Jamoaviy muzokaralarda, jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlashda ishtirok etadigan shaxslar asosiy ishidan taraflarning kelishuvi bilan belgilanadigan muddatga, oʻrtacha ish haqi saqlangan holda ozod etiladi.
Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etish bilan bogʻliq boʻlgan barcha xarajatlar mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilangan tartibda kompensatsiya qilinadi. Agar jamoa kelishuvida, jamoa shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlmasa, olimlar, ekspertlar va mutaxassislarning xizmatlariga haq toʻlash taklif qiluvchi taraf tomonidan amalga oshiriladi.
Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etadigan xodimlarning vakillari bilan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan ushbu muzokaralar olib borilayotgan davrda bekor qilishga, shuningdek ularga nisbatan intizomiy jazo qoʻllashga yoki ularni boshqa ishga oʻtkazishga ularning vakillik qilishiga vakolat bergan organning oldindan roziligini olmasdan yoʻl qoʻyilmaydi.
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchining ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish borasidagi majburiyatlaridan biri koʻrsatilgan, yaʼni jamoaviy muzokaralarda, jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlashda ishtirok etadigan shaxslar asosiy ishidan oʻrtacha ish haqi saqlangan holda ozod etiladi.
Ishdan ozod etish muddati taraflar kelishuvi bilan belgilanadi. Buning eng koʻp yoki eng kam muddati qonunchilikda belgilanmagan.
Ushbu xodim saylangan kasaba uyushmasi qoʻmitasi aʼzosi yoki ish beruvchining vakillari boʻlishi mumkin.
Oʻrtacha ish haqini hisoblash MKning 257-moddasida belgilangan tartibda hisoblanadi va xodimning har bir ishdan ozod etilgan kunlari uchun toʻlab beriladi.
2. Jamoaviy muzokaralarda ishtirok etish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlarga mutaxassis yoki ekspertlarni jalb etishga, oʻrganishlar (soʻrovnomalar) oʻtkazish uchun sarflangan xarajatlar (yoʻl kira, ovqat puli va boshqalar) kabilar kiradi.
Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda ushbu xarajatlarni kim tomonidan qancha miqdorda kompensatsiya qilinishi belgilangan boʻlsa, taraflar bunga rioya etishi kerak. Agar belgilanmagan boʻlsa, taraflar kelishuvi bilan hal qilinadi. Kelishuvga erishilmasa, olimlar, ekspertlar va mutaxassislarning xizmatlariga haq toʻlash taklif qiluvchi taraf tomonidan amalga oshiriladi.
3. Ushbu qoida xodimlar vakillarini (masalan, kasaba uyushmasi qoʻmitasi aʼzolarini) ish beruvchining bosimidan himoya qilishga qaratilgan.
Bu yerda gap jamoaviy muzokaralarda ishtirok etayotgan xodimlarning vakillari haqida ketmoqda. Ular odatda kasaba uyushmasi qoʻmitasi aʼzolari, xodimlar tomonidan saylangan boshqa vakillar yoki jamoa shartnomasini tuzish uchun tuzilgan komissiya aʼzolari boʻlishi mumkin.
Ish beruvchi muzokaralar ketayotgan davrda quyidagi uchta harakatni ularning vakillik qilishiga vakolat bergan organning oldindan roziligini olmasdan amalga oshira olmaydi, ushbu xodimlarni:
ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish;
intizomiy jazo qoʻllash;
boshqa ishga oʻtkazish.
Yuqoridagi harakatlarni amalga oshirish uchun ish beruvchi albatta vakolat bergan organning (odatda kasaba uyushmasining) oldindan yozma roziligini olishi shart.
Agar kasaba uyushmasi rozilik bermasa, ish beruvchining buyrugʻi gʻayriqonuniy hisoblanadi.
Bu qoida faqat muzokaralar olib borilayotgan davr uchun amal qiladi.
Agar ish beruvchi ushbu tartibni buzgan holda xodimni ishdan boʻshatsa yoki jazolasa, xodim sud orqali ishga qayta tiklanishi va maʼnaviy zarar undirishi mumkin.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi