirilgan jazolardan himoya qilish;ish beruvchini …
To'liq sharhni o'qishIntizomiy jazoning amal qilish muddati, tugallanishi va olib tashlanishi
1. Intizomiy jazoning amal qilish muddatini cheklash muhim ahamiyatga ega boʻlib, intizomiy javobgarlikni muddatsiz boʻlishini oldini taʼminlovchi kafolat normasi hisoblanadi.Ushbu muddat, shuningdek manfaatlar muvozanat…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi tushunchasi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi taʼrif berilgan boʻlib, mehnat shartnomasi tarafining boshqa tarafga (ish beruvchi xodimga yoki xodim ish beruvchiga) yet…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligini aniqlashtirish
Sharhlanayotgan moddada mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligini aniqlashtirishi mumkinligi koʻrsatilmoqda, bu tavsiyaviy norma boʻlib, mehnat shartnomasi yoki unga yozma shaklda tuziladigan qoʻshimcha keli…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasi tarafining moddiy javobgarligi yuzaga kelishi shartlari
1. Mehnat shartnomasi taraflari — ish beruvchi va xodim. Ulardan biri ikkinchisiga zarar yetkazganda, agar MKda yoki boshqa qonunlarda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, moddiy javobgarlik yuzaga kelishi uchun q…
To'liq sharhni o'qishXodimga oʻrni qoplanishi lozim boʻlgan ziyon
1.1. Ushbu moddaga koʻra, agar ish beruvchi xodimga moddiy zarar yetkazsa, u holda ish beruvchi uning oʻrnini qoplashi shart.Bu qoida xodimning moddiy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan.1.2. Ish beruvchining xodimn…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimni mehnat qilish imkoniyatidan gʻayriqonuniy ravishda mahrum qilganligi natijasida unga yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash majburiyati
1.1. Sharhlanayotgan modda amaliyotda koʻp uchraydi, ayniqsa ishga tiklashga oid mehnat nizolari koʻrib chiqish jarayonlarida.Ushbu normada ish beruvchi xodimni mehnat qilish imkoniyatidan gʻayriqonuniy ravishda mahrum e…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimning hayotiga yoki sogʻligʻiga yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash majburiyati
1. Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni 4-moddasiga koʻra:mehnatda mayib boʻlish — ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida xodimning kasbga oid mehnat qobiliyatini vaqtincha …
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladigan toʻlovlar
Agar xodim mehnat jarayonida yoki ish bilan bogʻliq holatda sogʻligʻiga ziyon yetkazilganda ziyonning oʻrni bir martalik nafaqa, yoʻqotilgan ish haqi uchun yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash tarzida amalga oshiriladig…
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan bir yoʻla beriladigan nafaqa miqdori
Xodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan bir yoʻla toʻlanadigan nafaqa miqdori jabrlangan xodimning oʻrtacha oylik ish haqi asosida hisoblangan yillik ish haqidan kam boʻlmasligi kerak.Bu eng kami miq…
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan yoʻqotilgan ish haqining oʻrnini qoplash uchun amalga oshiriladigan oylik toʻlovlar miqdori
1. Sharhlanayotgan moddada xodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganligi munosabati bilan yoʻqotilgan ish haqining oʻrnini qoplash uchun amalga oshiriladigan oylik toʻlovlar miqdorini hisoblash qoidasi koʻrsatilmoqda.Ushbu…
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganda qoʻshimcha xarajatlarni kompensatsiya qilish
1. Ish beruvchi xodimning mehnatda mayib boʻlishi va (yoki) kasb kasalligi tufayli hayotiga yoki sogʻligʻiga yetkazilgan ziyonning oʻrnini MKning 323-moddasiga muvofiq bir martalik nafaqa va 324-moddasi birinchi qismiga …
To'liq sharhni o'qishXodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganda mehnat shartnomasi taraflarining aralash javobgarligi
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining 2003 yil 19 dekabrdagi “Mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan xodimning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplashga oid nizolar boʻyicha sud amaliyoti ha…
To'liq sharhni o'qishBoquvchi boʻlgan xodim vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning oʻrni ish beruvchi tomonidan qoplanishiga doir huquqqa ega boʻlgan shaxslar doirasi
1.1. Boquvchi boʻlgan xodim deganda qaramogʻida ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan toifadagi moddiy jihatdan muhtoj shaxslarni (xodimning qarindoshlari yoki unga aloqador boʻlganlarni) moddiy taʼminlashga majb…
To'liq sharhni o'qishBoquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning oʻrnini ish beruvchi tomonidan qoplash muddati
Sharhlanayotgan moddada MKning 327-moddasida nazarda tutilgan boquvchisi vafot etganligi munosabati bilan ish beruvchidan yetkazilgan zararni olish huquqiga ega boʻlgan shaxslarga yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash mu…
To'liq sharhni o'qishBoquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning oʻrni ish beruvchi tomonidan qoplangan taqdirda amalga oshiriladigan toʻlovlar
Sharhlanayotgan moddada boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning oʻrnini ish beruvchi tomonidan qoplash boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning oʻrni ish beruvchi tomonidan …
To'liq sharhni o'qishMehnatda mayib boʻlganlik yoki kasb kasalligi tufayli boquvchi vafot etganligi munosabati bilan bir yoʻla beriladigan nafaqaning miqdori
1. Sharhlanayotgan moddaga koʻra mehnatda mayib boʻlganlik yoki kasb kasalligi tufayli boquvchi vafot etganligi munosabati bilan ish beruvchi tomonidan marhumning qaramogʻida yoki taʼminotida boʻlgan MKning 327-moddasida…
To'liq sharhni o'qishBoquvchining yoʻqotilgan ish haqi oʻrnini qoplash uchun amalga oshiriladigan har oylik toʻlovlar miqdori
1. Sharhlanayotgan moddada boquvchining yoʻqotilgan ish haqi oʻrnini qoplash uchun amalga oshiriladigan har oylik toʻlovlar miqdorini hisoblash tartibi va inobatga olinadigan holatlar koʻrsatilgan.Vafot etgan boquvchinin…
To'liq sharhni o'qishBoquvchi vafot etganligi munosabati bilan qoʻshimcha xarajatlarni kompensatsiya qilish
1. Boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning oʻrnini ish beruvchi tomonidan qoplash boquvchi vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan zararning oʻrni ish beruvchi tomonidan qoplanishiga doir huq…
To'liq sharhni o'qishXodimga ish haqi toʻlashni va unga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni kechiktirganlik uchun ish beruvchining moddiy javobgarligi
1. Sharhlanayotgan modda xodimga ish haqi toʻlashni va unga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni kechiktirganlik uchun ish beruvchining moddiy javobgarligini belgilaydi.Ish haqiga qanday toʻlovlar kirishi MKning 2…
To'liq sharhni o'qishXodimning mol-mulkiga yetkazilgan zarar uchun ish beruvchining moddiy javobgarligi
1. Xodimning shaxsiy mol-mulki ish beruvchi tomonidan buzilgan yoki yoʻqotilgan (zarar yetkazilgan) boʻlsa, ish jarayonida ish beruvchi xodimning shaxsiy vositalaridan foydalanib, ularga zarar yetkazgan boʻlsa, ish beruv…
To'liq sharhni o'qishXodimga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish
1. Maʼnaviy ziyon deganda ish beruvchining gʻayriqonuniy harakatlari yoki harakatsizligi natijasida xodimda yuzaga keladigan jismoniy va ruxiy (maʼnaviy) azob, hurmat va qadr-qimmatga putur yetkazish, shaxsiy shaʼni, ish…
To'liq sharhni o'qishXodimning hayotiga va sogʻligʻiga yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi arizalarni koʻrib chiqish tartibi
1. Agar xodimning hayoti va sogʻligʻiga mehnat jarayonlarida zarar yetgan boʻlsa, jabrlangan xodimning oʻzi tomonidan ish beruvchiga ariza beriladi, shuningdek xodim vafot etgan taqdirda ziyonning oʻrni qoplanishiga doir…
To'liq sharhni o'qishXodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash majburiyati
1. Agar xodim oʻzining aybli harakatlari (yoki harakatsizligi) natijasida ish beruvchiga toʻgʻridan-toʻgʻri zarar yetkazsa, u holda xodim ushbu zararning oʻrnini qoplashi shart.Haqiqiy zarar — bu ish beruvchining mol-mul…
To'liq sharhni o'qishXodimning moddiy javobgarligini istisno etuvchi holatlar
1. Ushbu moddada ish beruvchining xodimga ishonib topshirilgan mol-mulkni saqlash uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlash boʻyicha majburiyatini bajarmaganligi oqibatida yuzaga kelgan hollarda xodimning moddiy javobgar…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimdan zararni undirishdan voz kechish huquqi
Sharhlanayotgan modda ish beruvchi zarar yuzaga kelganida uni xodimdan undirmaslik yoki qisman undirish haqida qaror qabul qilishga huquq beradi.Ish beruvchining ushbu huquqi tashkilot mulkdori tomonidan qonunchilikda, s…
To'liq sharhni o'qishXodimning moddiy javobgarligi doirasi
Agar MKning boshqa moddalarida maxsus holatlar nazarda tutilmagan boʻlsa, xodim ish beruvchiga yetkazgan zarar uchun faqat oʻzining oʻrtacha oylik ish haqi miqdorida moddiy javobgar hisoblanadi.Xodimning moddiy javobgarl…
To'liq sharhni o'qishXodimning toʻliq moddiy javobgarligi
1. Xodimning moddiy javobgarligi (MKning 340-moddasi) bilan xodimning toʻliq moddiy javobgarligi oʻrtasiga farq qoplanadigan zararni miqdori va tartibi (shartlari) hisoblanadi.Xodimning moddiy javobgarligida zarar xodimn…
To'liq sharhni o'qishXodimning toʻliq moddiy javobgarligi hollari
1. Yetkazilgan zarar uchun toʻliq miqdordagi moddiy javobgarlik quyidagi hollarda xodimning zimmasiga yuklatiladi:1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida toʻliq moddiy javobgarlik yuzaga keladigan holatlar koʻrsa…
To'liq sharhni o'qishToʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisidagi shartnomalar
1. Ushbu modda toʻliq moddiy javobgarlik shartnomalarining qonuniyligi va amaliyotdagi qoʻllanilishini belgilaydi.Bu moddaning asosiy maqsadi — pul va tovar qimmatliklari bilan ishlaydigan xodimlar uchun qimmatliklarni b…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining yetkazilgan zarar miqdorini va uning kelib chiqish sababini aniqlash majburiyati
Bu moddada qoʻyilgan talab — ish beruvchi xodimdan zararni undirish haqida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi yetkazilgan zararning miqdorini va uning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun xizmat tekshiruvi oʻtk…
To'liq sharhni o'qishYetkazilgan zararning miqdorini aniqlash
1. Ushbu moddada quyidagi muhim qoidalar belgilangan:zarar miqdorini hisoblashda asosiy manba:yetkazilgan zarar miqdori faqat buxgalteriya hisobi maʼlumotlariga tayanadi;boshqa taxminlar yoki norasmiy maʼlumotlar asosida…
To'liq sharhni o'qishXodim tomonidan zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplash
1. Ushbu moddada xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararni qoplashdagi huquqi va erkinligi belgilangan:agar xodim ish beruvchiga moddiy zarar yetkazgan boʻlsa,u ixtiyoriy ravishda uning oʻrnini qoplashga haqli;qoplash…
To'liq sharhni o'qishXodimdan ish beruvchiga yetkazilgan zararni undirish tartibi
