Swiss Agency for Development and Cooperation SDC Shveysariya taraqqiyot va hamkorlik Agentligi SDC
391-modda
Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilash tartibi
VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari›24-bob · Umumiy qoidalar
“
Ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan kafolatlar darajasining pasayishiga, ularning huquqlari cheklanishiga, intizomiy va (yoki) moddiy javobgarligi oshishiga olib keladigan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari faqat ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda va tartibda belgilanishi mumkin.
Sharh
“
Sharhlanayotgan modda mehnat huquqidagi muhim himoya mexanizmi boʻlib xizmat qiladi. U ayrim toifadagi xodimlar uchun qoʻshimcha masʼuliyat yoki cheklovlar belgilashda qatʼiy tartib va huquqiy kafolatlar oʻrnatadi. Mazkur norma xodimning huquqiy holati yomonlashishiga yoʻl qoʻyilmasligi printsipiga asoslanadi. Agar ayrim toifadagi xodimlarga nisbatan ular uchun avvalgi holatdan yomonroq shartlar belgilanishi zarur
…”
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi
Swiss Agency for Development and Cooperation SDC Shveysariya taraqqiyot va hamkorlik Agentligi SDC
391-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilash tartibi
Rasmiy matn
Ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan kafolatlar darajasining pasayishiga, ularning huquqlari cheklanishiga, intizomiy va (yoki) moddiy javobgarligi oshishiga olib keladigan mehnatni huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari faqat ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda va tartibda belgilanishi mumkin.
Sharh
Sharhlanayotgan modda mehnat huquqidagi muhim himoya mexanizmi boʻlib xizmat qiladi. U ayrim toifadagi xodimlar uchun qoʻshimcha masʼuliyat yoki cheklovlar belgilashda qatʼiy tartib va huquqiy kafolatlar oʻrnatadi. Mazkur norma xodimning huquqiy holati yomonlashishiga yoʻl qoʻyilmasligi printsipiga asoslanadi. Agar ayrim toifadagi xodimlarga nisbatan ular uchun avvalgi holatdan yomonroq shartlar belgilanishi zarur boʻlsa, bu faqat MKning oʻzida aniq koʻrsatilgan hollarda va tartibda amalga oshirilishi mumkin. MKdan tashqari boshqa hech bir qonun yoki qonunosti hujjatida, tashkilotlarning ichki hujjatlarida, mehnat haqidagi huquqiy hujjatlarda ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan kafolatlar darajasini pasaytirish, ularning huquqlarini cheklash, ularning intizomiy va (yoki) moddiy javobgarligini oshirish mumkin emas.
MISOL
MKning 404-moddasiga asosan, ayolga tugʻruqqacha yetmish kalendar kun hamda tugʻruqdan keyin ellik olti kalendar kun (tugʻish qiyin kechgan yoxud ikki yoki undan ortiq bola tugʻilgan taqdirda yetmish kalendar kun) homiladorlik va tugʻish taʼtili berilib, qonunchilikda belgilangan, lekin oʻrtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan kam boʻlmagan miqdorda nafaqa toʻlanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016 yil 27 dekabrdagi PQ-2699-son qaroriga koʻra, 12 oydan koʻproq tanaffusdan soʻng mehnat faoliyatini qaytadan boshlovchi xodimlar uchun homiladorlik va tugʻish nafaqasi 75 foiz toʻlanishi belgilangan. Agar ushbu qarorga oʻzgartirish kiritilib, nafaqa 50 foiz etib belgilansa, bu MKning 391-moddasiga zid hisoblanadi. Shunday ekan, MKda belgilangan kafolat va cheklovlar eng yuqori yoki eng past chegarani belgilab berganligini unutmaslik kerak.