1. Sharhlanayotgan moddaga koʻra, xodimlar va ularning vakillari ish beruvchi oldiga vujudga kelayotgan mehnat nizolari boʻyicha talablar qoʻyish huquqiga ega.

Xodimlarning vakilligi deganda, tashkilotda yoki jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchida xodimlarning vakilligini hamda ularning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishni boshlangʻich darajada kasaba uyushmasi qoʻmitasi amalga oshiradi.

MKning 42-moddasiga koʻra tashkilotda yoki jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchida xodimlarning vakilligini hamda ularning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishni boshlangʻich darajada kasaba uyushmasi qoʻmitasi amalga oshiradi. Xodimlarning va ish beruvchilarning manfaatlarini aynan bitta vakillik organi ifoda etishi hamda himoya qilishi mumkin emas (ushbu modda sharhiga qarang).

MKning 43-moddasida xodimlar vakillarining huquqlari koʻrsatilgan (ushbu modda sharhiga qarang).

Ammo xodimlarning vakillari huquqlarni amalga oshirganda ish beruvchilarning ish samaradorligini pasaytirmasligi va ularning belgilangan ish tartibi hamda rejimini buzmasligi lozim.

2. Xodimlari yoki ularning vakillari tomonidan qoʻyiladigan talablar umumiy yigʻilishda (konferentsiyasida) tasdiqlanadi va yozma shaklda rasmiylashtiriladi.

Tegishli tartibda rasmiylashtirilgan talablar ish beruvchiga yuboriladi. Shuningdek, ish beruvchi tomonidan xodimlar va ularning vakillik organlari tomonidan oʻtkaziladigan umumiy yigʻilishlarga qarshilik qilmaslik va tegishli sharoitlar yaratib berish majburiyati mavjud.

3. Ish beruvchi xodimlarga va ularning vakillariga jamoaviy mehnat nizolari boʻyicha yuzaga kelgan muammolar boʻyicha talablar qoʻyish boʻyicha umumiy yigʻilish (konferentsiya) oʻtkazishga imkoniyat yaratishi va alohida xona ajratib berishi lozim.

Ajratilgan xonada umumiy yigʻilish oʻtkazish imkoniyati boʻlishi kerak. Xona ajratmaslik yoki boshqa sharoitlar yaratmaslik, xodimlar va ularning vakillarini ishdan ozod qilmaslik, ularga tegishli choralar koʻrish bilan taʼsir oʻtkazish toʻsiqlik qilish hisoblanadi.

4. Xodimlar tomonidan saylab qoʻyilgan kasaba uyushmalari va ularning birlashmalari tomonidan qoʻyiladigan talablar kollegial tarzda hal etiladi va talablar ish beruvchiga va ijtimoiy sheriklik taraflariga yuboriladi.

Ijtimoiy sheriklik degani bu kelishuv jarayoni boʻlib, unda umumiy ijtimoiy maqsadlarga erishishda taraflar manfaatlarining uygʻunligini taʼminlab turuvchi institutlar, mexanizmlar va jarayonlar tizimi tushuniladi.

Ijtimoiy sheriklik keng tushuncha boʻlib, uning mazmunini turli nuqtai nazardan kelib chiqib talqin qilish mumkin. Tor doirada ijtimoiy sheriklik mehnat munosabatlarining maxsus turi hisoblanadi. Keng maʼnoda esa ijtimoiy guruhlarning oʻzaro maxsus hamkorligi boʻlib, hamkorlikka qaratilgan obʼyektning qanday boʻlishidan qatʼiy nazar, yaʼni nafaqat mehnat munosabatlari, balki boshqa sohalarda, jumladan qonunchilikni takomillashtirish, ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarini amalga oshirish kabilar ham boʻlishi, manfaatlarning yagona bir sohadagi mushtarakligi tushuniladi.

MKning 34-moddasiga koʻra, mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik oʻz vakillari timsolida xodimlar, ish beruvchilar, ularning vakillari, davlat organlari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar tizimi boʻlib, bu tizim yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni hamda ular bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlar, ish beruvchilar va davlat manfaatlarini muvofiqlashtirishni taʼminlashga qaratilgan boʻladi.

Ijtimoiy sheriklikni amalga oshiradigan jumlasiga jamoat fondlari, xayriya jamgʻarmalari, respublika jamoat birlashmalari, targʻibot markazlari, ijtimoiy harakatlar va boshqa shu kabi tashkilotlar kiradi.

5. Mehnat nizolari boʻyicha vujudga kelgan talablar jamoaviy mehnat nizolarini hal etish boʻyicha tegishli davlat organiga koʻrib chiqish uchun yuborilishi mumkin. Bunda mazkur talablarni ilgari surayotgan taraf mazkur talablarni ikkinchi tomonga yuborgan boʻlishi lozim.

Mehnat qonunchiligiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat nizolarini hal etish boʻyicha tegishli davlat organi sifatida Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari eʼtirof etiladi.

Jamoaviy mehnat nizolarini hal etish (tartibga solish) boʻyicha davlat organi talablarni jamoaviy mehnat nizosining boshqa tarafi olganligini tekshirishi shart.

Tekshirish soʻrov xatlari yuborish yoki tashkilotga davlat organining masʼullari tashrif buyurib, taraflar soʻrash orqali amalga oshirilishi mumkin.