1. Ushbu moddaning birinchi qismi hududiy jamoa kelishuvlar tuzish normalarini belgilaydi.

Hududiy jamoa kelishuvi — bu muayyan hudud (tuman, shahar, viloyat) darajasida mehnatning umumiy shartlari, kafolatlar va imtiyozlar, ish beruvchilarning qoʻshimcha ijtimoiy majburiyatlarini tartibga solish uchun tuziladigan normativ-huquqiy hujjatdir.

Bunday yondashuv XMTning 154-sonli Konventsiyasi (1981 y.) 5-moddasida nazarda tutilgan mehnat munosabatlarini koʻp bosqichli tartibga solish tamoyilini aks ettiradi. Unga koʻra, jamoaviy muzokaralarga koʻmaklashish choralari barcha darajalarda — korxona, tarmoq, mintaqa yoki mamlakat darajasida muzokaralar olib borishni taʼminlashga qaratilishi kerak.

Kelishuv tomonlari sifatida quyidagilar ishtirok etadi:

xodimlarning vakillik organlari (kasaba uyushmalari yoki boshqa vakolatli vakillar);

ish beruvchilarning vakillik organlari (ish beruvchilar birlashmalari, tadbirkorlar birlashmalari).

Bunda mahalliy ijroiya hokimiyati organlari faqat xodimlar va ish beruvchilarning roziligi bilangina kelishuv tomoni boʻlishi mumkin. Bu XMTning 154-sonli Konventsiyasi 4-moddasidagi davlat ishtirokining ixtiyoriyligi tamoyilini ifodalaydi.

Shuningdek, bu tripartizm (uch tomonlama sheriklik) tamoyilini mustahkamlovchi XMTning 144-sonli Konventsiyasiga (1976 y.) ham mos keladi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston qonunchiligi davlat organlarining ishtiroki majburiy emasligini, ularning jalb etilishi faqat ijtimoiy sheriklarning taklifiga binoan amalga oshirilishini alohida taʼkidlaydi.

2. Moddaning ikkinchi qismi hududiy kelishuvlarning tartibga solish predmetini belgilaydi:

mehnat shartlari (masalan, haq toʻlash tartibi, ish vaqti davomiyligi);

minimal ijtimoiy kafolatlar (noqulay sharoitlardagi ish uchun qoʻshimcha toʻlovlar, mehnatni muhofaza qilish shartlari);

imtiyozlar (qoʻshimcha taʼtillar, tibbiy dasturlar, bandlikka oid choralar).

Boshqa kelishuvlardan farqi:

tarmoq kelishuvidan — tartibga solish predmeti (muayyan soha) boʻyicha farqlanadi;

bosh kelishuvdan — ishtirokchilar darajasi (respublika emas, balki hudud) boʻyicha farqlanadi;

jamoa shartnomasidan — subʼyektlar tarkibi boʻyicha, yaʼni jamoa shartnomasi muayyan bir ish beruvchi (korxona) darajasida tuziladi.

Shunday qilib, hududiy kelishuv ushbu hududdagi barcha ish beruvchilar va xodimlar uchun mehnat standartlarini birxillashtirish va oshirishni taʼminlaydi, bu esa mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish uchun juda muhimdir.