1.1. Ushbu modda xodimning oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilish holatlarini aniq belgilab beradi. Agar xodim qonunda belgilangan tartibda oʻzini himoya qilmasa yoki uning harakatlari asossiz boʻlsa, bu suiisteʼmol hisoblanadi va xodimga nisbatan tegishli choralar koʻrilishi mumkin.

Quyidagi holatlar oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilish deb baholanadi:

1.2. Qonunda nazarda tutilmagan hollarda xodim mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan ishni bajarishni bila turib rad etishi.

Agar MKda yoki boshqa qonunlarda xodimga maʼlum bir ishni bajarishni rad etish huquqi berilmagan boʻlsa, lekin u shu ishni bila turib bajarishni rad etsa, bu suiisteʼmol hisoblanadi. Masalan, xodimga mehnat shartnomasida koʻrsatilgan ishni bajarish uchun barcha sharoitlar yaratilgan, lekin u hech qanday asosli sababsiz ishni bajarishdan bosh tortsa;

1.3. Ish beruvchini xabardor qilmasdan ishni rad etishi.

MKning 531-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan holatlar mavjud boʻlganda (masalan, xodimning hayoti yoki sogʻligʻiga xavf tugʻilganda) xodim ishni bajarishni rad etishi mumkin. Ammo bunday holatda ham xodim ish beruvchini bu haqda xabardor qilishi shart. Agar u ish beruvchini xabardor qilmasdan ishni bajarishni rad etsa, bu suiisteʼmol hisoblanadi;

1.4. Oʻzini oʻzi himoya qilishiga asos boʻlgan holatlar bartaraf etilganidan keyin ham xodim oʻzini oʻzi himoya qilishni toʻxtatishni rad etishi.

Agar xodimning oʻzini oʻzi himoya qilishiga asos boʻlgan holatlar (masalan, xavfli mehnat sharoitlari) bartaraf etilgan boʻlsa, u oʻzini oʻzi himoya qilishni toʻxtatishi va mehnat vazifalarini bajarishga qayta boshlashi kerak. Agar u buni rad etsa, bu ham suiisteʼmol hisoblanadi.

2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismida oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilishning oqibatlari koʻrsatilgan boʻlib, oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilgan xodimga nisbatan tegishli choralar koʻrish uchun ish beruvchiga huquq beradi. Jumladan:

xodim ish beruvchi tomonidan intizomiy javobgarlikka tortilishi mumkin;

agar xodimning oʻzini oʻzi himoya qilish huquqini suiisteʼmol qilishi ish beruvchiga toʻgʻridan-toʻgʻri zarar yetkazgan boʻlsa, xodimga ushbu zararni qoplash majburiyati yuklatilishi mumkin. Zararning miqdori va uni qoplash tartibi MKda belgilangan qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.

Ushbu modda xodimning qonuniy huquqlarini himoya qilish bilan birga, uning masʼuliyatini ham taʼkidlaydi. Xodim oʻz huquqlaridan oqilona va qonun doirasida foydalanishi lozim.