1. Agar xodim yetkazgan zarar xodimning oʻrtacha oylik ish haqidan kam yoki teng boʻlsa, ish beruvchi bir oy ichida bu zararni sudga murojaat qilmasdan, buyruq asosida toʻgʻridan-toʻgʻri undirishi mumkin.Ushbu holatda is…
To'liq sharhni o'qishXodimni oʻqitish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplash
Agar mehnat shartnomasi yoki ish beruvchining hisobidan oʻqitish toʻgʻrisidagi kelishuvda nazarda tutilgan holatlarda ish beruvchi xodimning kasbiy tayyorgarligi, qayta tayyorlanishi, malaka oshirishi yoki boshqa turdagi…
To'liq sharhni o'qishTashkilotga uning rahbari tomonidan yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash
1. Agar tashkilot rahbari (direktor, boshqaruv raisi va h.k.) oʻz harakatlari yoki harakatsizligi natijasida tashkilotga zarar yetkazsa, u zararni qoplash uchun moddiy javobgar hisoblanadi.Ushbu modda faqat tashkilot rah…
To'liq sharhni o'qishXodimdan undiriladigan zarar miqdorining sud tomonidan kamaytirilishi
1. Sharhlanayotgan modda xodim tomonidan ish beruvchiga yetkazilgan zararni xodimdan undirish sud tartibida hal etilayotgan vaqtda sudlar tomonidan undiriladigan zarar miqdorini kamaytirishda inobatga olinadigan holatlar…
To'liq sharhni o'qishMehnatni muhofaza qilish tushunchasi
Ushbu moddada mehnat faoliyati jarayonida xodimlarning hayoti va sogʻligʻini saqlash tizimi sifatida taʼriflanadigan, huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy-texnikaviy, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika, reabili…
To'liq sharhni o'qishMehnatni muhofaza qilishga doir talablar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 42-moddasiga asosan xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan qulay mehnat sharoitlarida ishlash fuqarolarning eng muhim konstitutsiyaviy huquqlaridan biridir. Oʻz…
To'liq sharhni o'qishMehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlar uchun ish beruvchi tomonidan ajratiladigan mablagʻlar va materiallar
1. Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunning 16-moddaga asosan mehnatni muhofaza qilishni moliyalashtirish quyidagilar hisobidan amalga oshiriladi:Oʻzbekiston Respublikasining Davlat byudjetidan ajratiladigan byud…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. MKning 388-moddasiga asosan Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari deganda ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning umumiy qoidalari…
To'liq sharhni o'qishXodimning mehnatni muhofaza qilish sohasidagi huquq va majburiyatlari
1. MKning 361-moddasida ish joylari joylashtiriladigan binolar (inshootlar) tuzilishiga koʻra ularning belgilangan funktsional maqsadiga hamda mehnat xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilish talablariga mos boʻlishi kerak…
To'liq sharhni o'qishMehnatni muhofaza qilish talablariga mos keladigan sharoitlarni taʼminlash kafolatlari
1. Mehnat munosabatlari korxonadagi ichki mehnat tartib qoidalari doirasida, xodimning ish beruvchiga boʻysunishiga asoslangan holda, xodim mehnat jamoasi tarkibiga kiritilishi orqali va bu jarayonning u bilan mehnat sha…
To'liq sharhni o'qishXodimni ishga qabul qilish va boshqa ishga oʻtkazishda mehnatni muhofaza qilish huquqi kafolatlari
1. Ishga joylashtirish bilan bogʻliq munosabatlar. Bu munosabatlar fuqarolar oʻzlarining mehnat qilishga boʻlgan konstitutsiyaviy huquqlari amalga oshirilishida koʻmak soʻrab vakolatli davlat organlariga murojaat qilganl…
To'liq sharhni o'qishXodimning oʻz hayotiga va sogʻligʻiga tahdid solayotgan ishni bajarishni rad etish huquqi
1. Ish beruvchi mehnatni muhofaza qilishning zamonaviy vositalarini joriy etishi va ishlab chiqarishda jarohatlanish hamda kasb kasalliklarining oldini oladigan sanitariya-gigiyena sharoitlarini taʼminlashi shart.Xodimni…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi huquq va majburiyatlari
1.1. Ish beruvchi xodimlardan meʼyorlarga, qoidalar va yoʻriqnomalarga qatʼiy rioya qilishini talab qilish huquqiga ega.1.2. Bu — ish beruvchining asosiy huquqlaridan boʻlib, bexatarlik tizimida toʻgʻri va barqaror amal …
To'liq sharhni o'qishMajburiy tibbiy koʻriklar
Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyati natijalariga nisbatan xodimning hayoti va sogʻligʻi ustuvor ekanligi Oʻzbekiston Respublikasida yuritilayotgan davlat siyosatining asosiy printsiplaridan sanaladi. Shunga muvofiq…
To'liq sharhni o'qishIsh joylariga qoʻyiladigan talablar
1. Ushbu modda birinchi xatboshisida ish joylari joylashtiriladigan binolar (inshootlar)ning tuzilishi va joylashuvi ishlab chiqarish jarayonlarining samaradorligini taʼminlashi, xodimlarning xavfsizligi va sogʻligʻini h…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni mehnatni muhofaza qilish boʻyicha yoʻl-yoʻriqdan oʻtkazish va oʻqitish
1. Birinchi xatboshida mehnat muhofazasi va xavfsizlikni taʼminlashda ish beruvchining muhim majburiyatlarini belgilaydi. Ishga yangi kirayotgan va boshqa ishga oʻtkazilayotgan xodimlar uchun yoʻl-yoʻriq berish va oʻqiti…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni sut, davolash-profilaktika oziq-ovqati, gazlangan shoʻr suv, shaxsiy himoya va gigiyena vositalari bilan taʼminlash
1. Yuqoridagi matn mehnat muhofazasi va xodimlarning sogʻligʻini himoya qilish boʻyicha ish beruvchining majburiyatlarini belgilaydi. Unda mehnat sharoiti noqulay (ogʻir yoki zararli) boʻlgan ish joylarida ishlaydigan xo…
To'liq sharhni o'qishXodimni sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazish
1. Ushbu mehnat qonunchiligida xodimlarning sogʻligʻini himoya qilish va ularning mehnat sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan. Bu modda xodimni sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarini…
To'liq sharhni o'qishXodimlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish va ularni davolash-profilaktika muassasalariga olib borish
1. Ushbu moddada mehnat muhofazasi va xodimlarning sogʻligʻini himoya qilishga oid ish beruvchining majburiyatlarini belgilaydi. Unda ish beruvchi kasal boʻlib qolgan xodimlarga tezkor tibbiy yordam koʻrsatish va zarur h…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini tekshirish hamda hisobga olish
1. Ushbu moddada ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini tekshirish va hisobga olish tartibini belgilaydi. Bu talab mehnat muhofazasi sohasida ish beruvchining majburiyatlarini aniqlash va xodimlarn…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tushunchasi.
1. MKning 11-moddasi toʻrtinchi qismining ikkinchi xatboshisiga koʻra xodimni ish beruvchida kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va uning malakasini oshirishga oid munosabatlar yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar …
To'liq sharhni o'qishMurabbiylik
1. Murabbiylik - bu tashkilotdagi muhim va chuqur jarayon boʻlib, uning davomida murabbiylar deb ataladigan tajribali xodimlar oʻz bilim, malaka va koʻnikmalarini ishga yangi qabul qilingan yoki kam tajribali xodimlarni …
To'liq sharhni o'qishXodimning malakasi va kasbiy standart tushunchalari
1. Mazkur moddaning birinchi qismida xodimning malakasi tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, bu nafaqat nazariy bilim va amaliy koʻnikmalarni, balki orttirilgan tajribani, shuningdek, umumiy malakasi, yaʼni muayyan muam…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir huquq va majburiyatlari
1. Mazkur moddaning birinchi qismiga koʻra xodimlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish zarurati ish beruvchi tomonidan oʻz vakolatiga koʻra yoki qonunchilikda koʻrsatilgan tartibda belgilanishi qayd etilg…
To'liq sharhni o'qishKasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirish chogʻida xodimlarning huquq va majburiyatlari
1. MKning 21-moddasiga koʻra mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, mehnat shartnomasiga muvofiq kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malaka oshirish huquqi xodimning asosiy huq…
To'liq sharhni o'qishHaq toʻlanadigan ishlab chiqarish amaliyoti va haq toʻlanadigan stajirovka
1. Mazkur moddaning birinchi qismiga koʻra haq toʻlanadigan ishlab chiqarish amaliyoti tushunchasi belgilangan.Haq toʻlanadigan ishlab chiqarish amaliyotining maqsadi boʻsh ish oʻrinlariga malakali xodimlarni ishga qabul…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasi tushunchasi
Sharhlanayotgan modda ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasining tushunchasini, taraflarini, shaklini va maqsadini aniqlashtiradi. Ishlab chiqarish boʻyicha oʻquv shartnomasi ish beruvchiga oʻz tashkilotining talablariga j…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasining mazmuni
1.1. Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasini tuzish orqali taʼlim muassasasi va tashkiloti birgalikda talabalar amaliyotining maqsadi, vazifalari va shartlarini aniqlaydilar. Bu oʻzaro majburiyatlarga asoslangan shaffof v…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasining muddati va shakli
1. Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasining muddati taraflarning kelishuvi bilan belgilanadi, ammo maʼlum bir kasb, mutaxassislik yoki malakani egallash uchun yetarli boʻlishi kerak. Qoida tariqasida, ushbu davr oʻzlasht…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasining amal qilishi
1. Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasi imzolangan kunidan qatʼi nazar, shartnomaning oʻzida koʻrsatilgan kundan boshlab kuchga kiradi va shartnomada koʻrsatilgan muddat davomida amal qiladi. Ushbu muddat odatda oʻquv da…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimining shakllari
Sharhlangan moddada ishlab chiqarish taʼlimining asosiy shakllari keltirilgan va ular yakka tartibda, brigada, kurs mashgʻulotlari shaklida va boshqa shakllaridan iborat.Ishlab chiqarish taʼlimining turli shakllari ikkit…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimining vaqti
1. Ishlab chiqarish taʼlimi vaqti shartnoma va xodimlarning tegishli toifasi uchun MKning 182-moddasida belgilangan ish vaqti normasi bilan belgilanadi, ammo hafta davomida belgilangan davomiylikdan oshmasligi kerak.Ish …
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi davrida oʻquvchilarga haq toʻlash
Ishlab chiqarish taʼlimi davrida oʻquvchilarga stipendiya toʻlash qonunchilik bilan tartibga solinadigan va ishlab chiqarish taʼlim shartnomasida belgilanadi hamda kasbni oʻzlashtirishda bajarilgan ish uchun munosib haq …
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi
Mazkur moddada belgilangan shartnoma shartlari oʻquvchining holatini ushbu Kodeksda, qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan shartlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlari haqiqiy em…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi tugallanganidan keyin oʻquvchilarning huquq va majburiyatlari
1. Ishlab chiqarish taʼlimi tugagandan soʻng oʻquvchilar yakuniy attestatsiya shaklidagi imtihon topshirishlari lozim. Imtihonni muvaffaqiyatli topshirgan oʻquvchilarga belgilangan namunadagi taʼlim yoki malaka hujjati b…
