1. Mazkur modda mehnatga oid munosabatlarda muddatlarni hisoblash qoidalarini belgilaydi. Muddatlar yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlar boʻlib, ularning yetib kelishi yoki oʻtib ketishidan huquqiy munosabat ishtirokchilari uchun muayyan huquqiy oqibatlar kelib chiqadi.

Muddatlar deganda kalendar vaqtning soat, kun, oy, yil bilan oʻlchanadigan muayyan boʻlaklari nazarda tutiladi. Belgilanish usuliga koʻra muddatlar quyidagi turlarga boʻlinadi:

a) qonun bilan belgilangan muddatlar;

b) shartnoma bilan belgilanadigan muddatlar;

v) protsessual muddatlar.

Muddatlar huquqiy oqibatiga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:

a) buzilgan huquqlarni himoya qilish muddatlari;

b)huquqlarni tan olish muddatlari;

v) huquqiy taʼsir chorasini qoʻllash muddatlari. Shuningdek, sud tomonidan, maʼmuriy boshqaruv organlari tomonidan, jamoat tashkilotlari tomonidan tatbiq etiladigan muddatlar ham oʻzaro farqlanadi.

Mehnat huquqida buzilgan huquqlarni himoya qilish yuzasidan belgilangan muddatlar maʼmuriy tartib-taomillar yoki protsessual qonunchilikda belgilangan.

Muddatlarni aniqlash usullari:

kalendar sana bilan, muddat aniq sana (masalan, 2024 yil 1 yanvar) bilan belgilanadi;

vaqt davrining tugashi bilan, muddat yillar, oylar, haftalar, kunlar yoki soatlar bilan belgilangan vaqt davrining tugashi bilan aniqlanadi (masalan, 3 oydan keyin);

yuz berishi kerak boʻlgan voqeani koʻrsatgan holda muddat muayyan voqea yuz bergandan keyin tugaydi (masalan, bola parvarishlash taʼtilida boʻlgan xodim ishga qaytgunga qadar).

2. Mehnat huquqlari va majburiyatlarining yuzaga kelishi yoki bekor boʻlishi bilan bogʻlanadigan muddatlarni hisoblash uning boshlanishi belgilangan kalendar sanadan keyingi kundan eʼtiboran boshlanadi. Masalan,

MISOLLAR

Agar xodim 10 yanvardan ishga qabul qilingan boʻlsa, sinov muddati 11 yanvardan boshlab hisoblanadi.

Xodimga 10 mart kuni ogohlantirish berilgan boʻlsa, bir oylik muddat 11 martdan boshlab hisoblanadi.

Muddat taqvim kunlarida hisoblanadi. Dam olish va bayram kunlari ham muddatga kiradi. Masalan, 7 kunlik muddat-dam olish kunlaridan qatʼi nazar ketma-ket hisoblanadi.

Oy bilan belgilangan muddat oxirgi oyning shu sanasiga toʻgʻri keladi. Agar bunday sana mavjud boʻlmasa (masalan, fevral), oyning oxirgi kunida tugaydi. Masalan, 31 yanvardan 1 oy - 28 (yoki 29) fevralda tugaydi.

Yil bilan belgilangan muddat oxirgi yilning shu kunida tugaydi. Masalan, 2023 yil 1 iyuldan 1 yil - 2024 yil 1 iyulda tugaydi.

Muddat keyingi ish kunida tugaydi. Masalan, agar muddatning oxirgi kuni yakshanbaga toʻgʻri kelsa, u dushanba kuni tugaydi.

Soat bilan belgilangan muddat soatlab aniq hisoblanadi. Uning tugashi belgilangan oxirgi soat bilan bogʻliq.

Mehnat munosabatlarida muddatlarni hisoblashda xodim huquqlari kafolatlanishi, noaniqliklarga yoʻl qoʻyilmasligi, ish beruvchi tomonidan suiisteʼmol qilinmasligi asosiy maqsad qilib olinadi.

Muddatning uzrsiz sababga koʻra oʻtkazib yuborilishi huquqni himoyalanmasligiga, ogohlantiruvchi muddatlar oʻtkazib yuborilgani taqdirda esa aybdor ish beruvchiga iqtisodiy (moliyaviy) sanktsiya qoʻllanilishiga, bunda aybdor boʻlgan mansabdor shaxslarga esa intizomiy yoki maʼmuriy jazo qoʻllanilishiga, shu tufayli yetkazilgan moddiy va maʼnaviy zarar oʻrnini qoplanishiga sabab boʻladi.

3. Yillar, oylar, haftalar bilan hisoblanadigan muddatlar muddatning soʻnggi yili, oyi, haftasining tegishli sanasida tugaydi. Masalan, agar xodimga 2 haftalik taʼtil berilgan boʻlsa va taʼtil 1 iyuldan boshlangan boʻlsa, taʼtil 15 iyulda tugaydi.

4. Agar oylar bilan hisoblanadigan muddatning oxiri muddatning oʻtishi boshlangan oyga nisbatan kunlari koʻproq yoki kamroq boʻlgan oyga toʻgʻri kelsa, muddat tugaydigan oyning oxirgi kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi. Masalan, agar xodimga 1 oylik sinov muddati berilgan boʻlsa va u 31 yanvarda ishga qabul qilingan boʻlsa, sinov muddati 28 fevralda (yoki kabisa yili boʻlsa 29 fevralda) tugaydi.

5. Kalendar yillar, oylar, haftalar yoki kunlar bilan hisoblanadigan muddatga ishlanmaydigan kunlar ham qoʻshiladi.

Ishlanmaydigan kunlarga dam olish kunlari va ishlanmaydigan bayram kunlari kiradi.

Dam olish kunlari shanba yoki/va yakshanba kunlari, agar smenali ish boʻlsa ish jadvalidagi dam olish kuni boʻladi.

Ishlanmaydigan bayram kunlariga MKning 208-moddasida belgilangan.

6. Agar muddatning soʻnggi kuni ishlanmaydigan kunga toʻgʻri kelsa, undan keyin keladigan birinchi ish kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi. Masalan, agar xodimga 10 kunlik taʼtil berilgan boʻlsa va taʼtilning oxirgi kuni dam olish kuniga toʻgʻri kelsa, taʼtil dam olish kunidan keyingi birinchi ish kunida tugaydi.

MISOLLAR

Mehnat shartnomasi 2023 yil 15 mayda tuzilgan va 1 yil muddatga moʻljallangan boʻlsa, shartnoma 2024 yil 15 mayda tugaydi.

Agar xodim 28 fevralda ishga qabul qilingan boʻlsa va unga 1 oylik sinov muddati berilgan boʻlsa, sinov muddati 28 martda tugaydi.

Ushbu modda mehnat munosabatlarida muddatlarni hisoblashning aniq va bir xil tartibini belgilaydi.

Ushbu qoidaning toʻgʻri qoʻllanilishi xodimlar va ish beruvchilar oʻrtasidagi nizolarning oldini olishga yordam beradi.