588-modda · Раздел VII · Ходимларнинг меҳнат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш. меҳнат низоларини кўриб чиқиш
Ish beruvchi tomonidan jamoaviy mehnat nizosini hal etish (tartibga solish) jarayonida mehnat jamoasi bilan erishilgan kelishuvlarda belgilangan majburiyatlar bajarilmagan taqdirda tugatilgan ish tashlash qayta tiklanishi mumkin.
Ish tashlashni qayta tiklash uchun jamoaviy mehnat nizosini yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari asosida qayta koʻrib chiqish talab qilinmaydi.
Kasaba uyushmasi qoʻmitasi ish beruvchini va jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organini ish tashlash qayta tiklanishi toʻgʻrisida kamida yetmish ikki soat oldin yozma ravishda ogohlantirishi kerak.
1. Modda ish beruvchining kelishuvlarni bajarmasligiga qarshi xodimlarning samarali himoya vositasini belgilaydi. U ish tashlashni tugatish evaziga berilgan va’dalarning bajarilmasligi xavfini kamaytiradi va kelishuvlarning majburiy kuchini mustahkamlaydi.
Sharhlanayotgan normaning asosiy maqsadi:
– ish beruvchini erishilgan kelishuvlarni bajarishga rag‘batlantirish;
– xodimlarga nizoni hal etishning barcha bosqichlarini qaytadan o‘tmasdan o‘z huquqlarini himoya qilish imkonini berish;
– ish beruvchi va davlat organiga qayta tiklangan ish tashlashga tayyorgarlik ko‘rish uchun yetarli vaqt berish.
1.1. Yuridik-texnik tuzilishi. Modda uch qismdan iborat: birinchi qism qayta tiklash asosini (“mumkin” — huquq beruvchi norma), ikkinchi qism soddalashtirilgan tartibni (“talab qilinmaydi” — istisno normasi), uchinchi qism esa majburiy protsessual shartni (“kerak” — imperativ norma) belgilaydi.
1.2. Qayta tiklash asosi. Asos bitta — ish beruvchining jamoaviy mehnat nizosini hal etish jarayonida mehnat jamoasi bilan erishilgan kelishuvlarda (580-modda) belgilangan majburiyatlarni bajarmasligi. Kelishuvlarning to‘liq bajarilmasligi ham, qisman bajarilmasligi ham asos bo‘lishi mumkin. Kelishuvda nazarda tutilmagan yangi talablar qayta tiklash uchun emas, yangi jamoaviy mehnat nizosi uchun asos bo‘ladi.
1.3. Qayta tiklanadigan ish tashlash. Modda faqat tugatilgan ish tashlashga (591-modda) taalluqli. Sud qarori bilan kechiktirilgan yoki to‘xtatib turilgan ish tashlash (587-modda) tugatilgan hisoblanmaydi va u muddat tugagach ushbu moddaga murojaat qilmasdan davom ettiriladi.
1.4. Soddalashtirilgan tartib. Yarashtiruv-vositachilik tartib-taomillari (573–576-moddalar) qaytadan o‘tkazilmaydi, chunki nizo ular orqali avval ko‘rib chiqilgan va kelishuv bilan yakunlangan edi. Biroq qayta tiklangan ish tashlashga 586-moddaning qoidalari, shu jumladan muzokaralarni davom ettirish majburiyati to‘liq qo‘llanadi. Moddada qayta tiklash uchun xodimlar umumiy yig‘ilishining (konferensiyasining) yangi qarori talab etilishi belgilanmagan. Xodimlar irodasini tasdiqlash uchun bunday qarorni 582-moddada belgilangan tartibda qabul qilish tavsiya etiladi.
1.5. Ogohlantirish. Kasaba uyushmasi qo‘mitasi ish beruvchini va jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish bo‘yicha davlat organini (577-modda) kamida 72 soat oldin yozma ravishda ogohlantiradi. Ogohlantirishda bajarilmagan majburiyatlar, ish tashlash qayta tiklanadigan sana, vaqt va joy ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq. Muddat soatlarda hisoblanadi, ya’ni dam olish va bayram kunlari ham hisobga kiradi.
Misol. Ish tashlash ish beruvchining ish haqini 1-martdan oshirish majburiyati bilan yakunlandi. Ish haqi oshirilmadi. Kasaba uyushmasi qo‘mitasi 3-mart kuni soat 10:00 da ish beruvchiga va davlat organiga yozma ogohlantirish topshirdi. Bunday holatda ish tashlash 6-mart soat 10:00 dan oldin qayta tiklanishi mumkin emas.