To'liq sharhni o'qishIshlab chiqarish taʼlimi shartnomasini bekor qilish asoslari
Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasi odatda tuzilgan muddat tugashi bilan yoki shartnomaning oʻzida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha bekor qilinadi.Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasida uni tugatish uchun mehnat qonunc…
To'liq sharhni o'qishIshni taʼlim bilan birga olib borish uchun shart-sharoitlar yaratish
1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaning 50-moddasiga koʻra fuqarolarning taʼlim olish huquqi belgilangan. Fuqarolarning, shu jumladan xodimlarning taʼlim olish huquqlari va majburiyatlari Oʻzbekiston Respublikasini…
To'liq sharhni o'qishOliy taʼlim tashkilotlariga oʻqishga kirayotgan xodimlar uchun kafolatlar
Mazkur modda oliy taʼlim muassasalariga oʻqishga kirish imtihonlariga qoʻyilgan xodimlar uchun kamida oʻn besh kalendar kundan iborat ish haqi saqlanmagan holda taʼtil berilishi belgilangan. Ushbu muddat ichiga yoʻlga ke…
To'liq sharhni o'qishKechki yoki sirtqi taʼlim shakli boʻyicha taʼlim olayotgan xodimlar uchun kafolatlar va kompensatsiyalar
1.1. Oʻzbekistonda kechki yoki sirtqi taʼlim shakli boʻyicha taʼlim olayotgan xodimlar huquqlarini himoya qilish boʻyicha mehnat qonunchiligida bir qator normalar oʻrnatilgan. Jumladan, ishlab chiqarishdan ajralmagan hol…
To'liq sharhni o'qishIshni oʻqish bilan birga olib borayotgan xodimlarga kafolatlar va kompensatsiyalar berish tartibi
1. MKning 383 va 385-moddalarida ishni oʻqish bilan birga olib borayotgan xodimlarga kafolatlar va kompensatsiyalar berish tartibi belgilangan. Lekin, sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra bunday kafolatlar va…
To'liq sharhni o'qishIjodiy taʼtillar
1.1. Ijodiy taʼtillar mehnat faoliyatini yoki pedagogik faoliyatni ilmiy ish bilan birga amalga oshirayotgan xodimlarga ilmiy darajani olishga doir dissertatsiyani yakunlash uchun, shuningdek, darsliklar va oʻquv-uslubiy…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari tushunchasi
Sharhlanayotgan moddaga koʻra, ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning umumiy qoidalari qisman cheklanadi yoki ularga nisbatan qoʻshimcha (imtiyozli yoki majburiy) qoidalar belgilanadi. Bu esa…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari tasnifi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ayrim toifadagi xodimlar yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarning ishtirokchisi sifatida boshqa xodimlardan bir qator xususiyatlarni oʻz ichiga olgan mezonlar bilan far…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilash chogʻida kafolatlarning saqlanib qolishi
Sharhlanayotgan moddaga asosan, mehnat qonunchiligida ayrim toifadagi xodimlarga oid maxsus qoidalar, cheklovlar yoki afzalliklar joriy etilgan hollarda, bu holat ularning umumiy mehnat huquqlariga salbiy taʼsir qilmasli…
To'liq sharhni o'qishAyrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilash tartibi
Sharhlanayotgan modda mehnat huquqidagi muhim himoya mexanizmi boʻlib xizmat qiladi. U ayrim toifadagi xodimlar uchun qoʻshimcha masʼuliyat yoki cheklovlar belgilashda qatʼiy tartib va huquqiy kafolatlar oʻrnatadi. Mazku…
To'liq sharhni o'qishHomiladorligi yoki farzandlari borligi sababli ishga qabul qilishni rad etishni, ishdan boʻshatishni yoki ish haqini kamaytirishni taqiqlash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan norma Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 42-moddasi 3-qismining talablariga mutlaqo mos keladi. Unda quyidagi uchta noqonuniy harakat qatʼiyan taqi…
To'liq sharhni o'qishAyollar mehnatini muhofaza qilish boʻyicha qoʻshimcha choralar
1. Sharhlanayotgan modda mehnat huquqida ayollar salomatligini, xavfsizligini va onalik vazifalarini himoya qilishga qaratilgan oʻziga xos profilaktik huquqiy mexanizmdir. Unda ish beruvchining ayrim ishlarda ayollarning…
To'liq sharhni o'qishHomilador ayollarni yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillari taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazish
1. Sharhlanayotgan modda homilador ayollarni mehnat jarayonida salomatligiga ziyon yetkazmaslik printsipiga asoslangan holda huquqiy jihatdan himoya qilishga qaratilgan boʻlib, u ayollarning biologik holatini eʼtiborga o…
To'liq sharhni o'qishIkki yoshga toʻlmagan bola parvarishini amalga oshirayotgan ota-onadan birini (vasiyni) boshqa ishga oʻtkazish
1. Sharhlanayotgan norma mehnat qonunchiligining ijtimoiy himoya va tenglik printsiplariga asoslangan holda, kichik yoshli farzandga ega boʻlgan ota-onalarning, yaʼni farzand ikki yoshga toʻlguniga qadar uni parvarishlay…
To'liq sharhni o'qishTungi ishlarda, ish vaqtidan tashqari ishlarda, dam olish kunlaridagi hamda ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarda homilador ayollar va bolalari bor shaxslar mehnati qoʻllanilishining hamda ularni xizmat safariga yuborishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, ayrim toifadagi xodimlar jumlasiga kiruvchi homilador ayollar, oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolasi bor ota-onadan biri yoki oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan…
To'liq sharhni o'qishUch yoshga toʻlmagan bolaning ota-onasidan birining (vasiysining) qisqartirilgan ish vaqti davomiyligiga boʻlgan huquqi
1. Sharhlanayotgan modda davlat tomonidan ijtimoiy himoyaga muhtoj boʻlgan toifadagi xodimlar, xususan, uch yoshga toʻlmagan farzandi bor boʻlgan ota-onalarning mehnat sharoitlarini yengillashtirish, ularning ish va oila…
To'liq sharhni o'qishHomilador ayollar va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashgʻul shaxslarga toʻliqsiz ish vaqti belgilash
Sharhlanayotgan moddada homilador ayolga, oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolaning (oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan bolaning) ota-onasidan biriga (ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxsning), shuningdek oilaning betob a…
To'liq sharhni o'qishQoʻshimcha dam olish kuni
Sharhlanayotgan moddaga koʻra, agar ota-ona yoki vasiy nogironligi boʻlgan, hali 16 yoshga toʻlmagan bolani tarbiyalayotgan boʻlsa, ularga har oyda qoʻshimcha bir dam olish kuni beriladi. Bu dam olish kuni – na taʼtildan…
To'liq sharhni o'qishHomilador ayollarga va oilaviy vazifalarni bajarish bilan mashgʻul shaxslarga yillik mehnat taʼtillarini berish navbatini belgilashdagi imtiyozlar
1. Har yilgi mehnat taʼtili yangi ishga kirgan xodimga birinchi ish yili uchun olti oy ishlaganidan keyin, ikkinchi ish yili uchun taʼtillar jadvalida belgilangan muddatda beriladi. Odatda birinchi ish yilida ham ish ber…
To'liq sharhni o'qishOʻn ikki yoshga toʻlmagan bolalarning yoki oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan bolaning ota-onasidan biriga (ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxsga) beriladigan haq toʻlanadigan qoʻshimcha taʼtil
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan oʻn ikki yoshga toʻlmagan ikki va undan ortiq bolaning yoki oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan bolaning ota-onasidan biriga (ota-ona oʻrnini bosuv…
To'liq sharhni o'qishOʻn ikki yoshga toʻlmagan bolalarning yoki oʻn olti yoshga toʻlmagan nogironligi boʻlgan bolaning ota-onasidan birining (ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxsning) ish haqi saqlanmagan holda taʼtil olish huquqi
1. Ish haqi saqlanmaydigan taʼtil deganda xodimning ish oʻrni (lavozimi) saqlanib qolgan holda haq toʻlanmaydigan taʼtil tushuniladi. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi ayrim toifadagi xodimlarga ish haqi saqlanmag…
To'liq sharhni o'qishHomilador ayollarga antenatal (tugʻruqqacha) parvarishlash uchun qoʻshimcha boʻsh kunlar berilishi
1. ”Antenatal” soʻzi tibbiyotda keng qoʻllaniladigan atama boʻlib, u lotincha “ante” – oldin va “natalis” – tugʻilishga oid soʻzlaridan olingan. Shu bois, “antenatal” deganda bola tugʻilishidan oldingi davr, yaʼni homila…
To'liq sharhni o'qishHomiladorlik va tugʻish taʼtili
1. Homiladorlik va tugʻish taʼtili MKning 237-moddasiga asosan ijtimoiy taʼtil hisoblanadi. Ushbu taʼtil ijtimoiy maqsad uchun, yaʼni ayol xodimni homiladorlik va tugʻish davrida ijtimoiy kafolatlash uchun taqdim etiladi…
To'liq sharhni o'qishBolani ikki va uch yoshga toʻlguniga qadar parvarishlash taʼtillari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, bolani parvarishlash taʼtiliga chiqish ayolning huquqi boʻlib, homiladorlik va tugʻish taʼtili tugaganidan soʻng ayol istasa ishini davom ettirishi, istamasa bolani pa…
To'liq sharhni o'qishYangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga beriladigan taʼtillar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilanganda bola farzandlikka olingan yoki vasiylik belgilangan kundan boshlab va bola tugʻilgan kund…
To'liq sharhni o'qishBolani ovqatlantirish uchun beriladigan tanaffuslar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi ikki yoshga toʻlmagan farzandi bor ota-onadan birining bolani ovqatlantirish uchun tanaffus olish huquqini kafolatlaydi. Ushbu tanaffus xodimga berilishi shart boʻlgan kafolat …
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida homilador ayollar uchun kafolatlar
1. Sharhlanayotgan modda toʻrtta qismdan iborat boʻlib, uning har bir qismi alohida huquqiy munosabatni tartibga soladi. Xususan, moddaning birinchi qismida homilador ayollarni ish beruvchining tashabbusi bilan ishdan bo…
To'liq sharhni o'qishUch yoshgacha boʻlgan bolasi bor xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishdagi kafolatlar
1. Sharhlanayotgan moddada uch yoshga toʻlmagan bolasi bor ayollarni ishdan boʻshatishdagi kafolatlar nazarda tutilgan. Moddaning birinchi qismida, uch yoshgacha bolasi bor ayol bilan ish beruvchining tashabbusiga koʻra …
To'liq sharhni o'qishOilaviy vazifalarni bajarish bilan mashgʻul shaxslardan biriga kafolatlar berish sharti
1. Sharhlanayotgan norma mehnat qonunchiligida gender tenglikni taʼminlash maqsadida oʻrnatilgan boʻlib, mehnat qonunchiligi doirasida oilaviy majburiyatlarni bajarishga aloqador qoʻshimcha mehnat kafolatlari kimlarga va…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarni ishga qabul qilishdagi kafolatlar
Sharhlanayotgan modda oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarni ishga joylashishga boʻlgan imtiyozli huquqlarini tartibga soladi. Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 38-moddasida eng kam ish o…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarning mehnatini qoʻllash taqiqlanadigan ishlar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar mehnatini himoya qilishga qaratilgan asosiy qoidalardan biri hisoblanadi. U jamiyatning eng zaif, rivojlanish bosqichida boʻlgan qatlami — …
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarning mehnat huquqlari
Mehnat huquqida voyaga yetmaganlar, yaʼni 18 yoshga toʻlmagan shaxslar alohida subʼyekt sifatida koʻriladi va ularning mehnatga oid huquqiy munosabatlarini huquqiy tartibga solishda umumiy printsiplardan farqli yondashuv…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan shaxslarning majburiy tibbiy koʻriklari
1. Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarni ishga qabul qilish chogʻida dastlabki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hamda ular ishlab turgan davrda har yili davriy majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish nafaqat MK qoidalari…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun qisqartirilgan ish vaqti davomiyligi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimlar uchun qisqartirilgan ish vaqti davomiyligi belgilanishini nazarda tutadi. Taʼkidlash joiz, ayrim toifadagi xodimlar uchun ularning yoshi, s…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun har kunlik ishning (smenaning) davomiyligi
MKning 185-moddasiga asosan, normal ish vaqti rejimida ishlaydigan xodimlar uchun har kungi ishning (smenaning) davomiyligi olti kunlik ish haftasida ishlaydiganlar uchun — yetti soatdan, besh kunlik ish haftasida ishlay…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlarni xizmat safariga yuborishni, ish vaqtidan tashqari ishlarga, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilishni taqiqlash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga muvofiq, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimlarni xizmat safariga yuborish taqiqlanadi. Bu taqiq hatto bir hudud doirasida amalga oshirilishi kerak boʻlgan xizmat safarlariga h…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlarga yillik uzaytirilgan mehnat taʼtili berish
1. MKning 218-moddasiga koʻra, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarga oʻttiz kalendar kundan iborat har yilgi asosiy uzaytirilgan taʼtil beriladi.Mazkur kafolatni oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimi bor har qanday ish ber…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun ishlab chiqarish normalari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi voyaga yetmagan shaxslar mehnatiga nisbatan mehnat samaradorligi, mehnat normalashtirilishi va ish vaqti rejimini adolatli asosda belgilashni taʼminlovchi muhim huquqiy mexaniz…
To'liq sharhni o'qishOʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlarning ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligida mehnatiga haq toʻlash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar qisqartirilgan ish vaqti rejimida ishlasalar ham, ularga toʻliq ish vaqti rejimi asosida ishlab xuddi shu ishni bajarayotgan xodim…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilishda oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun qoʻshimcha kafolatlar
MKning 161-moddasida ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish asoslari nazarda tutilgan. Ish beruvchi ushbu asoslardan tashqari boshqa asoslarni qoʻllagan holda oʻz tashabbusi bilan mehnat shar…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini ota-onadan birining (ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxsning) va vakolatli organlarning talabiga koʻra bekor qilish
Yakka mehnat munosabatlari ish beruvchi va xodim oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladi. Ushbu mehnat shartnomasini oʻzgartirish umumiy qoidalarga koʻra taraflar kelishuvi bilan amalga oshiriladi. Sh…
To'liq sharhni o'qishNogironligi boʻlgan shaxslarni ishga qabul qilishdagi kafolatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 57-moddasida mehnatga layoqatsiz va yolgʻiz keksalar, nogironligi boʻlgan shaxslar hamda aholining ijtimoiy jihatdan ehtiyojmand boshqa toifalarining huquqlari davlat himoyasi…
To'liq sharhni o'qishNogironligi boʻlgan shaxslar mehnatidan ularga sogʻligʻining holatiga koʻra qarshi koʻrsatma boʻlgan ishlarda foydalanishni taqiqlash
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi nogironligi boʻlgan shaxslarning mehnat huquqlarini himoya qilish va ularni toʻliq xavfsiz hamda insoniy sharoitlarda mehnat faoliyatiga jalb etilishini kafolatlash uchun muhim…
To'liq sharhni o'qishNogironligi boʻlgan shaxslarning mehnat huquqlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi nogironligi boʻlgan shaxslarning mehnat munosabatlaridagi huquqiy maqomini belgilaydi va ularni mehnat sohasida teng huquqli subʼyekt sifatida eʼtirof etishga xizmat qiladi. Ma…
To'liq sharhni o'qishNogironligi boʻlgan shaxslarning majburiy tibbiy koʻriklari
1. Nogironligi boʻlgan shaxslarni ishga qabul qilish chogʻida dastlabki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hamda ular ishlab turgan davrda har yili davriy majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish nafaqat MK qoidalariga asosa…
To'liq sharhni o'qishI va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga muvofiq, nogironligi boʻlgan shaxslar ham qisqartirilgan ish vaqti asosida ishlashga haqli boʻlgan xodimlar toifasiga kirishi nazarda tutilgan. Bu norma mehnatni muhofaza qil…
To'liq sharhni o'qishNogironligi boʻlgan xodimlarni xizmat safariga yuborishning, ish vaqtidan tashqari ishlarga, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilishning oʻziga xos xususiyatlari
Xizmat safari deganda, tashkilot rahbarining buyrugʻiga (qarori, farmoyishiga) asosan xodimning oʻzining doimiy ish joyidan boshqa joyga xizmat topshirigʻini bajarish uchun maʼlum bir muddatga yuborilishi tushuniladi. Is…
To'liq sharhni o'qishI va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar uchun yillik mehnat taʼtili
1. MKning 218-moddasiga koʻra, I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga oʻttiz kalendar kundan iborat har yilgi asosiy uzaytirilgan taʼtil beriladi. III guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga esa yigirma bir kalendar k…
To'liq sharhni o'qishI va II guruh nogironligi boʻlgan xodimning ish haqi saqlanmagan holda taʼtil olish huquqi
MKning 241-moddasiga asosan, ish haqi saqlanmaydigan taʼtil deganda xodimning ish oʻrni (lavozimi) saqlanib qolgan holda haq toʻlanmaydigan taʼtil tushuniladi. Ish haqi saqlanmaydigan taʼtil olish istagida boʻlgan xodim …
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtining qisqartirilgan davomiyligida I va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlarning mehnatiga haq toʻlash
I va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar uchun ish vaqtining davomiyligi haftasiga 36 soatdan oshmaydigan qilib belgilanadi.I va II guruh nogironligi boʻlgan xodimlar uchun kunlik ishning (smenaning) davomiyligi tibbiy…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlash tushunchasi
1. Mazkur moddaning 1-qismida “oʻrindoshlik asosida ishlash” tushunchasining huquqiy taʼrifi berilgan, bu uni mehnat shartnomasining maxsus turi sifatida ajratish imkonini beradi. Oʻrindoshlik asosida ishlashning oʻziga …
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlashga doir cheklovlar
1.1. Xodim, agar qonun hujjatlarida, jamoa shartnomasida yoki taraflarning kelishuvida boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, bir yoki bir vaqtning oʻzida bir nechta korxona, muassasa, tashkilotda mehnat shartnomasi…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishga qabul qilishda taqdim etiladigan hujjatlar
1. Boshqa ish beruvchiga (asosiy ish joyidan tashqari) oʻrindoshlik asosida ishga kirayotgan shaxslar quyidagilarni taqdim etishi shart:pasportni yoxud uning oʻrnini bosuvchi hujjatni yoki identifikatsiya ID-kartasini;as…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlash toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasi
1. Tashqi va ichki oʻrindosh bilan mehnat shartnomasini tuzishda ushbu toifadagi xodimlar uchun nazarda tutilgan xususiyatlarni hisobga olish kerak.MKning 4-moddasida belgilangan umumiy printsiplardan kelib chiqqan holda…
To'liq sharhni o'qishXodimning mehnat daftarchasiga oʻrindoshlik asosidagi ishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kiritish
1. Tegishli tartibda tasdiqlangan qogʻoz yoki elektron shakldagi mehnat daftarchasi xodimning ish tajribasini tasdiqlovchi va uning mehnat faoliyati toʻgʻrisidagi tasdiqlangan maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan asosiy hujjat…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlash chogʻidagi ish vaqtining davomiyligi va uni hisobga olish
1. Mazkur moddaning birinchi qismida oʻrindoshlik asosidagi xodimning ish vaqtining davomiyligi bilan bogʻliq cheklovlar koʻzda tutilgan.Xodimning asosiy ish joyidagi ish vaqtining davomiyligi oʻrindoshlik asosidagi bosh…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq toʻlash
1. Oʻrindoshlik asosidagi xodim uchun ish haqi shartlari, agar korxonaning lokal hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, tashkilotning asosiy xodimlari uchun ish haqi shartlariga tenglashtiriladi.Oʻrindos…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga yillik mehnat taʼtillari
1. Oʻrindosh-xodimlar korxonaning boshqa asosiy xodimlari bilan bir qatorda yillik asosiy haq toʻlanadigan mehnat taʼtilini olish huquqiga ega.Barcha xodimlar, shu jumladan oʻrindoshlik asosida ishlaydigan xodimlar har y…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishda kafolatli toʻlovlarni va kompensatsiya toʻlovlarini amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Kafolatli va kompensatsiya toʻlovlari MKning 279-294-moddalarida nazarda tutilgan. Mazkur moddada kafolatli va kompensatsiya toʻlovlarini aynan oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodimlarga toʻlash xususiyatlarini belgi…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslar bilan mehnat shartnomasini bekor qilishning qoʻshimcha asoslari
Oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishda mehnat qonunchiligiga rioya qilinishi lozim.Oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodim bilan MKning 441-moddasiga koʻra ham bekor qilinishi mum…
To'liq sharhni o'qishOʻrindoshlik asosida ishlash toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasini bekor qilish chogʻida ishdan boʻshatish nafaqasini toʻlash
Oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodim bilan mehnat shartnomasi MK 173-moddasining ikkinchi qismida hamda 441-moddasida nazarda tutilgan qoʻshimcha asoslar boʻyicha bekor qilinganda, u ichki yoki tashqi boʻlishidan qatʼi…
To'liq sharhni o'qishKasanachilik tushunchasi
1. Sharhlanayotgan moddada qayd etilgan kasanachilik tushunchasi mehnat munosabatlarining anʼanaviy shaklidan farq qiluvchi, ayrim xodimlar mehnati shaklini ifodalaydi. Mazkur normada kasanachilik faoliyatining huquqiy a…
To'liq sharhni o'qishKasanachilarni ishga qabul qilish uchun eng kichik yosh
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidaga koʻra, kasanachilik faoliyatini amalga oshirish huquqi 16 yoshga toʻlgan jismoniy shaxslarga beriladi. Bu degani, oʻqish yoki boshqa faoliyat bilan b…
To'liq sharhni o'qishKasanachilikni qoʻllash shartlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi kasanachilikni amalga oshirish uchun belgilangan ruxsat beruvchi shartlarni bayon etadi. Bu mehnat shaklining huquqiy maqomini belgilashda ish sharoiti, binoga egalik, malaka v…
