Ushbu modda Davlat mehnat inspektsiyasi faoliyatiga har qanday shaklda toʻsqinlik qilishni taqiqlaydi va bunday harakatlar uchun qonunda belgilangan javobgarlikka tortilishni nazarda tutadi.

Davlat mehnat inspektsiyasining koʻrsatmalari, taqdimnomalari va boshqa hujjatlarini ijro etmaslik deganda tekshirishlar natijasida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish boʻyicha koʻrsatmalar, taqdimnomalar va boshqa turdagi hujjatlarni (masalan, ogohlantirish xati) qasddan yoki asossiz ravishda bajarmaslik, ularga beparvolik bilan qarash qonunbuzarlik hisoblanadi.

Davlat mehnat inspektsiyasi faoliyatiga aralashish deganda Davlat mehnat inspektsiyasi xodimlarining oʻz vazifalarini bajarishiga toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita aralashishni taqiqlaydi. Bunga noqonuniy koʻrsatmalar berish, bosim oʻtkazish, tekshiruv jarayonini buzish yoki boshqacha tarzda inspektsiya faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatish kiradi.

Davlat mehnat inspektsiyasining xodimlari zimmasiga yuklatilgan vazifalar va funktsiyalarning qonuniy ijro etilishiga toʻsqinlik qilish maqsadida har qanday shaklda taʼsir oʻtkazish deganda inspektorlarning mehnat munosabatlarida qonuniylikni taʼminlash uchun maʼlum vakolatlarini amalga oshirishga toʻsqinlik qilish tushuniladi. Masalan, tekshiruv oʻtkazishga ruxsat bermaslik, zarur hujjatlarni taqdim etmaslik, maʼlumot berishdan bosh tortish yoki ularni qoʻrqitish kabi harakatlar ham ushbu moddaga koʻra javobgarlikka sabab boʻladi.

Muhimi, bu yerda "har qanday shaklda" taʼsir oʻtkazish alohida taʼkidlangan, yaʼni bunday harakatlarning turi va usuli ahamiyatsiz, aslida toʻsqinlik qilish fakti muhimdir.

Davlat mehnat inspektsiyasi faoliyatiga toʻsqinlik qilish qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi. Bu shuni anglatadiki, bunday harakatlar uchun Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksida yoki Jinoyat kodeksida tegishli jazolar nazarda tutilgan.

Javobgarlikning turi va darajasi sodir etilgan huquqbuzarlikning ogʻirligiga, yetkazilgan zararga va boshqa holatlarga bogʻliq boʻladi. Masalan, Davlat mehnat inspektsiyasining koʻrsatmalarini bajarmaslik uchun maʼmuriy javobgarlik, inspektorning hayoti yoki sogʻligʻiga tajovuz qilish esa jinoiy javobgarlikka tortilishga olib kelishi mumkin.

MILLIY QONUNCHILIK

Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 198-moddasi - Hokimiyat vakilining qonuniy talablarini bajarmaslik yoki xizmat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilish

Hokimiyat vakilining qonuniy talablarini bajarmaslik yoki xizmat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilish —

fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan oʻn ikki baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — uch baravaridan oʻn besh baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Xuddi shunday huquqbuzarlikni maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin takror sodir etganlik —

fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining oʻn ikki baravaridan oʻn besh baravarigacha, mansabdor shaxslarga esa — oʻn besh baravaridan yigirma baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.

Ushbu kodeksning 15-moddasi uchinchi qismiga koʻra davlatning biron-bir hokimiyat organi nomidan ish koʻrib, muayyan vazifalarni doimiy yoki vaqtincha amalga oshiruvchi va oʻz vakolatlari doirasida koʻpchilik yoxud barcha fuqaro yoki mansabdor shaxslar uchun majburiy boʻlgan harakatlarni sodir etish yoki farmoyishlar berish huquqiga ega boʻlgan shaxs hokimiyat vakili deb eʼtirof etiladi.

Shu sababli davlat mehnat inspektorlari ham hokimiyat vakili hisoblanadi.

Ushbu moddaning mavjudligi quyidagi bir nechta sabablarga koʻra muhim hisoblanadi:

mehnat huquqlarini himoya qilishda davlat mehnat inspektorlarining erkin va samarali faoliyat yuritishi xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilishning kafolatidir. Ularning ishiga toʻsqinlik qilish, pirovardida, ish beruvchilarning mehnat qonunchiligini buzishiga sharoit yaratadi;

qonun ustuvorligini taʼminlashda davlat mehnat inspektorlari davlat organi sifatida qonunlar ijrosini nazorat qiladi. Uning faoliyatiga toʻsqinlik qilish, asosan, qonun ustuvorligiga putur yetkazadi;

davlat mehnat inspektorlariga nisbatan noqonuniy bosim oʻtkazishni taqiqlash va bunga erishish korruptsion holatlarning oldini olishga ham xizmat qiladi.