1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida kafolatli toʻlovlar toʻlanishi kerak boʻlgan holatlar roʻyxati koʻrsatilgan boʻlib, ushbu toʻlovlarni amalga oshirish ish beruvchining majburiyati hisoblanadi. Jumladan:

xodim jamoaviy muzokaralarda, jamoa shartnomasi loyihasini tayyorlashda ishtirok etgan davr (MK 64-modda sharhiga qarang);

xodimlarning vakillari boʻlgan va ishlab chiqarish ishlaridan ozod qilinmagan shaxslar tomonidan xodimlarning vakilligi va ularning manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vazifalar bajarilgan davr (MK 45-modda sharhiga qarang);

mehnat nizolari boʻyicha komissiya aʼzosi ushbu komissiya ishida ishtirok etgan davr (MK 557-modda sharhiga qarang);

xodim mehnatni muhofaza qilish sohasida oʻquvdan hamda bilim va koʻnikmalar tekshiruvidan yoki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻzining aybisiz oʻtmaganligi sababli ishdan chetlashtirilgan davr (MK 151, 355-moddalar sharhiga qarang);

xodim oʻziga nisbatan xizmat tekshiruvi oʻtkazilganligi tufayli ishdan chetlatilgan davr (MK 151, 309-moddalar sharhiga qarang);

xodim yillik mehnat taʼtilida boʻlgan davr (MK 216-modda sharhiga qarang);

ish beruvchining aybi bilan bekor turib qolingan va nuqsonga yoʻl qoʻyilgan davr (MK 266-modda sharhiga qarang);

ish beruvchining aybi bilan mehnat normalari bajarilmagan, mehnat (lavozim) majburiyatlari ijro etilmagan davr (MK 265-modda sharhiga qarang);

ushbu Kodeksning 364-moddasiga muvofiq sogʻligʻining holatiga koʻra yengilroq ishga yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazilgan davr;

mehnatni muhofaza qilish boʻyicha vakolatli shaxs tomonidan oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalar bajarilgan davr. Oʻzbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni 31-moddasida kasaba uyushmalarining, xodimlar boshqa vakillik organlarining mehnatni muhofaza qilishni taʼminlash borasidagi huquqlari koʻrsatilgan boʻlib, unga koʻra mehnatni muhofaza qilish boʻyicha vakil etilgan shaxsga oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi uchun har haftada kamida ikki soat ish vaqti ajratiladi va bu vaqt uchun ish joyi (lavozimi) boʻyicha oʻrtacha oylik ish haqi saqlanadi;

xodim xizmat safarida boʻlgan davr. Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat fuqarolik xizmati toʻgʻrisida”gi Qonuni 40-moddasi uchinchi qismiga asosan, davlat fuqarolik xizmatchisini xizmat safariga yuborish chogʻida uning lavozimi va oʻrtacha ish haqi saqlanadi, yashash bilan bogʻliq xarajatlar, transport xarajatlari, shuningdek xizmat safari bilan bogʻliq boshqa xarajatlarning oʻrni davlat organi tomonidan qoplanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 2 avgustdagi 424-son qarori bilan tasdiqlangan “Oʻzbekiston Respublikasi hududida xizmat safarlari toʻgʻrisida”gi Nizomning 12-bandiga koʻra, xizmat safariga yuborilgan xodimni xizmat safarida boʻlgan muddatida va yoʻlda boʻlgan muddatda ish joyi (lavozimi), mehnatga haq toʻlash shartlari, mehnatga haq toʻlashning ishbay tizimdagi xodimlar uchun oʻrtacha ish haqi saqlanib qoladi.

Oʻrindoshlik asosida ishlayotgan shaxs xizmat safariga ish beruvchilarning oʻzaro kelishuvi asosida yuboriladi va uning oʻrtacha ish haqi uni xizmat safariga yuborgan tashkilotda saqlanadi.

Ichki oʻrindoshlik asosida ishlayotgan shaxs xizmat safariga yuborilganda esa oʻrtacha ish haqi asosiy va oʻrindoshlik asosidagi lavozim boʻyicha saqlanadi;

xodim ish beruvchi bilan birgalikda yoki ish beruvchining taklifiga binoan oʻz roziligiga koʻra boshqa joyga koʻchganida unga yangi joyga koʻchish va joylashish uchun zarur boʻlgan, lekin olti ish kunidan koʻp boʻlmagan vaqt. Ish beruvchi boshqa joyga koʻchishi uchun maʼlum bir vaqt kerak boʻladi. Agar uzoqroq boʻlsa, koʻproq vaqt kerak boʻladi.

Xodim nafaqat oʻzi balki oila aʼzolarini ham koʻchirishi toʻgʻri keladi, shuning mol-mulkni tashiydi. Koʻchish bilan bogʻliq xarajatlarni kompensatsiya qilish MK 289-moddasida koʻrsatilgan, ammo ushbu koʻchish vaqtida xodim ishlamaydi, lekin ish beruvchi ushbu koʻchish davri uchun xodimni ishdan ozod qilishi va ushbu davr uchun haq toʻlash kerak boʻladi.

Ushbu muddat olti ish kunidan oshmasligi kerak, toʻlov miqdori oʻrtacha ish haqi yoki tarif stavkasi (maosh) miqdoridan hisoblanadi;

xodim ishdan ajralgan holda oʻzi va ish beruvchi uchun majburiy boʻlgan qayta tayyorlashdan yoki majburiy malaka oshirishdan oʻtgan davr (MK 370-modda sharhiga qarang);

xodim oʻquv taʼtillarida boʻlgan davr (MK 385-modda sharhiga qarang);

xodim ijodiy taʼtillarda boʻlgan davr (MK 387-modda sharhiga qarang);

alohida asoslarga koʻra mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishga joylashtirish davri (MK 100-modda sharhiga qarang);

xodimlar majburiy tibbiy koʻriklardan oʻtgan davr (MK 360-modda sharhiga qarang);

homilador ayol yengilroq yoxud noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazilgan davr (MK 394-modda sharhiga qarang);

ikki yoshga toʻlmagan bolasini parvarish qilayotgan ota-onadan biri (vasiy) yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazilgan davr (MK 395-modda sharhiga qarang);

xodimni ishga qabul qilishni gʻayriqonuniy ravishda rad etish, gʻayriqonuniy ravishda boshqa ishga oʻtkazish, gʻayriqonuniy ravishda ishdan chetlashtirish, gʻayriqonuniy ravishda mehnat shartnomasini bekor qilish, shuningdek yakka tartibdagi mehnat nizolarini koʻrib chiqish boʻyicha organning xodimni ilgarigi ishiga tiklash toʻgʻrisidagi qarorini bajarmaslik tufayli xodimning majburiy progul qilgan davri (MK 561-modda sharhiga qarang).

2. Ushbu moddaning birinchi qismida kafolatli toʻlovlarning roʻyxati oxirgi roʻyxat emas, bundan tashqari ish beruvchi xodimlarga MKda, qonunchilikda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida belgilangan boshqa kafolatli toʻlovlarni amalga oshirishi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan holatlarda yoki MK va qonunchilikda belgilangan boshqa holatlarda ish beruvchi kafolatli toʻlovlarni amalga oshirishga majbur, lekin jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida boshqa kafolatli toʻlovlarni belgilashga majbur emas, ammo belgilangan boʻlsa, ularni toʻlab berishga majbur.

MKda belgilangan boshqa holatlarga MKning 282-moddasida nazarda tutilgan ish beruvchi xodimning davlat va jamoat majburiyatlarini bajarish vaqtida uni ishdan ish joyini (lavozimini) va oʻrtacha oylik ish haqini saqlanishi, 283-moddada nazarda tutilgan tibbiy tekshiruv oʻtkaziladigan hamda qon va uning tarkibiy qismlari topshiriladigan kunda ishdan ozod qilinganda, shuningdek dam olish kunlarida xodimning oʻrtacha ish haqi saqlanishi kabi holatlarga kafolatli toʻlovlarni toʻlashni misol qilish mumkin.

Qonunchilikda belgilangan boshqa holatlarda Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 30 dekabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi biznes va tadbirkorlik oliy maktabi faoliyatini samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 904-son qarori 2-bandi toʻrtinchi xatboshisiga asosan, oliy maktab tinglovchilari — davlat organlari va muassasalari, byudjet tashkilotlari, davlat korxonalari, ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar hamda ustav fondida (ustav kapitalida) ushbu tashkilotlarning ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar xodimlarining asosiy ish joyidagi lavozimi va oʻrtacha oylik ish haqi (kunduzgi taʼlim shaklida taʼlim olayotganda oʻrtacha ish haqi, biroq mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining 15 baravaridan oshmagan qismi) oʻqishning butun davri uchun saqlab qolinishini kabi holatlarga kafolatli toʻlovni toʻlashni misol qilish mumkin.

Boshqa kafolatli qoʻshimcha toʻlovlarni amalga oshirishni jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda qabul qilinadigan ichki hujjatlarda va mehnat shartnomasida belgilanadigan holatlarga amaliyotda koʻp uchraydigan xodim uylanganda yoki yaqin qarindoshlari vafot etganda dafn marosimlarini oʻtkazish uchun qisqa muddatli ijtimoiy taʼtil berilib, ushbu taʼtil davri uchun lavozim maoshi yoki oʻrtacha ish haqi saqlanishi kabi holatlarga kafolatli toʻlovlarni toʻlashni misol qilish mumkin.