To'liq sharhni o'qishKasanachi bilan tuziladigan mehnat shartnomasi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi kasanachilik faoliyati bilan shugʻullanish uchun ishga yollanayotgan jismoniy shaxs bilan mehnat shartnomasini yozma shaklda tuzish tartibini mustahkamlaydi. Ushbu norma orqali…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan ishni bajarishda kasanachi oila aʼzolarining ishtirok etishi (yordamlashishi)
Kasanachi tomonidan mehnat faoliyatini amalga oshirish jarayonida, ish beruvchi tomonidan oldindan ruxsat berilmagan boʻlsa ham, kasanachining yaqin oila aʼzolari — yaʼni birgalikda yashaydigan va moddiy-maishiy birlikda…
To'liq sharhni o'qishKasanachining ish vaqti
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismidagi norma kasanachi uchun ishlab chiqarish topshirigʻi belgilanishi jarayonida, ish beruvchi tomonidan mehnat qonunchiligida nazarda tutilgan ish vaqti davomiyligiga rioya etil…
To'liq sharhni o'qishKasanachining yillik mehnat taʼtili
1. MKning 217-moddasiga muvofiq, har yilgi asosiy eng kam mehnat taʼtilining davomiyligi yigirma bir kalendar kunni tashkil etadi. Ish beruvchi kasanachiga ham boshqa xodimlar singari ushbu muddatdan kam boʻlmagan miqdor…
To'liq sharhni o'qishKasanachining mehnatiga haq toʻlash
1. Sharhlanayotgan moddada kasanachi mehnatiga haq toʻlashning oʻziga xos xususiyatlari nazarda tutilgan. Uning birinchi qismiga koʻra, kasanachilarga mehnatga haq toʻlashning vaqtbay tizimida emas, asosan ishbay tizimid…
To'liq sharhni o'qishKasanachi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish
MKning 155-moddasining ikkinchi qismi mehnat shartnomasini bekor qilish asoslarini nazarda tutadi. Ish beruvchi kasanachini ushbu asoslardan birortasi boʻlgani holda ishdan boʻshatishga haqli.Mehnat shartnomasini bekor q…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlash
1. Masofadan turib ishlash deganda xodimning mehnat vazifalarini ish beruvchining doimiy joylashgan yeridan, uning filiallari yoki boʻlinmalaridan, nazorat qilinadigan hududi yoki obʼyektidan tashqarida bajarishi tushuni…
To'liq sharhni o'qishDoimiy va vaqtincha masofadan turib ishlash
1. MKning 110-moddasiga koʻra mehnat shartnoma nomuayyan muddatli yoki muddatli boʻlishi mumkin.Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida doimiy asosda masofadan turib ishlash haqida bayon etilgan.Mehnat shartnomasida s…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchining tashabbusiga koʻra vaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtish
1. MKning 453-moddasida 454-moddadan farqli ravishda tashkilotning faoliyatidan kelib chiqib, yaʼni ish beruvchiga bogʻliq sabablarga asosan xodimning roziligi bilan vaqtincha masofadan turib ishlash rejimini belgilash k…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlashning aralash rejimi
gibrid ish" (hybrid work) atamasiga mos keladi.Aralash rejim deganda xodimning ish vaqtini ikki qismga boʻlib, bir qismini statsionar ish joyida, ikkinchi qismini esa masofadan turib bajarishidir.Aralash rejimga oʻtish v…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlash toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasi
1. Masofadan turib ishlash toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasi ikki xil yoʻl bilan rasmiylashtirilishi mumkin.Birinchisi, ish beruvchi va xodim tomonidan qogʻozda imzolangan mehnat shartnomasi yoki qoʻshimcha kelishuv nazar…
To'liq sharhni o'qishXodimni masofadan turib ishlashga qabul qilishni va oʻtkazishni rasmiylashtirish
1. Odatiy ish rejimi kabi masofadan turib ishlashda xodimni ishga qabul qilish va boshqa doimiy ishga oʻtkazish ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.2. Buyruq qabul qilinishi va eʼlon qilishi uchun masofada…
To'liq sharhni o'qishVaqtincha masofadan turib ishlashga oʻtishga yoki masofadan ishlashga oʻtkazishga doir ustuvor huquqqa ega boʻlgan xodimlarning toifalari
1.1. Tabiiy yoki texnogen xususiyatga ega halokatlarga zilzila, toshqin, koʻchki, sel, boʻron, qurgʻoqchilik, texnogen avariyalar (masalan, kimyoviy yoki radiatsiyaviy zararlanish) kabi holatlar kiradi.Ishlab chiqarishda…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodimlarning mehnatini tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Masofadan turib ishlashga oʻtishda yoki bunday ish shartnomasini tuzishda yuzaga keladigan barcha muhim tashkiliy va moliyaviy masalalar qonun tomonidan qatʼiy belgilanmaydi, balki ish beruvchi va xodimlarning oʻzaro …
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodimning va ish beruvchining hamkorligi
1. Ish beruvchi masofadan turib ishlovchi xodim bilan mehnat shartnoma tuzishda xodim oʻz vazifalarini bajarishi uchun ish vaqtining aniq vaqti va usullarini belgilashi kerak.Yaʼni, xodim uydan yoki boshqa joydan ishlasa…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodimning ish vaqti
1. Ish beruvchi masofadan turib ishlovchi xodimga ish topshirigʻini berayotganda, bu topshiriqning hajmi va muddatini aniq belgilashi zarur. Ish hajmi shunday hisoblanishi kerakki, xodim uni mehnat shartnomasida koʻrsati…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodimning har yilgi mehnat taʼtili
1. Qoidaning mohiyati shundaki, masofadan turib ishlovchi har bir xodimga har yili 21 kalendar kundan kam boʻlmagan asosiy mehnat taʼtili berilishi shart.Yaʼni, ish beruvchi xodimga ish yilida toʻliq ishlaganda 21 kundan…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq toʻlash
1. Masofadan turib ishlovchi xodimning mehnatiga haq toʻlash qoidalari, uning ish joyi (tashkilot yoki uy) oʻzgargani bilan, mehnat shartnomasida belgilangan mehnatga haq toʻlash tizimiga bogʻliq boʻlib qoladi. Yaʼni, bu…
To'liq sharhni o'qishMasofadan turib ishlovchi xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilish
1. Masofadan turib ishlovchi xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishda oʻziga xos xususiyatlar yoki boshqa bir asoslar mavjud emas, MKda belgilangan asoslarga koʻra bekor qilinishi mumkin.Ushbu asoslar MKn…
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlash toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar
1. Vaxta usulidagi ish deganda xodimlarning doimiy yashash joyiga kunlik qaytishini taʼminlash imkoni boʻlmagan taqdirda va (yoki) ish joyi ish beruvchining joylashgan joyidan sezilarli darajada uzoq masofada joylashgand…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning ayrim toifalarini vaxta usulidagi ishlarga jalb qilishni cheklash
1.1. Vaxta usulida ishlash alohida, ogʻir va doimiy uydan uzoqda boʻlishni talab qiluvchi mehnatdir. Shu sababli qonunchilik ayrim ijtimoiy va sogʻligʻiga koʻra himoyaga muhtoj toifalarga bunday ishlarda ishlashni taqiql…
To'liq sharhni o'qishVaxtaning davomiyligi
1. Vaxta davri — bu xodimning doimiy yashash joyidan uzoqda, bevosita ishlarni bajarish obʼyektida boʻlib, ish beruvchi tomonidan tashkil etilgan vaxta shaharchasida yoki yotoqxonada yashaydigan butun vaqt oraligʻidir.Is…
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlash chogʻida ish vaqtini hisobga olish
1. Vaxta usulining asosiy xususiyati shundaki, xodimlar bir vaxta davri (masalan, 15 yoki 30 kun) davomida normal ish vaqtidan koʻproq ishlashga majbur boʻladilar. Shu sababli ish vaqtini oddiy, kundalik yoki haftalik hi…
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlash chogʻida mehnat va dam olish rejimlari
1. Vaxta usulida ishlash, doimiy ish joyidan farqli oʻlaroq, xodimning hayotiy ritmiga jiddiy taʼsir koʻrsatadi. Shu sababli ish vaqti va dam olish vaqtini belgilovchi jadvalni tuzish qatʼiy tartibga solinadi.Vaxta usuli…
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlovchi shaxslarning ish vaqtidan tashqari ishi
1. Vaxta usulida vaxtadagi qoʻshimcha ish oddiy haftalik normadan emas, balki aynan shu jadvaldagi meʼyordan kelib chiqib aniqlanadi.Vaxta usulida ish vaqtidan tashqari ish deb, hisobga olish davri (masalan, chorak yoki …
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlovchi shaxslarga yillik mehnat taʼtili berishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Vaxta usulining asosiy xususiyatlaridan biri bu yillik mehnat taʼtili ular vaxtalar oraligʻidagi dam olish kunlaridan foydalanganidan keyin berilishi kerakligidir.Ish beruvchi, xodim vaxtadan qaytganidan soʻng, avval …
To'liq sharhni o'qishVaxta usulida ishlovchi shaxslarning mehnatiga haq toʻlash, kafolatlar va kompensatsiyalar
1.1. Vaxta usulida ishlarni tashkil etishda xodimlarga mehnat haqi quyidagi tartibda toʻlanadi:ishbay xodimlarga — bajarilgan ishlar hajmi boʻyicha mehnat shartnomasida belgilangan narxlarda;vaqtbay xodimlarga — amalda i…
To'liq sharhni o'qishNoqulay mehnat sharoitlari va noqulay tabiiy-iqlim sharoitlari tushunchalari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida noqulay mehnat sharoitlariga taʼrif berilgan boʻlib, unga zararli (oʻta zararli) va (yoki) xavfli (oʻta xavfli) ishlab chiqarish omilining mavjudligi bilan tavsiflanadigan me…
To'liq sharhni o'qishIsh oʻrinlarini mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida noqulay mehnat sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarga taʼrif berilgan boʻlib, unga koʻra mehnat sharoitlari va asbob-uskunaning jarohat yetkazish xavfi yuzasidan attestat…
To'liq sharhni o'qishMehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida va noqulay tabiiy-iqlim sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarga qoʻshimcha kafolatlar
1. Ushbu modda noqulay mehnat sharoitlarida va tabiiy-iqlim sharoitlarida ishlayotgan xodimlarga qoʻshimcha kafolatlar berilishini nazarda tutadi. Bu kafolatlar mehnat sharoitlarining ogʻirligi va xavfliligiga bogʻliq ho…
To'liq sharhni o'qishMehnat faoliyatini noqulay mehnat sharoitlarida amalga oshiruvchi xodimlarni majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
1. Ushbu modda noqulay mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlarning sogʻligʻini himoya qilishga qaratilgan ish beruvchining majburiyatini belgilaydi. Yaʼni, ish beruvchi noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻl…
To'liq sharhni o'qishNoqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligi
1. Ushbu modda noqulay mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlar uchun ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligini belgilaydi. Bu modda mehnat sharoitlari ogʻir yoki xavfli boʻlgan ishlarda band boʻlgan xodimlarning sogʻl…
To'liq sharhni o'qishNoqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan xodimlarning har kungi ishi (smenasi) davomiyligi
1. MKning 182-moddasiga koʻra xodim uchun ish vaqtining normal davomiyligi besh kunlik yoki olti kunlik ish haftasida haftasiga qirq soatdan ortiq boʻlishi mumkin emas.Noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan…
To'liq sharhni o'qishNoqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishdagi cheklovlar
1. Ushbu modda noqulay mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishdagi cheklovlarni belgilaydi. Bu modda mehnat sharoitlari ogʻir yoki xavfli boʻlgan ishlarda band boʻlgan xodimlarn…
To'liq sharhni o'qishOʻta zararli va oʻta xavfli mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olishni qoʻllashdagi cheklovlar
Ushbu moddaga koʻra oʻta zararli va oʻta xavfli mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olishga yoʻl qoʻyilmaydi. Bu cheklov mehnat xavfsizligini taʼminlash va xodimlarning salomatligin…
To'liq sharhni o'qishNoqulay mehnat sharoitlaridagi ish uchun yillik qoʻshimcha taʼtil
1. Ushbu moddaga muvofiq, noqulay mehnat sharoitlarida ishlayotgan xodimlar qonunchilikda belgilangan asosiy taʼtildan tashqari qoʻshimcha taʼtil olish huquqiga ega. Bu qoʻshimcha taʼtil mehnat sharoiti ogʻir va zararli …
To'liq sharhni o'qishIsh vaqtining qisqartirilgan davomiyligi belgilangan noqulay mehnat sharoitlaridagi ishlarda band boʻlgan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash
1. Noqulay mehnat sharoiti deganda bu xodimning yuqori harorat, namlik, chang, gazlar, ximiyaviy moddalar, radiatsiya va boshqa zararli taʼsirlar sharoitida, shuningdek ogʻir jismoniy mehnatlarni bajarishi tushuniladi. N…
To'liq sharhni o'qishNoqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun har yilgi qoʻshimcha taʼtil
1. Agar xodim noqulay tabiiy-iqlim sharoitlari mavjud hududlarda mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan boʻlsa, unga har yilgi qoʻshimcha taʼtil beriladi.Lekin bu huquq faqat shu hududlarda mehnat haqiga alohida koeffits…
To'liq sharhni o'qishNoqulay tabiiy-iqlim sharoitlaridagi ish uchun mehnatga haq toʻlash koeffitsiyentlari
Agar xodim noqulay tabiiy-iqlim sharoiti mavjud boʻlgan hududda ishlayotgan boʻlsa, ish haqiga qoʻshimcha koeffitsiyent qoʻllanadi. Bu koeffitsiyent — xodimga toʻlanadigan kompensatsiya xususiyatiga ega boʻlgan ustamadir…
To'liq sharhni o'qishUmumiy qoidalar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida tashkilot rahbarining huquqiy maqomi koʻrsatilgan boʻlib, unga koʻra MKga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, tashkilotning taʼsis hujjatlariga, ichki hujjatlarga muvofiq m…
To'liq sharhni o'qishTashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasining rahbari bilan mehnat shartnomasi tuzish
1. Tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbarlari bilan muddatli mehnat shartnomasi quyidagi ikki asosda tuzilishi mumkin:tashkilot taʼsis hujjatlari asosida. Agar tashkilotning us…
To'liq sharhni o'qishTashkilot rahbarining, uning oʻrinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida boʻlinmasi rahbarining oʻrindoshlik asosida ishlashi
Sharhlanayotgan modda tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida boʻlinmalarining rahbari boshqa ish beruvchida (boshqa tashkilotda) oʻrindoshlik asosida ishlashining sharti k…
To'liq sharhni o'qishTashkilot rahbarining, uning oʻrinbosarlarining, tashkilot bosh buxgalterining va tashkilot alohida boʻlinmasi rahbarining moddiy javobgarligi
1. Ushbu moddaga koʻra, tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari tashkilotga oʻz harakatlari yoki harakatsizligi natijasida oʻzi bevosita yetkazgan zarar …
To'liq sharhni o'qishTashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishida 2 ta norma belgil…
To'liq sharhni o'qishTashkilotning kollegial ijro etuvchi organi aʼzolarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Bu modda tashkilot rahbari uchun nazarda tutilgan qoidalar ayrim holatlarda tashkilotning kollegial ijro etuvchi organi aʼzolariga ham tatbiq etilishi mumkinligini belgilaydi.Kollegial ijro etuvchi organ — bu tashkilotda…
To'liq sharhni o'qishMavsumiy ishlar
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mavsumiy ishlarga taʼrif berilgan boʻlib, unga koʻra iqlim yoki boshqa tabiiy omillar tufayli faqat maʼlum bir vaqt oraligʻida (mavsumda) bajarilishi mumkin boʻlgan ishlar ma…
To'liq sharhni o'qishMavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisida mehnat shartnomasi tuzishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Mavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisida mehnat shartnomasi tuzishning oʻziga xos xususiyatlaridan biri bu ishning mavsumiy xususiyati toʻgʻrisidagi shart mehnat shartnomasida koʻrsatilishi kerak.Bu xodim va ish beruvch…
To'liq sharhni o'qishMavsumiy xodimlarning mehnat taʼtili
1. Mavsumiy ishlarni bajaruvchi mavsumiy xodimlarga mehnat taʼtillarini berishni ham oʻziga xos xususiyatlari mavjud.Mavsumiy xodimlarga ishning har bir oyi uchun kamida ikki kalendar kun hisobidan haq toʻlanadigan mehna…
To'liq sharhni o'qishMavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Mavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilishni oʻziga xos xususiyatlari mavjud boʻlib, ular umumiy tartibdan biroz farq qiladi.Jumladan, mavsumiy xodim ish beruvchini uch kalendar kun oldin yozma shak…
To'liq sharhni o'qishVaqtinchalik ishlarda band boʻlgan shaxslar
Vaqtinchalik ishlarda band boʻlgan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari mavjud boʻlganligi sababli ushbu ishlarga alohida paragraf sifatida tegishli normalar kiritilgan.Ushbu o…
To'liq sharhni o'qishVaqtinchalik xodimlarni ishga qabul qilishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Agar ishning tabiati vaqtinchalik boʻlsa, yaʼni doimiy emas, balki maʼlum bir muddatga yoki aniq bir loyiha uchun moʻljallangan boʻlsa, bu shart mehnat shartnomasida aniq koʻrsatilishi shart.Mehnat shartnomasida ishni…
To'liq sharhni o'qishVaqtinchalik xodimlarni dam olish kunlarida va ishlanmaydigan bayram kunlarida ishga jalb qilish
1. Ikki oygacha boʻlgan muddatga mehnat shartnomasi tuzgan xodimlar deganda vaqtinchalik xodimlar nazarda tutilmoqda. Ushbu toifadagi xodimlar dam olish kunlarida (odatda, shanba va yakshanba kunlari) va ishlanmaydigan b…
To'liq sharhni o'qishVaqtinchalik xodimlarga mehnat taʼtili berish
1. Vaqtinchalik xodimlarga haq toʻlanadigan mehnat taʼtili ishning har bir oyi uchun kamida ikki kalendar kun hisobidan beriladi, agar ishining muddati bir oyga yetmasa, ishlagan ish kunlariga mutanosib ravishda beriladi…
To'liq sharhni o'qishVaqtinchalik xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Vaqtinchalik xodim ham mavsumiy xodim singari ish beruvchini uch kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirib, mehnat shartnomasini oʻz tashabbusiga koʻra bekor qilishga haqli.MKning 160-moddasida koʻrsatilgan mehnat…
To'liq sharhni o'qishTransport xodimlari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Ushbu modda tarmoq va kasbiy toifalar uchun maxsus qoidalar toʻplamini ochib beradi hamda transport xodimlari tushunchasini, ularga qoʻyiladigan malaka va tibbiy-sanitariya talablarini, oʻrindoshlik boʻyicha cheklovla…
To'liq sharhni o'qishPedagog xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismi umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining, maktabgacha taʼlim tashkilotlarining va boshqa muassasalarning bolalarni oʻqitish yoki tarbiyalash bilan bevosita shugʻullanuvchi pedagog…
To'liq sharhni o'qishTibbiyot xodimlari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Tibbiyot xodimlari uchun ish vaqtining qisqartirilgan haftalik meʼyori - 36 soatdan oshmasligi belgilandi (mehnatning sohaviy oʻziga xosligining imperativ kafolati).Gap haftalik meʼyor haqida bormoqda, “sof” auditoriy…
To'liq sharhni o'qishSportchilar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida sportchi xodimlar uchun ushbu moddada koʻrsatilgan sportchilar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari qoʻllanilishi koʻrsatilgan.Sport musoba…
To'liq sharhni o'qishMikrofirmalar jumlasiga kiritilgan ish beruvchilarda xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Ushbu modda mikrofirmalardagi xodimlar mehnatini tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlariga bagʻishlangan paragrafni boshlab beradi. Ushbu norma quyidagilarni belgilaydigan asosiy tuzilmaga ega:qoʻllanilish doiras…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarni ichki hujjatlar hamda mehnat shartnomalari bilan huquqiy jihatdan tartibga solish
1. MKning 505-moddasi mikrofirmalardagi mehnat munosabatlarini huquqiy tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilaydi. Ushbu modda normalarida mikrofirma ish beruvchilarini qoʻllab-quvvatlab, ularga ichki mehn…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi boʻlgan mikrofirma xodimlari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish
1. Ushbu modda ish beruvchi-mikrofirmalarda mehnat shartnomasini bekor qilishning alohida tartibini belgilaydi, bu tartib-taomillarni soddalashtiradi va shartnomaning o‘zida kengroq kelishuvga erishish imkonini beradi, b…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi tadbirkorlarda yollanib ishlaydigan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Ushbu modda yakka tartibdagi tadbirkorlarda mehnat munosabatlarini tartibga solishga bagʻishlangan maxsus boʻlimni ochib, ish beruvchilarning ushbu toifasiga nisbatan mehnat qonunchiligini qoʻllashning asosiy doirasin…
To'liq sharhni o'qishXodim va yakka tartibdagi tadbirkor oʻrtasidagi mehnat shartnomasi
1. Moddada yakka tartibdagi tadbirkorda xodim bilan mehnatga oid munosabatlar faqat yozma mehnat shartnomasi asosida vujudga kelishi qayd etilgan. Bu bilan har qanday ogʻzaki kelishuvlar, sinovlar va rasmiylashtirmasdan …
To'liq sharhni o'qishIsh va dam olish rejimi
Mazkur moddada yakka tartibdagi tadbirkorda mehnat va dam olish rejimini belgilashning shartnomaviy modeli mustahkamlangan: ish rejimi, dam olish kunlari va yillik taʼtillarni berish tartibi taraflarning kelishuvi bilan …
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi tadbirkor tomonidan mehnat shartlarining oʻzgartirilishi
Ushbu modda yakka tartibdagi tadbirkor uchun avval kelishilgan mehnat shartlarini oʻzgartirishdan oldin xodimni yozma ravishda ogohlantirish muddati toʻgʻrisida maxsus, imtiyozli qoidani joriy etadi, yaʼni kamida14 kalen…
To'liq sharhni o'qishXodim va yakka tartibdagi tadbirkor oʻrtasidagi mehnat shartnomasini bekor qilish
1. Sharhlanayotgan modda ish beruvchi-jismoniy shaxs, yakka tartibdagi tadbirkor uchun mehnat shartnomasini bekor qilishning alohida, yengillashtirilgan tartibini mustahkamlaydi. Birinchidan, xodimning tashabbusi bilan i…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi tadbirkorda ishlaydigan xodimlarning mehnat staji
1. Ushbu modda yakka tartibdagi tadbirkorda ish stajini tasdiqlashning soddalashtirilgan va ayni paytda qatʼiy modelini mustahkamlaydi.YaTTda yollangan holda ishlagan davrlar ijtimoiy soliq toʻlangan taqdirda xodimning i…
To'liq sharhni o'qishXodim va yakka tartibdagi tadbirkor oʻrtasidagi yakka tartibdagi mehnat nizolarini hal etish
Taqdim etilgan norma xodim va yakka tartibdagi tadbirkor oʻrtasidagi kelishmovchiliklarni hal qilishning maxsus tartibini mustahkamlaydi. Agar nizo taraflarning oʻzaro kelishuviga koʻra bartaraf etilmagan boʻlsa, u sud t…
To'liq sharhni o'qishUy ishchilarining mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida uy ishchilari tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, uy ishchilarini yollayotgan tomon yuridik shaxs (masalan, kompaniya yoki tashkilot) emas, balki alohida bir jismoniy shaxs…
To'liq sharhni o'qishUy ishchisi bilan tuziladigan mehnat shartnomasi
1. Agar jismoniy shaxslar oʻziga xizmat koʻrsatilishi va uy xoʻjaligini yuritishda yordamlashish maqsadida uy xizmatchilarini yollashni amalga oshirsa, ular ish beruvchi hisoblanadi. Yollangan jismoniy shaxslar esa uy is…
To'liq sharhni o'qishIsh va dam olish rejimi
1. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 14 noyabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini amalga oshirishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 758-son qarori bilan t…
To'liq sharhni o'qishIsh beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs tomonidan uy ishchisining mehnat shartlarini oʻzgartirish
MKning 137-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda, yaʼni agar texnologiyadagi va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlar, ishlar (xizmatlar) hajmlarining qisqarganligi munosabati bilan avvalgi mehnat shartlar…
To'liq sharhni o'qishUy ishchilari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish
1. Bu norma faqat uy ishchilariga taalluqli boʻlib, uy ishchisi mehnat shartnomasini oʻz tashabbusiga koʻra bekor qilishga haqli. Buning uchun asosli sabab koʻrsatishi shart emas, bu uning shaxsiy xohishiga bogʻliq.Mehna…
To'liq sharhni o'qishUy ishchilarining mehnat staji
1. Uy ishchilarini ham pensiya taʼminotiga ega boʻlish uchun mehnat stajiga ega boʻlish imkoniyati mavjud. Buning uchun faqat ular ijtimoiy soliq toʻlashi kerak boʻladi.Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning davlat …
To'liq sharhni o'qishUy ishchisi va ish beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs oʻrtasidagi yakka tartibdagi mehnat nizolarini hal etish
MKning 545-moddasiga asosan yakka tartibdagi mehnat nizolari mehnat nizolari boʻyicha komissiyalar va sud tomonidan koʻrib chiqilishi belgilangan.Uy ishchisi va ish beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs oʻrtasidagi mehnat muno…
To'liq sharhni o'qishUmumiy qoidalar
1. Mazkur norma Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi va yashash guvohnomasiga ega boʻlgan chet el fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga nisbatan mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikning umumiy normalari tat…
To'liq sharhni o'qishChet el fuqarosini ishga qabul qilish yoshi
Mazkur norma Oʻzbekiston Respublikasiga qonuniy yoʻl bilan kirib kelgan chet el fuqarolarining mehnat faoliyatini amalga oshirish shartlaridan birini tushuntiradi.Qonuniy kirib kelish deganda eng avvalo, chet el fuqarosi…
To'liq sharhni o'qishOʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma
1. Mazkur norma Oʻzbekiston Respublikasi hududiga mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarolarining mehnat qilish huquqini tartibga soluvchi asosiy qoidani ifodalaydi.Chet …
To'liq sharhni o'qishMehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasining amal qilish muddati
Sharhlanayotgan moddada mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasining amal qilish muddati boʻyicha nor…
To'liq sharhni o'qishMehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan chet el fuqarosi boʻlgan xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma olinishi lozim boʻlgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlaridan bi…
To'liq sharhni o'qishYuqori malakali mutaxassis yoki malakali mutaxassis boʻlgan chet el fuqarolari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat faoliyatini amalga oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qonuniy ravishda kirib kelgan yuqori malakali mutaxassis yoki malakali mutaxassis boʻlgan chet …
To'liq sharhni o'qishXodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish
Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish — bu keng qamrovli tushuncha boʻlib, mehnat munosabatlarida adolat va tenglikni taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlarni oʻz ichiga oladi.Sharhlanayotgan moddada xodimlarnin…
To'liq sharhni o'qishXodimning mehnat huquqlarini himoya qilishga doir huquqini amalga oshirishga toʻsqinlik qilishga yoʻl qoʻyilmasligi
1. Xodimning mehnat huquqlarini himoya qilishga doir huquqi MKning 21-moddasiga asosan har bir xodimning asosiy mehnat huquqlaridan biri hisoblanadi.Hech kim, jumladan ish beruvchi, davlat organlari yoki boshqa shaxslar …
To'liq sharhni o'qishMehnat huquqlarini himoya qilishning asosiy usullari
1.1. Mehnat huquqlarini himoya qilish xodimlarning qonuniy manfaatlarini taʼminlash va mehnat munosabatlarida adolatni qaror toptirishda muhim ahamiyatga ega. MKda bu borada bir qator samarali usullar belgilab berilgan.1…
To'liq sharhni o'qishMehnat huquqlarini xodim tomonidan himoya qilish tushunchasi va himoya qilishni amalga oshirish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida xodim tomonidan mehnat huquqlarini oʻzi himoya qilish tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, unga koʻra xodimning buzilgan huquqini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya et…
To'liq sharhni o'qishOʻzini oʻzi himoya qilish shakllari
1.1. Ushbu modda xodimga oʻzini oʻzi himoya qilish maqsadida ayrim holatlarda ishni bajarishdan bosh tortish huquqini beradi. Buning uchun xodim ish beruvchini (yoki oʻzining bevosita rahbarini, boshqa ish beruvchining v…
To'liq sharhni o'qishXodimlar oʻzini oʻzi himoya qilishiga ish beruvchining monelik qilmaslik majburiyati
1. Ushbu modda ish beruvchining xodimlarning oʻzini oʻzi himoya qilish huquqidan foydalanishga toʻsqinlik qilmaslik majburiyatini belgilaydi va bu huquqdan foydalanganliklari uchun xodimlarni taʼqib qilishni taqiqlaydi.I…
To'liq sharhni o'qishOʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilish
1.1. Ushbu modda xodimning oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilish holatlarini aniq belgilab beradi. Agar xodim qonunda belgilangan tartibda oʻzini himoya qilmasa yoki uning harakatlari asossiz boʻlsa, bu s…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshiruvchi vakolatli davlat organlari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga hamda mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvi…
To'liq sharhni o'qishOʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspektsiyasi
MKning 535-moddasida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspektsiyasining huquqiy maqomi va asosiy vakolati belgilab berilgan.Unga koʻra Davlat mehnat inspektsiyas…
To'liq sharhni o'qishDavlat mehnat inspektorlari tomonidan oʻtkaziladigan tekshiruvlar
1. Davlat mehnat inspektori – bu Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Davlat mehnat inspektsiyasining qonunchilik hujjatlari bilan vakolat berilgan mansabdor shaxs boʻlib, uning asosi…
To'liq sharhni o'qishDavlat mehnat inspektorlarining gʻayriqonuniy qarorlari, gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish
Mazkur modda davlat mehnat inspektorlarining noqonuniy qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi ustidan shikoyat qilish mexanizmini aniq belgilaydi. Bu, fuqarolar va tashkilotlarning huquqlarini himoya qilishda muhim a…
To'liq sharhni o'qishDavlat mehnat inspektsiyasi faoliyatiga toʻsqinlik qilganlik uchun javobgarlik
Ushbu modda Davlat mehnat inspektsiyasi faoliyatiga har qanday shaklda toʻsqinlik qilishni taqiqlaydi va bunday harakatlar uchun qonunda belgilangan javobgarlikka tortilishni nazarda tutadi.Davlat mehnat inspektsiyasinin…
To'liq sharhni o'qishMehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati subʼyektlari
1. Jamoatchilik nazorati oʻzi nima va u nima uchun kerak?Jamoatchilik nazorati – jamoatchilik nazorati, jamoatchilik eshituvi, monitoring va davlat organlariga murojaat qilish kabi turli shakllar orqali amalga oshiriladi…
To'liq sharhni o'qishKasaba uyushmalarining mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga va mehnatni muhofaza qilish qoidalariga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish chogʻidagi huquqlari
1. Oʻzbekiston Respublikasining “Jamoatchilik nazorati toʻgʻrisida”gi Qonuni 2-moddasida jamoatchilik nazorati toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida kasaba uyushmalari tomonidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning oʻz…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari tushunchasi
Sharhlanayotgan moddada mehnat nizolari tushunchasiga taʼrif berilgan boʻlib, nafaqat ish beruvchi va xodim oʻrtasida oʻrtasida, balki xodimlarning vakillari va ish beruvchilarning vakillari oʻrtasidagi mehnat toʻgʻrisid…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolarining turlari
1. Sharhlanayotgan modda mehnat nizolari taraflar tarkibiga koʻra ikki turga boʻlingan:yakka tartibdagi mehnat nizosi – xodim bilan ish beruvchi oʻrtasida yuzaga keladigan mehnat nizosi;jamoaviy mehnat nizosi – xodimlar …
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiqish tartibi
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga muvofiq xodim bilan ish beruvchi oʻrtasida yuzaga kelgan yakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiqish tartibi MKda belgilangan. Agar mehnat nizosi sudgacha yetib borsa, …
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizolarining taraflari
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga muvofiq yakka tartibdagi mehnat nizosi subʼyektlari deganda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik yoki mehnat shartnomasi qoidalarini qoʻllash bilan bogʻliq kelishmovchilikda isht…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiquvchi organlar
1.1. Yakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiqish tartibi mehnat huquqining muhim kafolatlaridan biri hisoblanadi. Sharhlanayotgan normaga binoan, yakka tartibdagi mehnat nizolari ikki asosiy organ tomonidan koʻrib …
To'liq sharhni o'qishXodimning pulga oid talablarini qanoatlantirish
1. Sharhlanayotgan normaga muvofiq, agar xodim ish beruvchiga mehnatga oid pulli talab misol uchun, ish haqi, ustama, kompensatsiya, qo‘shimcha to‘lovlar to‘lab berishni talab qilsa, ish beruvchi bunday talabni butun dav…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyani tuzish
1. Mehnat qonunchiligiga muvofiq, jamoa shartnomasi xodim va ish beruvchi oʻrtasidagi munosabatlarini tartibga soluvchi asosiy huquqiy hujjat hisoblanadi.Mehnat nizolari boʻyicha komissiyalarni tuzish, uning son tarkibi …
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyaning vakolatlari
1. Sharhlanayotgan normaga muvofiq, mehnat nizolari boʻyicha komissiya bu mehnat huquqi sohasidagi maxsus organ boʻlib, u ish beruvchi va xodim oʻrtasida vujudga keladigan yakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiqis…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyaga ariza berish tartibi
1. Sharhlanayotgan norma mehnat nizolarini koʻrib chiqishdagi muhim protsessual kafolatni belgilaydi. Yaʼni, xodimning komissiyaga yoʻllagan arizasi majburiy tarzda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart. Bu holat esa quyidagilar…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizosini mehnat nizolari boʻyicha komissiyada koʻrib chiqish uchun tayyorlash
Mehnat nizolari boʻyicha komissiya faoliyatida tayyorgarlik bosqichi muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu bosqich komissiya majlisida ishni xolis va tezkor hal etishga zamin yaratadi. Sharhlanayotgan moddada keltirgan qoidad…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizosini mehnat nizolari boʻyicha komissiyada koʻrib chiqish tartibi
1. Sharhlanayotgan normaga koʻra, yakka tartibdagi mehnat nizolari boʻyicha komissiya xodim ariza bergan kundan eʼtiboran oʻn kalendar kun ichida ishni koʻrib chiqishi shart.Bu normaning huquqiy ahamiyati shundaki, mehna…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiya majlisining bayonnomasi
1. Komissiyaning majlisida bayonnoma yuritiladi va koʻrib chiqilgan masala yuzasidan qaror qabul qilinadi. Bayonnoma va qaror komissiya raisi va kotibi tomonidan imzolanadi. Bayonnoma komissiya raisi va kotibi tomonidan …
To'liq sharhni o'qishXodimning arizasini qabul qilishni rad etish
1. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya xodimlardan tushgan arizalarni umumiy qoidaga koʻra qabul qilishi va koʻrib chiqishi shart. Biroq protsessual adolatni taʼminlash va bir xil nizo ikki marta koʻrib chiqilishining old…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyaga murojaat qilish muddati
1. Xodim oʻz huquqi buzilganini bilgan yoki bilishi kerak boʻlgan kundan hisoblab olti oy ichida komissiyaga murojaat qilishi mumkin.Bilgan deganda xodim huquqi buzilganligi haqida aniq maʼlumotga ega boʻlgan kun nazarda…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyaning qarori
1. Sharhlanayotgan normada mehnat nizolari boʻyicha komissiyaning kollegial organ sifatida ish olib borishi bayon qilingan. Yaʼni, komissiya faqat ish beruvchi yoki faqat kasaba uyushmasi manfaatlarini koʻzlab emas, aksi…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizosini koʻrib chiqishni sudga oʻtkazish va mehnat nizolari boʻyicha komissiya qarori ustidan shikoyat qilish
1. Mehnat nizolari boʻyicha komissiya yakka tartibdagi nizolarni koʻrib chiqishda oʻn kunlik qonuniy muddatga ega. Bu muddat xodimning huquqini samarali himoya qilish, ish beruvchi bilan nizoni tez va adolatli tarzda hal…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiyaning aʼzolari uchun kafolatlar
1. Komissiya aʼzolari oʻz vakolatlarini bajarayotgan paytda ularning tarif stavkasi yoki maoshini kamaytirishga yoʻl qoʻyilmaydi. Bu norma xodimlarning komissiya tomonidan adolatli qaror qabul qilishini, moliyaviy xavfsi…
To'liq sharhni o'qishBevosita sudda koʻrib chiqilishi lozim boʻlgan yakka tartibdagi mehnat nizolari
1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va amaldagi MKda fuqarolarning buzilgan mehnat huquqlarini himoya qilishning samarali mexanizmi yaratilgan.Chunonchi, fuqarolar oʻz mehnat huquqlarini buzadigan xatti-harakatla…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizosining koʻrib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish huquqi
Sharhlanayotgan moddada yakka tartibdagi mehnat nizosining koʻrib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish huquqiga ega boʻlgan shaxslar va davlat va nodavlat tashkilotlar koʻrsatilgan.Shu oʻrinda aytib oʻtish lozimki, dav…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizosining koʻrib chiqilishi uchun sudga murojaat qilish muddatlari
1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida yakka tartibdagi mehnat nizosining koʻrib chiqilishi uchun sudga murojaat qilishning muddatlari belgilangan boʻlib, ushbu muddatlarni koʻpchilik xodimlar bilmasdan sudga mu…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi va boshqa ishga oʻtkazish haqidagi nizolar boʻyicha qarorlar qabul qilish
1. Mehnat shartnomasi qonuniy asossiz yoki belgilangan tartib buzilgan holda bekor qilingan yoxud xodim gʻayriqonuniy ravishda boshqa ishga oʻtkazilgan taqdirda, u mehnat nizosini koʻrib chiqayotgan organ tomonidan avval…
To'liq sharhni o'qishXodimlarni sud xarajatlaridan ozod qilish
Mehnat munosabatlaridan kelib chiquvchi talablar yuzasidan sudga murojaat qilganda xodimlar sud xarajatlarini toʻlash majburiyatidan ozod qilinganlar.Fuqarolik protsessual kodeksining 127-moddasiga koʻra sud xarajatlari …
To'liq sharhni o'qishDaʼvo miqdoriga va uni taʼminlashga doir cheklovlarning mavjud emasligi
Yakka tartibdagi mehnat nizolari boʻyicha daʼvogar sudga daʼvo tartibida murojaat qilganda daʼvo talabi miqdorini oʻzi erkin belgilaydi. Sudlar esa daʼvo miqdori asossiz deb daʼvo arizani qabul qilishni rad etishga haqli…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini gʻayriqonuniy ravishda bekor qilishda, ishdan gʻayriqonuniy ravishda chetlashtirishda yoki xodimni gʻayriqonuniy ravishda boshqa ishga oʻtkazishda aybdor boʻlgan mansabdor shaxsning zimmasiga moddiy javobgarlikni yuklash
1. Sharhlanayotgan modda mehnat shartnomasi gʻayriqonuniy ravishda bekor qilinganda, xodim gʻayriqonuniy ravishda boshqa ishga oʻtkazilganda aybdor boʻlgan mansabdor shaxsning ish beruvchi oldidagi moddiy javobgarligini …
To'liq sharhni o'qishMaʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish
Ish beruvchining noqonuniy harakatlari sababli xodimga maʼnaviy yoki jismoniy azoblar yetkazilgan boʻlsa, xodimning oʻziga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish haqidagi talablari qanoatlantirilishi lozim.Jis…
To'liq sharhni o'qishMehnat nizolari boʻyicha komissiya qarorining ijro etilishi
1. Sharhlanayotgan moddada mehnat nizolari komissiyasi tomonidan qabul qilingan qarorlar ijrosini taʼminlovchi tegishli huquqiy mexanizmlar nazarda tutilgan.Bundan tashqari, “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarin…
To'liq sharhni o'qishYakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiquvchi organlarning qaroriga binoan toʻlangan summalarni qaytarib undirib olishning cheklanishi
Sharhlanayotgan modda va mehnat qonunchiligining umumiy tamoyillariga muvofiq, xodimlarning moddiy manfaatlari himoya qilingan va ularning turmush kechirish sharoiti pasayib ketishini oldini olish maqsadida mehnat nizola…
To'liq sharhni o'qishMehnat shartnomasini bekor qilish asoslarining taʼrifini oʻzgartirish
1. Ish beruvchi mehnat shartnomasini bekor qilishda MKda qayd etilgan mehnat shartnomasini bekor qilish tartib-qoidalarga qatʼiy rioya etishi zarur. Aks holda mehnat shartnomasini bekor qilish haqida chiqarilgan har qand…
To'liq sharhni o'qishAyrim yakka tartibdagi mehnat nizolari boʻyicha qarorlarning darhol ijro etilishi
1. Fuqarolik protsessual qonunchiligining umumiy tamoyillariga koʻra sud tomonidan chiqarilgan hal qiluv qarori, odatda, ushbu qaror ustidan shikoyat berish muddati oʻtganidan keyin yoki apellyatsiya shikoyati koʻrib hal…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish)
1. Sharhlanayotgan modda jamoaviy mehnat nizolarini koʻrib chiqishning umumiy tartibi va asosiy tushunchalarini belgilaydi.Zero, jamoaviy mehnat nizosi deganda, xodimlar (ularning vakillari) va ish beruvchilar (ularning …
To'liq sharhni o'qishXodimlarning va ular vakillarining talablar qoʻyishi
1. Sharhlanayotgan moddaga koʻra, xodimlar va ularning vakillari ish beruvchi oldiga vujudga kelayotgan mehnat nizolari boʻyicha talablar qoʻyish huquqiga ega.Xodimlarning vakilligi deganda, tashkilotda yoki jismoniy sha…
To'liq sharhni o'qishXodimlarning va ular vakillarining talablarini koʻrib chiqish
1. Sharhlanayotgan moddaga muvofiq xodimlar va ularning vakillari tomonidan mehnat nizolari boʻyicha ish beruvchiga yuborilgan talablar ish beruvchi tomonidan koʻrib chiqish uchun qabul qilishi shart. Qaytarib yuborishga…
To'liq sharhni o'qishYarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari
1.1. Sharhlanayotgan moddada jamoaviy mehnat nizolari vujudga kelganda yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari qaysi tartibda amalga oshirilishi lozimligi bayon qilingan.Xodimlar yoki ularning vakillari va ish beruvch…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizosini yarashtirish komissiyasi tomonidan hal etish (tartibga solish)
1. Sharhlanayotgan moddaga muvofiq, ish beruvchi va mehnat jamoasi oʻrtasida ijtimoiy sheriklikning birlamchi darajasida jamoaviy mehnat nizosi yuzaga kelgan taqdirda, jamoaviy mehnat nizosi boshlangan kundan eʼtiboran i…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizosini mediator ishtirokida hal etish (tartibga solish)
1. Jamoaviy mehnat nizolari taraflari tomonidan yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilmasa, kelishmovchiliklar bayonnomasi tuziladi va keyingi ish kunidan kechiktirmay jamoaviy mehnat nizosi taraflari nizoni media…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizosini mehnat arbitrajida hal etish (tartibga solish)
1. Sharhlanayotgan moddada, mehnat arbitraji jamoaviy mehnat nizosini hal etish boʻyicha organ ekanligi qayd etilgan. Mehnat arbitraji deganda yarashtirish komissiyasida kelishuvga erishilmaganda taraflar oʻrtasidagi jam…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlari
1. Jamoaviy mehnat nizosini hal etish yoki tartibga solish boʻyicha davlat organlari sirasiga Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, uning hududiy organlari (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqar…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizosini hal etishda (tartibga solishda) ishtirok etuvchi shaxslar uchun kafolatlar
1. Sharhlanayotgan moddaga muvofiq, tashkilot xodimlari yarashtirish komissiyasining aʼzolari boʻlganda va mehnat arbitrlari jamoaviy mehnat nizosini hal etganda yoki tartibga solishda ishtirok etganda ularning oʻrtacha …
To'liq sharhni o'qishYarashtiruv tartib-taomillarida ishtirok etishdan boʻyin tovlash
1. Sharhlanayotgan modda jamoaviy mehnat nizolari vujudga kelganida, taraflar, yaʼni ish beruvchi va xodimlar yarashtirish tartib-taomillarini qoʻllashdan bosh tortgan taqdirda qanday huquqiy taʼsir choralari koʻrilishin…
To'liq sharhni o'qishJamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) jarayonida mehnat nizosining taraflari erishgan kelishuvlar va ularning bajarilishi ustidan nazorat
Jamoaviy mehnat nizoni mazkur nizoni koʻrib chiqish vakolatiga ega organlarda koʻrib hal etish jarayonida nizo taraflari oʻrtasida erishilgan kelishuvlar yozma shaklda rasmiylashtiriladi va jamoaviy mehnat nizosi tarafla…
To'liq sharhni o'qishDaʼvo xususiyatiga ega jamoaviy mehnat nizolarini sudda koʻrib chiqish
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida qonunchilik soʻzi ishlatilgan, yaʼni bu nafaqat MKning 10-moddasida nazarda tutilgan mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari, balki mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujja…
To'liq sharhni o'qish