Jamoa shartnomasi, agar mehnat jamoasining umumiy yigʻilishida (konferentsiyasida) hozir boʻlganlarning ellik foizidan koʻprogʻi uni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, maʼqullangan hisoblanadi. Agar jamoa shartnomasining loyihasi maʼqullanmasa, ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiya uni umumiy yigʻilishning (konferentsiyaning) takliflari va mulohazalariga muvofiq maromiga yetkazadi hamda oʻn besh kun ichida umumiy yigʻilishda (konferentsiyada) koʻrib chiqish uchun takroran taqdim etadi.
Taraflar jamoa shartnomasi loyihasini koʻrib chiqish chogʻida hal qila olmagan ixtiloflarni hal etish boʻyicha nizolar jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) uchun belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.
Jamoa shartnomasi mehnat jamoasining umumiy yigʻilishida (konferentsiyasida) maʼqullanganidan keyin taraflarning vakillari uch kun ichida jamoa shartnomasini imzolaydi.
1. Ushbu qoida jamoa shartnomasini qabul qilishning demokratik va kollegial xarakterini belgilab beradi. Bu jarayonda nafaqat kasaba uyushmasi yoki ish beruvchi, balki har bir xodimning ovozi muhim ahamiyatga ega.
Jamoa shartnomasi "bir tomonlama" yoki "yashirincha" qabul qilinishi mumkin emas. U albatta mehnat jamoasining muhokamasidan oʻtishi shart.
Yigʻilish (konferentsiya) vakolatli boʻlishi uchun unda xodimlarning yarmidan koʻpi (yoki delegatlarning kamida uchdan ikki qismi) qatnashishi kerak.
Maʼqullash meʼyori (50% + 1 ovoz). Shartnoma kuchga kirishi uchun yigʻilishda qatnashayotganlarning yarmidan koʻpi "ha" deb ovoz berishi kerak. Masalan, 100 nafar xodim qatnashayotgan boʻlsa, kamida 51 nafari rozi boʻlishi shart.
Agar xodimlar taklif etilgan shartnoma loyihasidan qoniqmasa (masalan, imtiyozlar kam deb hisoblansa yoki muhim bandlar tushirib qoldirilgan boʻlsa), jarayon toʻxtab qolmaydi.
Shartnoma loyihasi ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha komissiyaga (ish beruvchi va kasaba uyushmasi vakillaridan iborat) qaytariladi.
Komissiya yigʻilishda aytilgan barcha eʼtiroz va takliflarni oʻrganib chiqishi va loyihani "maromiga yetkazishi" (tahrirlashi) shart.
Qonunchilik bu jarayonning choʻzilib ketishiga yoʻl qoʻymaydi. Yaʼni, komissiyada loyihani tuzatish va qayta ishlash uchun atigi 15 kun vaqt boʻladi.
Yangilangan va kamchiliklari tuzatilgan loyiha yana mehnat jamoasi hukmiga havola qilinadi.
Ushbu modda jamoa shartnomasini tuzish jarayonining yakuniy bosqichi, yaʼni jamoa shartnomasini tasdiqlash, qayta ishlash va imzolashni tartibga soladi. Ushbu jarayon milliy mehnat huquqida ham xalqaro normalarda ham (XMTning 98-sonli, 154-sonli Konventsiyalari) mustahkamlangan ixtiyoriylik va teng ishtirok etish tamoyilini amalga oshiradi.
2. Bu norma jamoa shartnomasini tuzish jarayonida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ixtiloflardan chiqish yoʻlini koʻrsatadi. Oddiy til bilan aytganda, agar ish beruvchi va kasaba uyushmasi muzokaralar davomida biror band boʻyicha (masalan, ish haqini oshirish yoki qoʻshimcha taʼtil berish) kelisha olishmasa, jarayon toʻxtab qolmaydi, balki jamoaviy mehnat nizosi sifatida rasmiylashtiriladi.
Agar taraflar muzokaralar davomida muayyan masalada umumiy fikrga kela olmasalar, ixtiloflar bayonnomasi tuziladi. Bu hujjatda taraflar kelisha olmagan bandlar, har bir tarafning oʻz pozitsiyasi va taklifi, ushbu masalani qayta koʻrib chiqish zarurligi koʻrsatiladi.
MKning 570-581-moddalarida jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) belgilangan.
3. Jamoa shartnomasi mehnat jamoasining umumiy yigʻilishida (konferentsiyasida) maʼqullanganidan keyin, u taraflarning vakillari tomonidan imzolanishi kerak.
Taraflarning vakillari ish beruvchi va uning vakillari, kasaba uyushmasi qoʻmitasi raisi va aʼzolari boʻlishi mumkin.
MK jamoa shartnomani mehnat jamoasining umumiy yigʻilishida (konferentsiyasida) maʼqullanganidan keyin, taraflarning vakillari tomonidan imzolanishi kerak boʻlgan aniq muddatni belgilaydi, uch kun ichida imzolanishi kerak.
Ushbu muddat jamoa shartnomasini qisqa muddatlarda ijroga qaratish maqsadida belgilangan.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi