1. Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunning 16-moddaga asosan mehnatni muhofaza qilishni moliyalashtirish quyidagilar hisobidan amalga oshiriladi:

Oʻzbekiston Respublikasining Davlat byudjetidan ajratiladigan byudjet mablagʻlari, ish beruvchining oʻz mablagʻlari, qonunchilikda belgilangan tartibda tuzilgan mehnatni muhofaza qilish jamgʻarmalarining mablagʻlari; yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

Mehnatni muhofaza qilish uchun byudjet mablagʻlari tegishli (respublika va mahalliy) byudjetlarda alohida qayd bilan ajratiladi, bu mablagʻlardan boshqaruv organlarining, nazorat qiluvchi va tekshiruvchi organlarning taʼminoti, ilmiy-tadqiqot ishlarini moliyalashtirish, mehnatni muhofaza qilishga oid davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni bajarish uchun foydalaniladi.

2. Tashkilotlar mehnatni muhofaza qilish boʻyicha jamgʻarmani oʻzining tijorat faoliyati va boshqa faoliyatidan olinadigan foyda (daromadlar), shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan tashkil etishga haqlidir.

Mehnatni muhofaza qilishga moʻljallangan mablagʻlardan boshqa maqsadlar uchun foydalanilishi mumkin emas.

3. Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunning 16-moddaga asosan har bir ish beruvchi mehnatni muhofaza qilish uchun zarur boʻlgan mablagʻlarni qonunchilikda, jamoa shartnomasida, shuningdek jamoa kelishuvlarida yoki boshqa ichki normativ hujjatlarda belgilanadigan miqdorda ajratadi. Xodimlar ana shu maqsadlar uchun biror-bir chiqim qilmaydilar.

Bu qoida ish beruvchining mehnat xavfsizligi va sogʻligʻini muhofaza qilish sohasidagi majburiyatlarini bajarish uchun sarflagan xarajatlarini xodimlardan talab qilishni taqiqlaydi.

Mehnatni muhofaza qilish uchun ish beruvchi tomonidan mablagʻlar ajratish, shuningdek mehnatni muhofaza qilish boʻyicha jamgʻarmalarni tashkil etish va ularning mablagʻlaridan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi ishtirokida belgilanadi.

4. Mehnat jamoalari, kasaba uyushmasi qoʻmitalari mehnatni muhofaza qilishga oid tadbirlarni oʻtkazish uchun ajratilgan mablagʻlar va materiallardan foydalanilishini nazorat qiladi.

XALQARO STANDART

Xalqaro mehnat tashkilotning 155-sonli Konventsiyasining 21-moddasida Xodimlar mehnat gigiyenasi va xavfsizlik texnikasi boʻyicha choralar yuzasidan chiqimdor boʻlmasligi koʻrsatib oʻtilgan.

MILLIY QONUNCHILIK

Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 12 noyabrdagi 245-son qarori bilan “Korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda mehnatni muhofaza qilish jamgʻarmasini tashkil etish va uning mablagʻlaridan foydalanish tartibi toʻgʻrisida”gi Nizom tasdiqlangan.

Mazkur Nizomga asosan, korxonalar, tashkilotlar va muassasalar “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq hamda mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini, maqsadli dasturlarni va xodimlarning mehnat shart-sharoitlarini yaxshilash va muhofaza qilishga yoʻnaltirilgan boshqa chora-tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida mehnatni muhofaza qilish jamgʻarmasini tashkil etishga haqli.

Jamgʻarma mablagʻlari, tashkilotning soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar toʻlangandan keyin qoladigan foydasi (daromadi), yuridik va jismoniy shaxslarning, shu jumladan xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarning ixtiyoriy badallari hamda qonunchilikka muvofiq boshqa tushumlar hisobiga shakllantiriladi.

Jamgʻarma mablagʻlari qatʼiy ravishda:

tashkilotda mehnat shart-sharoitlarini yaxshilash va muhofaza qilish dasturlarini ishlab chiqishga;

ish oʻrinlarini mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi qoidalari va normalari talablariga muvofiq jihozlashga;

mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishga;

mehnat shart-sharoitlarini yaxshilashga hamda xavfsiz va samarali mehnat qilish sharoitlarini yaratishga, xodimlarni mehnatni muhofaza qilish boʻyicha oʻqitish (malakasini oshirish)ga;

ishlab chiqarishda baxtsiz hodisalarning oldini olishga;

kasb kasalliklarining oldini olishga;

mehnatni muhofaza qilish xizmatlarini normativ-huquqiy hujjatlar va mehnatni muhofaza qilishni targʻib qilish vositalari bilan taʼminlashga;

mehnatni muhofaza qilish boʻyicha konferentsiyalar, seminarlar, yigʻilishlar va koʻrgazmalar oʻtkazishga;

mehnatni muhofaza qilish masalalari boʻyicha xalqaro hamkorlikni tashkil etishga;

mehnat shart-sharoitlarini yaxshilash va mehnatni muhofaza qilish boʻyicha faoliyatni ragʻbatlantirishga;

tashkilotning ichki normativ hujjatlari bilan belgilanadigan mehnatni muhofaza qilishning boshqa yoʻnalishlari boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishga yoʻnaltirilgan tadbirlarni moliyalashtirish uchun foydalaniladi.