Ish beruvchi sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazishga muhtoj xodimni uning roziligi bilan, tibbiy xulosaga muvofiq vaqtincha yoki muddatini cheklamagan holda, shunday ishga oʻtkazishi shart.
Xodim sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan, kamroq haq toʻlanadigan ishga oʻtkazilganda shunday ishga oʻtkazilgan kundan eʼtiboran ikki hafta mobaynida uning avvalgi oʻrtacha ish haqi saqlanadi.
Sil kasalligiga yoki boshqa kasb kasalligiga chalinganligi sababli kamroq haq toʻlanadigan boshqa ishga vaqtincha oʻtkazilgan xodimga shu ishga oʻtgan vaqt uchun, lekin ikki oydan ortiq boʻlmagan muddat davomida yangi ishda beriladigan ish haqiga xodimning avvalgi ishidagi haqiqatda olgan ish haqidan oshib ketmaydigan miqdorda vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi toʻlanadi. Agar ish beruvchi mehnatga qobiliyatsizlik varaqasida koʻrsatilgan muddatda boshqa ish topib berolmagan boʻlsa, buning oqibatida bekor oʻtgan kunlar uchun mazkur nafaqa umumiy asoslarda toʻlanadi.
Mehnatda mayib boʻlganligi yoki ish bilan bogʻliq holda sogʻligʻiga boshqacha tarzda shikast yetkazilganligi munosabati bilan vaqtincha kamroq haq toʻlanadigan ishga oʻtkazilgan xodimlarga ularning sogʻligʻi shikastlanganligi uchun javobgar boʻlgan ish beruvchi avvalgi ish haqi bilan yangi ishda oladigan ish haqi oʻrtasidagi farqni toʻlaydi. Bunday farq mehnat qobiliyati tiklanguniga qadar yoki nogironlik belgilanguniga qadar toʻlanadi.
Qonunchilikda sogʻligʻining holatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan, kamroq haq toʻlanadigan ishga oʻtkazilganda avvalgi oʻrtacha ish haqini saqlab qolishning yoki davlat ijtimoiy sugʻurtasi boʻyicha nafaqa toʻlashning boshqa hollari ham nazarda tutilishi mumkin.
1. Ushbu mehnat qonunchiligida xodimlarning sogʻligʻini himoya qilish va ularning mehnat sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan. Bu modda xodimni sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazish tartibi va shartlarini belgilaydi. Bu xodimlarning sogʻligini himoya qilish, ularni xavf-xatarlardan asrash va mehnat sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan.
Xodimni yengilroq ishga oʻtkazish sabablari: Sogʻligʻi yomonlashgan holatda agar tibbiy xulosaga koʻra, xodimning sogʻligʻi yomonlashsa va u odatdagi ishini bajara olmasa, u yengilroq ishga oʻtkazilishi mumkin.
Noqulay ishlab chiqarish omillarining taʼsiridan xoli boʻlgan ishga oʻtkazish: Agar xodimning sogʻligʻi xavfli yoki zararli ishlab chiqarish sharoitlaridan zarar koʻrishi mumkin boʻlsa, u zararsiz yoki kamroq xavfli ishga oʻtkazilishi kerak.
Tibbiy xulosaga muvofiq: Xodimni yengilroq ishga oʻtkazish faqat tibbiy xulosaga asosan amalga oshiriladi. Bu xulosa tibbiy muassasa tomonidan berilgan rasmiy hujjat boʻlishi kerak.
Xodimning roziligi: Xodimni yengilroq yoki xavfsiz ishga oʻtkazish uning roziligi bilan amalga oshiriladi.
Xodim oʻz sogʻligʻiga zarar keltirmaslik uchun uning roziligi olinishi shart.
Agar xodim rozi boʻlmasa, ish beruvchi uni majburiy ravishda boshqa ishga oʻtkaza olmaydi.
Yengilroq yoki xavfsiz ishga vaqtincha yoki doimiy oʻtkazish: Xodim tibbiy xulosaga koʻra vaqtincha yoki muddatini cheklamagan holda yengilroq ishga oʻtkazilishi mumkin.
Vaqtincha oʻtkazish: bu holda xodim vaqtincha sogʻligʻi yomonlashganida yengilroq ishda faoliyat yuritadi.
Muddatini cheklamagan holda oʻtkazish: agar tibbiy xulosaga koʻra xodim doimiy ravishda yengilroq ishga oʻtkazilishi talab qilinsa, u shunday ishga oʻtkaziladi.
Xodimning oʻrtacha ish haqini saqlash: Agar xodim yengilroq yoki kamroq haq toʻlanadigan ishga oʻtkazilsa, ikki hafta mobaynida uning avvalgi oʻrtacha ish haqi saqlanadi.
Bu talab xodimning daromadini yoʻqotmaslikka yordam beradi.
Agar ikki haftadan keyin xodimning yangi ishidagi ish haqi past boʻlsa, unga yangi ishning ish haqi toʻlanadi.
2. Sil yoki boshqa kasb kasalligi bilan bogʻliq holatlar: Agar xodim sil yoki boshqa kasb kasalligiga chalingan boʻlsa va kamroq haq toʻlanadigan ishga oʻtkazilsa:
Unga ikki oygacha vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasi toʻlanadi.
Bu nafaqa xodimning avvalgi ishidan olgan ish haqidan oshib ketmasligi kerak.
Agar ish beruvchi xodimga boshqa ish topib bermasa, u bekor oʻtgan kunlar uchun nafaqa olishda davom etadi.
3. Ishda jarohatlanish yoki ish bilan bogʻliq kasallik: Agar xodim ishda mayib boʻlgan yoki ish bilan bogʻliq kasallikka chalingan boʻlsa:
U yangi ishga oʻtkazilsa, ish beruvchi unga yangi ishdagi ish haqi bilan avvalgi ishdagi ish haqi oʻrtasidagi farqni toʻlaydi.
Bu kompensatsiya xodimning mehnat qobiliyati tiklanguniga yoki nogironligi belgilanguniga qadar davom etadi.
Bu talab ish beruvchining xodimlar sogʻligʻi uchun javobgarligini belgilaydi.
Mehnat muhofazasiga oid qoʻshimcha holatlar: Qonunchilikda sogʻligʻi holatiga koʻra yengilroq ishga oʻtkazilganda ish haqini saqlab qolishning yoki nafaqa toʻlashning boshqa holatlari ham nazarda tutiladi.
Jamoa kelishuvlari yoki jamoa shartnomalari orqali xodimlar uchun qoʻshimcha imtiyozlar belgilanishi mumkin.
Masalan, nogironligi boʻlgan xodimlar uchun yengilroq ish, qoʻshimcha taʼtil yoki sogʻlomlashtirish uchun maxsus yordamlar belgilanishi mumkin.
Ish beruvchining majburiyatlari: Ish beruvchi tibbiy xulosaga muvofiq xodimni yengilroq yoki xavfsiz ishga oʻtkazishi shart.
Xodimning roziligini olishi va uning sogʻligʻini himoya qilish uchun barcha choralarni koʻrishi kerak.
Agar xodim sogʻligʻiga zarar yetkazilgan boʻlsa, ish beruvchi uning davolanishi va qayta mehnatga layoqatli boʻlishiga yordam berishi kerak.
Xodimlar huquqlari: Xodimlar tibbiy xulosaga asosan yengilroq yoki xavfsiz ishga oʻtishni talab qilishlari mumkin.
Yengilroq ishga oʻtkazilganda ularning oʻrtacha ish haqi ikki hafta davomida saqlanadi.
Xodimlar ishdan mayib boʻlgan yoki kasb kasalligiga chalingan hollarda ish haqi farqini talab qilish huquqiga ega.
Davolanish yoki tiklanish davrida vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqasini olish huquqiga ega.
Mehnat muhofazasi boʻyicha qonunchilik asoslari: Oʻzbekiston Respublikasining MK (364-modda).
Mehnat muhofazasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ish beruvchi va xodimlar huquq va majburiyatlarini belgilaydi.
Davlat mehnat inspektsiyasi xodimlarning mehnat muhofazasi va huquqlariga rioya qilinishini nazorat qiladi.
Xodimlar uchun tavsiyalar: Agar sogʻligʻingiz yomonlashsa, ish beruvchidan yengilroq ishga oʻtkazishni talab qiling.
Tibbiy xulosani olganingizdan soʻng, ish beruvchi sizga yengilroq ish berish majburiyatiga ega.
Yengilroq ishga oʻtkazilganda ish haqingiz saqlanishi yoki kompensatsiya toʻlanishini talab qiling.
Agar ishda jarohatlansangiz, ish beruvchining javobgarligini talab qilish huquqingiz bor.
Bu izoh 364-moddani tushuntirishga yordam beradi, unda xodimlarning sogʻligʻini himoya qilish va ularni yengilroq ishga oʻtkazish shartlari aniq yoritilgan.
Moddaning 5 ta qismidan 4 va 5-qismlari sharhlanmagan.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi