378-modda · V bo'lim · Xodimlarni kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
Oʻquvchining hafta ichidagi ishlab chiqarish taʼlimi vaqti xodimlarning mazkur toifasi uchun belgilangan ish vaqti normasidan oshmasligi kerak.
Tashkilotda ishlab chiqarish taʼlimini oʻtayotgan oʻquvchilar, ish beruvchi bilan kelishilgan holda mehnat shartnomasi boʻyicha ishdan toʻliq ozod qilinishi yoki bu ishni toʻliq boʻlmagan ish vaqti shartlarida bajarishi mumkin.
Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasining amal qilishi davrida oʻquvchi ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilinmasligi, shuningdek ishlab chiqarish taʼlimi bilan bogʻliq boʻlmagan xizmat safarlariga yuborilmasligi kerak.
1. Ishlab chiqarish taʼlimi vaqti shartnoma va xodimlarning tegishli toifasi uchun MKning 182-moddasida belgilangan ish vaqti normasi bilan belgilanadi, ammo hafta davomida belgilangan davomiylikdan oshmasligi kerak.
Ish beruvchi MKning 183-moddasining birinchi qismiga muvofiq ayrim toifadagi xodimlar uchun ularning yoshi, sogʻligʻining holati, mehnat shartlari, mehnat vazifalarining oʻziga xos xususiyatlari va boshqa holatlar hisobga olingan holda qonunchilikka hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga, shuningdek mehnat shartnomasi shartlariga muvofiq mehnatga toʻlanadigan haqni kamaytirmasdan ish vaqtining qisqartirilgan davomiyligini belgilashi mumkin.
MKning 415-moddasiga koʻra ish vaqtining davomiyligi oʻn oltidan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun haftasiga oʻttiz olti soatdan oshmaydigan, oʻn beshdan oʻn olti yoshgacha boʻlgan shaxslar uchun esa haftasiga yigirma toʻrt soatdan oshmaydigan qilib belgilanadi.
2. Tashkilotda ishlab chiqarish tayyorgarligidan oʻtayotgan oʻquvchilar ish beruvchi bilan kelishilgan holda mehnat shartnomasi boʻyicha ishdan toʻliq ozod qilinishi yoki bu ishni toʻliq boʻlmagan ish vaqti shartlarida bajarishi mumkin.
Ushbu yondashuv oʻquv dasturini oʻquvchining ehtiyojlari va tashkilotning imkoniyatlariga moslashuvchan tarzda ishlashga imkon beradi, amaliy koʻnikmalarni egallash uchun maqbul sharoitlarni yaratadi.
Mehnat shartnomasi boʻyicha ishdan toʻliq ozod qilinishi deganda aynan bu kelishuv mehnat shartnomasida koʻrsatilgan boʻlishi kerakligini va xodimni (oʻquvchini) biror vazifani bajarish shart boʻlmasligi tushuniladi.
Mehnat shartnomasi boʻyicha ishni toʻliq boʻlmagan ish vaqti shartlarida bajarishi deganda ham toʻliqsiz ish vaqti rejimi mehnat shartnomada koʻrsatilishi mumkin va bunda normal ish vaqti rejimiga nisbatan kamroq vaqt davomida xodim oʻz vazifalarini bajarishi kerak boʻladi.
3. Mazkur moddaning uchinchi qismida cheklovlar oʻquv jarayonining ishlab chiqarish faoliyatidan ustuvorligini taʼminlash, oʻquvchining (talabaning) oʻquv dasturi doirasida zarur bilim va koʻnikmalarni olishini taʼminlashga qaratilgan.
Agar oʻquvchining ishlab chiqarish taʼlimi boshqa joyga koʻchishni talab qilsa, bu holda istisno tariqasida oʻquvchini boshqa tashkilotga yoki hududga xizmat safariga yuborishga yoʻl qoʻyiladi. Masalan, ixtisoslashtirilgan koʻrgazmalar, seminarlar yoki mahorat darslarida qatnashish, kasbiy mahorat tanlovlarida qatnashish yoki boshqa korxonalarda ilgʻor tajribalarni oʻrganish.
Ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasining amal qilishi davrida oʻquvchi ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb qilinmasligi, shuningdek ishlab chiqarish taʼlimi bilan bogʻliq boʻlmagan xizmat safarlariga yuborilmasligi kerak. Oʻquvchining ishlab chiqarish taʼlimi paytidagi vaqti qatʼiyan belgilangan taʼlim dasturi asosida rejalashtiriladi. Ushbu dastur oʻquvchining nazariy bilimlarini oshirish, amaliy koʻnikmalarini shakllantirish va kasbiy malakasini rivojlantirish uchun zarur boʻlgan barcha elementlarni oʻz ichiga oladi.
Bu qoidalarning maqsadi oʻquvchilarning taʼlim jarayoni sifatini taʼminlash, ularning sogʻligʻi va xavfsizligini himoya qilishdan iborat. Ishlab chiqarish taʼlimi jarayonida oʻquvchilarning ortiqcha yuklamalar bilan band boʻlishi ularning taʼlim samaradorligini pasaytirishi, charchoq va stressga olib kelishi mumkin. Shuningdek, ishlab chiqarish taʼlimi bilan bogʻliq boʻlmagan xizmat safarlari oʻquvchilarning xavfsizligiga tahdid solishi mumkin, chunki ular yetarlicha tajriba va koʻnikmalarga ega boʻlmasliklari mumkin.
Shu sababli, ishlab chiqarish taʼlimi shartnomasiga kiritilgan bunday cheklovlar oʻquvchilarning huquqlarini himoya qilish va ularning kasbiy rivojlanishiga shart-sharoit yaratishga qaratilgan. Bundan tashqari, bunday talablar ish beruvchilarning masʼuliyatini oshirishga va ularning oʻquvchilar bilan munosabatlarida qonuniy tamoyillarga rioya etishlarini taʼminlashga xizmat qiladi.