406-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimga bola farzandlikka olingan yoki vasiylik belgilangan kundan boshlab va bola tugʻilgan kundan eʼtiboran ellik olti kalendar kun (bir vaqtning oʻzida ikki yoki undan ortiq bola farzandlikka olingan taqdirda esa yetmish kalendar kun) oʻtguniga qadar qonunchilikda belgilangan, lekin oʻrtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan kam boʻlmagan miqdorda nafaqa toʻlangan xolda taʼtil beriladi.
Yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodimning yozma arizasiga koʻra, xodimga bola ikki yoshga toʻlguniga qadar bolani parvarishlash taʼtili berilib, ushbu davr uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda nafaqa toʻlanadi, shuningdek bola uch yoshga toʻlguniga qadar ish haqi saqlanmaydigan taʼtil ham beriladi.
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilanganda bola farzandlikka olingan yoki vasiylik belgilangan kundan boshlab va bola tugʻilgan kundan eʼtiboran 56 kalendar kun oʻtgunga qadar tugʻish taʼtili berilishi mumkin. Bunda bolani mana shu muddat davomidagi rivojlanishi ushbu taʼtilni berishda ahamiyatga ega. Biroq mazkur taʼtil muddatini hisoblashda faqat bola qachon farzandlikka olingani emas, balki uning qachon tugʻilgani ham ahamiyatga ega.
MISOL
Agar bola 2025 yilning 1 avgustida tugʻilgan boʻlsa va keyinchalik shu yilning 1 sentyabridan farzandlikka olingan boʻlsa, unda farzandlikka olgan shaxsga taʼtil 1 sentyabrdan, yaʼni bola farzandlikka olingan yoki vasiylik belgilangan kundan boshlab 25 sentyabrgacha (bola tugʻilgan kundan eʼtiboran 56 kalendar kun) beriladi. Bunda taʼtilning aynan bola tugʻilganidan keyin berilayotgani inobatga olinishi kerak.
Taʼtil olish huquqini tasdiqlash uchun xodim oʻzi onasi sifatida qayd qilingan bolaning tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomani hamda farzand asrab olish toʻgʻrisidagi hujjatni taqdim etishi kerak.
Agar bola tugʻilgan kundan boshlab 56 kun oʻtib ketgan boʻlsa, masalan, 2 oylik bitta farzand asrab olingan boʻlsa, ushbu taʼtilni taqdim qilib boʻlmaydi.
Xodima taʼtil uchun arizani erkin shaklda yozadi. Faqat uni toʻgʻri shakllantirish kerak:
MISOL
“Menga bola asrab olganim munosabati bilan 2025 yilning 1 sentyaabridan bola tugʻilgan kundan eʼtiboran ellik olti kalendar kun oʻtgunga qadar ushbu davr uchun nafaqa toʻlagan holda taʼtil taqdim qilishingizni soʻrayman”.
Xodimdan ariza olganidan keyin ish beruvchi buyruq rasmiylashtiradi. MKning 406-moddasi boʻyicha my.mehnat.uz saytida farzandlikka olish munosabati bilan taʼtil nazarda tutilmagan. Shuning uchun bunday taʼtil “Homiladorlik va tugʻish taʼtili” boʻlimida roʻyxatdan oʻtkaziladi. Xodimaning shaxsiy kartochkasining III boʻlimida mehnat taʼtili MKning 406-moddasiga muvofiq berilayotgani koʻrsatiladi.
2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismiga muvofiq, yangi tugʻilgan bolani farzandlikka olgan yoki unga vasiy qilib belgilangan xodim xuddi bolaning haqiqiy ota-onasi kabi bolani parvarishlash taʼtili olish huquqiga ega.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 31 maydagi “Ayrim turdagi nafaqalarni tayinlash va toʻlashni tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 314-son qarori bilan “Byudjet tashkilotlari hisoblanmaydigan yuridik va jismoniy shaxslarda ishlaydigan onalarga bola ikki yoshga toʻlgunga qadar bola parvarishi boʻyicha oylik nafaqa tayinlash va toʻlash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomga asosan, bola parvarishi boʻyicha nafaqa tugʻilgan, farzandlikka, vasiylikka olingan bolani ikki yoshga toʻlgunga qadar parvarish qilish uchun qoida tariqasida bolaning onasi, otasi, buvisi, buvasi yoki bolani haqiqatda parvarishlayotgan boshqa qarindoshlariga, shuningdek vasiyiga bolani parvarishlash taʼtili davri uchun ish beruvchining buyrugʻiga asosan tayinlanadi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi