1. Ushbu moddada mehnat muhofazasi va xodimlarning sogʻligʻini himoya qilishga oid ish beruvchining majburiyatlarini belgilaydi. Unda ish beruvchi kasal boʻlib qolgan xodimlarga tezkor tibbiy yordam koʻrsatish va zarur hollarda ularni davolash muassasalariga yetkazish uchun javobgar ekanligi taʼkidlangan. Bu talab xodimlarning xavfsizligini taʼminlash va ularning salomatligini muhofaza qilishga qaratilgan.

Xodimlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatishning ahamiyati: Har qanday ish joyida xodimlar turli sabablarga koʻra kasal boʻlib qolishlari mumkin:

Haroratning keskin oʻzgarishi.

Yuqori yoki past bosimda ishlash.

Yurak-qon tomir kasalliklari.

Zararli moddalar bilan ishlash.

Jismoniy charchoq yoki stress.

Birinchi tibbiy yordam tezkorlik bilan koʻrsatilsa, xodimning holatini barqarorlashtirish va jiddiy asoratlarning oldini olish mumkin.

Birinchi yordam – bu kasal boʻlib qolgan xodimga professional tibbiy yordam kelguniga qadar koʻrsatiladigan yordamdir.

Ish beruvchining majburiyatlari: Ish beruvchi ish joyida kasal boʻlib qolgan xodimlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatishni taʼminlashi shart.

Bunga quyidagilar kiradi: Birinchi yordam aptechkasi bilan taʼminlash.

Tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquvdan oʻtgan xodimlarni tayinlash.

Birinchi yordamni tezkor va toʻgʻri koʻrsatish uchun qoʻllanmalarni joylashtirish.

Zarur hollarda tez tibbiy yordam chaqirish.

Ish beruvchi ish joyidagi xavf-xatarlarga qarab, tibbiy yordam vositalari va aptechka tarkibini yangilab turishi kerak.

Birinchi tibbiy yordamning tartibi:

Agar xodim ish joyida kasal boʻlib qolsa:

Holatni baholash: Xodimning nafas olish, yurak urishi va shikastlanish darajasini aniqlash.

Tezkor yordam koʻrsatish: Agar zarur boʻlsa, sunʼiy nafas berish, yurak massaji, yaralarga tozalash yoki qonni toʻxtatish.

Tez tibbiy yordam chaqirish: Xodimning ahvoli ogʻir boʻlsa, darhol tez yordam chaqiriladi.

Xodimni davolash muassasasiga olib borish: Agar kasallik yoki jarohat jiddiy boʻlsa, ish beruvchi xodimni davolash-profilaktika muassasasiga yetkazishini taʼminlashi kerak.

2. Davolash-profilaktika muassasasiga olib borish: Agar xodimning ahvoli ogʻir boʻlsa yoki birinchi yordam yetarli boʻlmasa, ish beruvchi uni shifoxonaga yoki tibbiy markazga yetkazishi kerak.

Xodimni davolash muassasasiga yetkazish ish beruvchining hisobidan amalga oshiriladi.

Bu xodimning hayotini saqlab qolish va salomatligini tiklash uchun zarur choradir.

Ish beruvchi xodimni shifoxonaga yetkazish vositalarini (transport, yoʻl xaritasi) taʼminlashi lozim.

Birinchi tibbiy yordam aptechkasi va uning tarkibi: Ish beruvchi ish joylarida birinchi tibbiy yordam aptechkasi bilan taʼminlashi shart.

Aptechka tarkibi ish joyining xususiyati va xavf darajasiga qarab belgilanadi:

Qonni toʻxtatuvchi bintlar.

Antiseptik vositalar.

Bosh ogʻrigʻi, isitmaga qarshi dorilar.

Yurak-qon tomir dorilari.

Jarohatlar uchun steril bogʻlov materiallari.

Birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha qoʻllanma.

Birinchi tibbiy yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv va yoʻl-yoʻriq: Ish beruvchi xodimlarga va ish joyidagi masʼul shaxslarga birinchi yordam koʻrsatish boʻyicha oʻquv tashkil qilishi kerak.

Oʻquv jarayonida xodimlarga:

Hushsiz holatdagi insonga yordam berish.

Yurak-qon tomir yordamini koʻrsatish (yurak massaji).

Qonni toʻxtatish va jarohatlarni bogʻlash.

Zaharlanishda yordam berish.

Shikastlangan yoki kasal boʻlgan xodimni shifoxonaga olib borish tartibi tushuntiriladi.

Ish beruvchining javobgarligi: Agar ish beruvchi xodimlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatish choralarini tashkil etmasa:

Mehnat muhofazasi boʻyicha qonunchilikka zid hisoblanadi.

Davlat mehnat inspektsiyasi maʼmuriy javobgarlik choralarini qoʻllashi mumkin.

Agar xodim kasal boʻlib qolganda tezkor tibbiy yordam koʻrsatilmasa yoki u shifoxonaga yetkazilmasa, ish beruvchi xodimning sogʻligʻiga yetkazilgan zarar uchun javobgar boʻladi.

Xodimlarning huquqlari: Xodimlar ish joyida kasal boʻlib qolganida tezkor tibbiy yordam olish huquqiga ega.

Xodimlar zarur hollarda shifoxonaga yetkazilishini talab qilish huquqiga ega.

Birinchi tibbiy yordam koʻrsatish qoidalari va aptechka tarkibi bilan tanishish huquqiga ega.

Xodimlar sogʻligʻi xavf ostida qolgan hollarda mehnat inspektsiyasiga shikoyat qilishlari mumkin.

Mehnat muhofazasiga oid qonunchilik asoslari: Oʻzbekiston Respublikasining "Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi Qonuniga ish beruvchiga ish joyida birinchi tibbiy yordam koʻrsatishni tashkil etishni majburiy qiladi.

Davlat mehnat inspektsiyasi ish joylaridagi tibbiy yordamning tashkil etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Birinchi tibbiy yordamni tashkil etishning samarali usullari: Ish joylarida maxsus tibbiy xona tashkil etish.

Tibbiy xodim yoki maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan xodimlarni tayinlash.

Ish joylarini videokuzatuv bilan taʼminlash, buning yordamida tezkor yordamni tashkil qilish osonlashadi.

Barcha xodimlarga birinchi tibbiy yordam qoidalari boʻyicha muntazam oʻquv oʻtkazish.

Bu izoh ish beruvchining birinchi tibbiy yordam koʻrsatish majburiyatlarini, xodimlarning huquqlarini va ish joyida sogʻliqni himoya qilish talablarini tushuntirishga yordam beradi.