Jamoa shartnomasining amal qilishi ish beruvchiga va tashkilotning barcha xodimlariga, yakka tartibdagi tadbirkorga nisbatan, tashkilotning alohida boʻlinmasida tuzilgan jamoa shartnomasining amal qilishi esa tegishli boʻlinmaning barcha xodimlariga nisbatan tatbiq etiladi.
Jamoa shartnomasining amal qilishi jamoa shartnomasi kuchga kirganidan keyin ishga qabul qilingan xodimlarga nisbatan ham tatbiq etiladi.
1. Sharhlanayotgan modda jamoa shartnomasining subʼyektlar doirasini, yaʼni uning shartlari kimlarga nisbatan tatbiq etilishini belgilaydi. Bu mehnatni jamoaviy tartibga solishning asosiy elementidir.
Jamoa shartnomasining amal qilishi ish beruvchiga va tashkilotning barcha xodimlariga tatbiq etiladi.
Bunda barcha xodimlar kasaba uyushmasiga aʼzoligidan, lavozimidan, mehnat rejimidan (toʻliq/toʻliqsiz ish kuni), shartnoma muddatidan (muddatli/muddatsiz) qatʼi nazar, jamoa shartnomasi shartlari bir xil qoʻllanilishi huquqiga ega. Bu muzokaralarda ishtirok etish boʻyicha kamsitishga yoʻl qoʻymaslik tamoyilini aks ettiradi.
Shuningdek, ushbu normada tashkilot alohida boʻlinmasining jamoa shartnomasini amal qilishining shaxslar doirasini belgilaydi. Yaʼni, tashkilotning alohida boʻlinmasida tuzilgan jamoa shartnomasining amal qilishi faqat shu boʻlinma xodimlariga nisbatan qoʻllaniladi.
Bu qoida quyidagi hollarda muhim ahamiyatga ega, qachonki filiallar, tsexlar, mintaqaviy boʻlimlar yoki shuʼba alohida jamoaviy shartnomaga ega boʻlishi mumkin - masalan, alohida mehnat sharoitlari bilan (vaxta usuli, iqlim xususiyatlari, xavfli sharoitlar). Biroq bu shartnoma boshqa boʻlinmalar xodimlariga yoki bosh tashkilotga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Agar boʻlinmada oʻz shartnomasi boʻlmasa, tashkilotning asosiy shartnomasi normalari amal qiladi.
2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismida yangi xodimlar ham jamoa shartnomasi taʼsir doirasiga tushishi mumkinligi toʻgʻrisidagi qoida mustahkamlangan.
Jamoa shartnomasini tuzishda muzokaralar yoki ovoz berishda ishtirok etmagan boʻlsa ham, avtomatik ravishda yangi ishga qabul qilingan xodimlarning huquqlari va kafolatlari jamoa shartnoma orqali tartibga solinadi.
Ish beruvchi yangi xodimlarga amaldagi jamoa shartnomasida nazarda tutilganidan kamroq maoshlar, pastroq kompensatsiyalar, qisqartirilgan taʼtillar belgilashga haqli emas.
Bu qoida, shuningdek jamoa shartnomasining yangi xodimlarga nisbatan qoʻllanilishi uchun ularning alohida roziligi talab etilmasligini ham anglatadi. Bunda jamoa shartnomasining amal qilishini rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Ushbu qoida XMTning 98-sonli Jamoa muzokaralarini tashkil etish va yuritish huquqi printsiplarini qoʻllanish toʻgʻrisidagi Konventsiyasining 4-moddasida ham mustahkamlanadi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi