1. Sharhlanayotgan ushbu norma - davlatda ijtimoiy adolatni taʼminlashdagi muhim kafolatlaridan biri boʻlib, aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun mehnat huquqini amalga oshirishda alohida mexanizm sifatida xizmat qiladi.

Ushbu moddada ish beruvchilarga zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlarini shakllantirish va ushbu oʻrinlarga mehnat organlari tomonidan yuborilgan shaxslarni ishga qabul qilish majburiyati yuklatilgan.

Bu normaning asosiy maqsadi - mehnat bozorida raqobatbardoshlik darajasi past boʻlgan toifalarni (MK 96-moddasida koʻrsatilgan toifalar) mehnat munosabatlariga jalb etishni ragʻbatlantirish va kafolatlashdir.

Bu mexanizm orqali mehnat bozoridagi nomutanosiblik kamayadi, ijtimoiy tenglik taʼminlanadi va kam taʼminlangan toifalarning ijtimoiy integratsiyasiga zamin yaratiladi.

Zaxiraga qoʻyilgan ish oʻrinlari deganda Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonunida belgilangan tartibda tashkilotlar tomonidan MKning 96-moddasida nazarda tutilgan toifadagi xodimlar uchun tuman (shahar) xalq deputatlari kengashlari qaroriga asosan maxsus ish oʻrinlarini band qilish tushuniladi.

Ushbu aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalari uchun ish oʻrinlarini band qilish maqsadida tuman (shahar) xalq deputatlari kengashlari qarori qabul qilinib, tashkilotlarga ijrosini taʼminlash maqsadida yetkazilgandan keyin ish beruvchi buyruq orqali ushbu ish oʻrinlarini zaxiraga qoʻyadi (band qiladi). Ushbu zaxiralangan ish oʻrinlariga yil davomida mehnat organlari va boshqa vakolatli organlarning (masalan Ijtimoiy himoya milliy agentligining hududiy tashkilotlari) yoʻllanmasi yoki oʻzlari mustaqil ravishda yuqoridagi toifadagi shaxslarni ishga qabul qiladi.

Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchiga yuqoridagi majburiyatni bajarishda bir huquq ham berilmoqda, yaʼni ushbu toifadagi nomzodlarning malaka talablari band qilingan maxsus ish oʻrnining malaka talablariga mos kelishi kerak.

Shu bilan birga bu norma nafaqat ish beruvchiga huquq bermoqda, balki yoʻllanma beradigan mehnat organlari va boshqa vakolatli organlarga majburiyat ham yuklaydi, yaʼni yoʻllanma berayotgan nomzodni nafaqat toifasiga balki malakasiga ham eʼtibor qaratish kerak. Avvalambor, ish beruvchidagi maxsus ish oʻrniga qoʻyilgan talablar haqida toʻliq maʼlumotga ega boʻlishi kerak va nomzodni malakasi mos kelsa, shunda yoʻllanma berishi kerak.

Ish beruvchi ham malaka talablarini belgilashda qonunchilik va ichki hujjatlarda belgilangan talablarga rioya etishi kerak.

MKning 369-moddasi ikkinchi qismiga koʻra, xodimning malakasi uning muayyan kasbiy faoliyat turini bajarishga tayyorligini tavsiflaydigan kasbiy bilimlari, malakalari, koʻnikmalari, layoqati va ish tajribasining darajasidir.

2. Ish oʻrinlarining belgilangan eng kam soni hisobiga ishga yuborish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonun va Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 5 dekabrdagi 965-son qarori bilan tasdiqlangan Ijtimoiy muhofazaga muhtoj, ish topishda qiynalayotgan va mehnat bozorida teng shartlarda raqobatlasha olmaydigan shaxslarni ishga joylashtirish uchun ish oʻrinlarining eng kam sonini belgilash va zaxiraga qoʻyish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomda belgilangan.