Ish beruvchi quyidagilarni dastlabki (mehnat shartnomasini tuzayotganda) va davriy (mehnat faoliyati davomida) majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etishi shart:
oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarni;
umumiy belgilangan pensiya yoshiga yetgan shaxslarni;
nogironligi boʻlgan shaxslarni;
mehnat sharoitlari noqulay boʻlgan ishlarda, tungi ishlarda, shuningdek transport vositalarining harakati bilan bogʻliq ishlarda band boʻlganlarni;
oziq-ovqat sanoatida, savdoda va bevosita aholiga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa tarmoqlarda ish bilan band boʻlganlarni;
umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining, maktabgacha taʼlim tashkilotlarining va boshqa tashkilotlarning bevosita bolalarga taʼlim yoki tarbiya berish bilan band boʻlgan pedagog xodimlarini va boshqa xodimlarini.
Mehnat sharoitlari noqulay boʻlgan ishlarning hamda bajarilayotganda dastlabki va davriy majburiy tibbiy koʻriklar oʻtkaziladigan boshqa ishlarning roʻyxati va ushbu koʻriklarning oʻtkazilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
Majburiy tibbiy koʻriklar tashkilotlarga tibbiy xizmatlar koʻrsatuvchi davolash-profilaktika muassasalari tomonidan, ular boʻlmagan taqdirda esa tashkilot joylashgan yerdagi davolash-profilaktika muassasalari tomonidan oʻtkaziladi.
Majburiy tibbiy koʻriklarni oʻtkazish majburiyati qonunchilikka muvofiq majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi lozim boʻlgan shaxslar boshqa ishga oʻtkazilgan taqdirda ham ish beruvchining zimmasiga yuklatiladi.
Xodimlar majburiy tibbiy koʻriklardan oʻtishi munosabati bilan chiqimdor boʻlmaydi.
Xodimlar majburiy tibbiy koʻriklardan oʻtishdan boʻyin tovlashga haqli emas.
Ish beruvchi majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtmagan yoxud majburiy tibbiy koʻrik natijalariga koʻra tibbiy komissiyalar tomonidan berilgan tavsiyalarni bajarishdan boʻyin tovlagan shaxslarni ishdan chetlashtirishi shart.
Agar xodim sogʻligʻining yomonlashishi mehnat sharoitlari bilan bogʻliq deb hisoblasa, u navbatdan tashqari majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtishni talab qilish huquqiga ega.
Majburiy tibbiy koʻriklarni oʻtkazish vaqtida xodimning ish joyi (lavozimi) va oʻrtacha ish haqi saqlanib qoladi.
Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyati natijalariga nisbatan xodimning hayoti va sogʻligʻi ustuvor ekanligi Oʻzbekiston Respublikasida yuritilayotgan davlat siyosatining asosiy printsiplaridan sanaladi. Shunga muvofiq ravishda mulkchilik shakli, xoʻjalik yuritish usulidan qatʼi nazar barcha tadbirkorlik subʼyektlari va boshqa muassasa hamda tashkilotlar oʻz xodimlari sogʻligʻiga ziyon yetkazmaslik choralarini koʻrishlari, ana shunday xavf-xatar tugʻilganda esa, uni zudlik bilan bartaraf etish choralarini koʻrishlari shart.
Mehnat shartnomasi chogʻida dastlabki tarzda va keyinchalik (mehnat faoliyati davomida) vaqti-vaqti bilan xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turish, xodim salomatligi ahvolini muntazam ravishda kuzatib borish, kasalliklar yuz berishini oldini olish, oʻz vaqtida aniqlash va bartaraf etish imkonini beradi.
Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda ishga qabul qilishdan avval, keyinchalik esa, vaqti-vaqti bilan (ammo belgilab qoʻyilgan eng uzoq muddatdan kechikmasdan) xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turish barcha turdagi korxonalarning ish beruvchilariga yuklatilgan majburiyat boʻlib, ushbu qonun talabining bajarmasligi korxonaning iqtisodiy, mulkiy javobgarligiga, korxona mansabdor shaxslarining maʼmuriy yoki boshqa huquqiy javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin.
Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turilishi haqidagi talab eng avvalo oʻsmir xodim salomatligini himoya qilish, ularni turli kasalliklarga chalinib qolishlarini oldini olish, jismoniy va maʼnaviy sogʻlom boʻlib kamol topishlari, oʻqishlari, taʼlim olishlari uchun sharoit yaratish kabi masalalar nazarda tutilgan.
nogironligi boʻlgan shaxslar, yaʼni jismoniy yoki aqliy kamchiliklari borligi tufayli turmush faoliyati cheklanganligi munosabati bilan ijtimoiy yordam va himoyaga muhtoj boʻlgan shaxs boshqa barcha fuqarolar bilan imkoniyatlarni taʼminlash, ularning turmush sharoitlardagi cheklashlarni bartaraf etish, nogironligi boʻlgan shaxsni toʻlaqonli hayot kechirishlariga, jamiyatning iqtisodiy va siyosiy turmushida faol qatnashishlari uchun davlat barcha zarur shart-sharoitlarni yaratadi.
nogironligi boʻlgan shaxsni har qanday vaziyatda, kasb yoki lavozimga ishga qabul qilishdan avval barcha turdagi korxonalarning ish beruvchilari ularni dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazishlari lozim va keyinchalik ham ular vaqti-vaqti bilan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilib turadilar.
Korxonalarning ish beruvchilari nogironligi boʻlgan shaxs bilan mehnat shartnomasi tuzishdan yoki xizmat yuzasidan ularni yuqori lavozimga koʻtarishdan nogiron boʻlganligini asos qilib olgan holda bosh tortishlari mumkin emas.
Ammo nogironlik salomatligi ahvoli uni muayyan ish, kasb yoki lavozimlarda ishlashlariga monelik qilsa va bunday ahvol tibbiy-ijtimoiy ekspertiza xulosasi bilan tasdiqlangan boʻlsa, u holda nogironligi boʻlgan shaxsni ushbu lavozimlar, vazifa va kasblarga ishga qabul qilish rad etilishi mumkin.
nogironligi boʻlgan shaxsni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdan koʻzlanadigan maqsad - eng avvalo ular salomatligini muhofaza qilish, ulardagi mavjud kasallik yoki jarohatlarning kuchayib ketishiga yoʻl qoʻymaslikdan iborat. Bundan tashqari, nogiron salomatligi ahvolidagi nuqsonlar ishlab chiqarish jarayonida boshqa xodimlar salomatligiga, hayotiga, ishlab chiqarish jarayoniga xavf solmasligi lozim. Ushbu holatlar nogironni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish bilan aniqlanadi.
Mehnat sharoiti noqulay ishlarga qabul qilinayotgan shaxslar dastlabki tarzda va keyinchalik muntazam tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turilishi lozim.
Mehnat sharoitlari noqulay ishlar va bajarilayotganida dastlabki va vaqti-vaqti bilan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilish lozim boʻlgan ishlarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanishi koʻrsatib qoʻyilgan. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994 yil 12 maydagi “Imtiyozli shartlarda pensiyaga chiqish huquqini beruvchi ishlab chiqarishlar, muassasalar, ishlar, kasblar, lavozimlar va koʻrsatkichlarning roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 250-sonli qarori bilan tasdiqlangan ana shunday ishlarning birinchi, ikkinchi va uchinchi sonli roʻyxatlarida mehnat sharoiti zararli va noqulay boʻlgan ishlarning toʻliq roʻyxati keltirilgan. Mazkur roʻyxatlarda koʻzda tutilgan ishlarga qabul qilinayotgan shaxslar tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishlari lozim.
Xodimlarni ishga qabul qilish chogʻida hamda ish jarayonida vaqti-vaqti bilan tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turilishi xodimlar salomatligini muhofaza qilish, kasb kasalliklari kelib chiqishini oldindan aniqlash, ularni profilaktika qilish, korxonada ishlayotgan boshqa xodimlar salomatligini himoyalash, korxona tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar va koʻrsatilayotgan xizmatlarning isteʼmolchilar uchun xavfsiz boʻlishini taʼminlash maqsadlarini koʻzlaydi.
Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish haqidagi qonunchilik talablari ishga kirayotgan fuqarolar, ishlayotgan xodimlar va mulkchilik shakli, xoʻjalik yuritish usulidan qatʼi nazar, barcha ish beruvchilar uchun majburiy boʻlib, talab etilgan hollarda dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazmasdan ishga qabul qilish, xodimlarni belgilangan muddatlarda joriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazmaslik mehnat qonun hujjatlarini buzish sifatida baholanadi.
Xodim qonun hujjatlari va korxona ichki hujjatlarida belgilab qoʻyilgan muddatlarda davriy tibbiy koʻrikdan oʻtishi shart.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi