1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga koʻra, taraflar tomonidan imzolangan jamoa kelishuvi, uning ilovalarini roʻyxatdan oʻtkazishlari kerak.

MKda ushbu roʻyxatga olish muddati ham belgilangan boʻlib, ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya tomonidan jamoa kelishuvi taraflariga yetti kunlik muddatda yuborilishi kerak.

Shuningdek, ushbu muddatda xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspektsiyasiga yuborilishi kerak.

Demak, jamoa kelishuvlari taraflarda: xodimlarning vakilligi (kasaba uyushmalarida), ish beruvchilarning vakillari (ish beruvchilar birlashmalari yoki tarmoq uchun masʼul vazirlik, qoʻmita va h.) hamda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikni nazorat qiluvchi organ Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspektsiyasida roʻyxatga olinishi kerak.

2. Jamoa kelishuvi imzolangan vaqtdan boshlab kuchga kiradi, uni xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish faktiga bogʻliq boʻlmaydi.

Davlat organida roʻyxatdan oʻtkazish esa shunchaki statistik va nazorat maqsadidagi harakat boʻlib, u hujjatning kuchiga taʼsir qilmaydi.

Xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish deganda jamoa kelishuvi imzolangandan soʻng qonunga zid bandlar yoʻqligini tekshirishi va sohadagi ijtimoiy sheriklik holati haqida maʼlumotga ega boʻlishi kerakligi tushuniladi.

Bu ruxsat olish emas, balki xabar berib qoʻyish (notifikatsiya) jarayonidir.

Agar kelishuvning kuchi roʻyxatga olishga bogʻliq boʻlganida, davlat organi roʻyxatga olishni kechiktirish orqali xodimlarning yangi imtiyozlardan foydalanishini toʻxtatib qoʻyishi mumkin edi. Qonunchilik bunga yoʻl qoʻymaydi.

3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismida Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspektsiyasining ushbu jarayondagi huquqlari va oʻrni koʻrsatilgan boʻlib, unga koʻra Davlat mehnat inspektsiyasi jamoa kelishuvida xodimlarning holatini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlar aniqlangan taqdirda, ularni bartaraf etish maqsadida jamoa kelishuvi taraflarini bu haqda xabardor qiladi hamda qonunchilikda belgilangan choralarni koʻradi.

4. Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 14 noyabrdagi 758-son qarori bilan Jamoa kelishuvlarini xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish toʻgʻrisidagi nizom tasdiqlangan boʻlib, jamoa kelishuvlarini roʻyxatga olishda ushbu nizom talablariga rioya etilishi kerak.

Quyidagilar:

aʼzolarining soni eng koʻp boʻlgan respublika kasaba uyushmalari birlashmasi;

oʻz vakolatli vakillari orqali xodimlarning boshqa respublika birlashmalari;

oʻz vakolatli vakillari orqali ish beruvchilarning respublika birlashmalari va Vazirlar Mahkamasi oʻrtasida imzolangan bosh jamoa kelishuvi yetti kalendar kunda Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi tomonidan koʻrib chiqilib, jamoa kelishuvi taraflariga, shuningdek xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish uchun Davlat mehnat inspektsiyasiga yuboriladi.

Bosh jamoa kelishuvi uni roʻyxatga olish uchun Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi raisi tomonidan imzolangan aloqa xati ilova qilingan holda muhr bilan tasdiqlangan holatda qogʻoz shaklda pochta orqali yuboriladi.

Xodimlar va ish beruvchilarning tegishli vakillik organlari oʻrtasida (taraflarning taklifiga koʻra esa mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan) imzolangan hududiy jamoa kelishuvlari yetti kalendar kunda ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy komissiya tomonidan koʻrib chiqilib, jamoa kelishuvi taraflariga, shuningdek xabardor qilish tartibida roʻyxatga olish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalari davlat mehnat inspektsiyalariga (keyingi oʻrinlarda — hududiy davlat mehnat inspektsiyalari) yuboriladi.

Hududiy jamoa kelishuvlari ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha hududiy komissiya raisi tomonidan imzolangan aloqa xati ilova qilingan holda qogʻoz shaklda pochta orqali yuboriladi.

Hududiy davlat mehnat inspektsiyalari yetti kalendar kunda jamoa kelishuvlarini oʻrganib chiqadi va vazirlikning “Jamoa kelishuvlarini roʻyxatga olish kitobida” xabardor qilish tartibida roʻyxatga oladi.

Roʻyxatga olingan bosh jamoa kelishuvi va tarmoq jamoa kelishuvlari Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining muhri bilan, hududiy jamoa kelishuvlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik boshqarmalarining muhri bilan tasdiqlanib, roʻyxat raqami va roʻyxatga olingan sana koʻrsatilgan holda tegishli ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyaga aloqa xati bilan qogʻoz shaklda pochta orqali yuboriladi.

Roʻyxatdan oʻtkazilgan jamoa kelishuvlarining nusxasi Davlat mehnat inspektsiyasida saqlanadi.

Xabardor qilish tartibida roʻyxatdan oʻtkazilgan jamoa kelishuvlari ular roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay, Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.