1.1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida jamoa kelishuvlarida nazarda tutiladigan qoidalarga qoʻyilgan talablar koʻrsatilgan boʻlib, ushbu talablar MKning printsiplarini buzmaslikni belgilaydi.

1.2. Jamoa kelishuviga kiritiladigan shartlar xodimlarning holatini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka, shuningdek amal qilishi ushbu xodimlarga nisbatan tatbiq etiladigan yuqoriroq darajadagi jamoa kelishuvlariga qaraganda yomonlashtiradigan boʻlmasligi kerak (MK 8-modda sharhiga qarang).

1.3. Jamoa kelishuvidagi shartlar mehnat va mashgʻulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash toʻgʻrisidagi talablarni buzmasligi kerak (MKning 4-moddasi sharhiga qarang).

1.4. Jamoa kelishuvidagi shartlar majburiy mehnatni taqiqlash toʻgʻrisidagi talablarni buzadigan boʻlmasligi kerak (MKning 5-moddasi sharhiga qarang).

1.5. Jamoa kelishuvlarida ijtimoiy sheriklikning tegishli darajasida hal etilishi mumkin boʻlgan masalalardan tashqariga chiqadigan shartlar boʻlmasligi kerak (MKning 6-moddasi sharhiga qarang).

2. Bu qoida MKning eng muhim himoya mexanizmlaridan biri boʻlib, u xodimning holatini yomonlashtiruvchi yoki qonunga zid boʻlgan kelishuvlarni cheklashga xizmat qiladi.

Jamoa kelishuvi xodimning ahvolini qonunda belgilangan darajadan pasaytirishi mumkin emas. Agar kelishuvga qonunga zid band kiritilsa, u imzolangan boʻlsa ham, yuridik kuchga ega boʻlmaydi.

MISOL

MKda yillik asosiy mehnat taʼtili kamida 21 kalendar kun boʻlishi shart deb yozilgan. Agar jamoa kelishuviga ishlab chiqarish zaruriyati tufayli taʼtil muddati 15 kalendar kun etib belgilanishi haqidagi band kiritilsa, bu shart haqiqiy emas. Ish beruvchi unga tayanib xodimning taʼtilini qisqartira olmaydi.

Jamoa kelishuvi ayrim shartlarining haqiqiy emasligi jamoa kelishuvining umuman haqiqiy emasligiga sabab boʻlmaydi. Bu juda muhim qoida. U jamoa kelishuvini toʻliq bekor qilishdan saqlab qoladi. Agar hujjatdagi 50 ta banddan bittasi qonunga zid boʻlsa, qolgan 49 tasi oʻz kuchida qoladi.

MISOL

Jamoa kelishuvida xodimlarga bepul tushlik berilishi (1-band), har yili moddiy yordam koʻrsatilishi (2-band) belgilangan boʻlib, xodimlar kasal boʻlganda ish haqi toʻlanmasligi haqida (3-band) noqonuniy band kiritilgan boʻlsa, faqat 3-band haqiqiy emas deb topiladi va oʻrniga qonun boʻyicha nafaqa toʻlanadi. Lekin 1 va 2-bandlar oʻz kuchini saqlab qoladi. Ish beruvchi “3-band noqonuniy ekan, demak butun kelishuv bekor, endi bepul ovqat ham bermayman” deya olmaydi.