1. Mazkur moddada ish beruvchilarning vakillari turlari va huquqiy tabiati koʻrsatilgan.

Ish beruvchilarning vakillik organi - bu ish beruvchilarning turli uyushmalari (assotsiatsiyalar, kontsernlar, trestlar, sindikatlar va boshqalar) hisoblanadi.

Ish beruvchilarning vakillik organi sifatida ularning uyushmalarining huquqiy holati ushbu uyushmalar toʻgʻrisidagi nizom hamda ustavlarda belgilab qoʻyiladi.

Boshlangʻich daraja deganda bevosita korxona, tashkilot yoki muayyan ish beruvchining oʻzi tushuniladi. Bu darajada ish beruvchining manfaatlarini ifodalovchi asosiy shaxslar quyidagilardir:

tashkilot rahbari. Direktor, bosh direktor yoki boshqa rahbar organ. U tashkilot nomidan ishonchnomasiz ish yuritadi;

jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchi. Masalan, yakka tartibdagi tadbirkor (YATT) yoki oʻz uyida xodim yollagan shaxs;

vakolat berilgan shaxslar. Rahbar tomonidan muayyan vakolatlar berilgan shaxslar (masalan, rahbar oʻrinbosari, boʻlinma boshligʻi va boshqalar).

Ish beruvchining vakili oʻz faoliyatini quyidagi hujjatlar doirasida amalga oshiradi:

MK va qonunchilik. Ish beruvchining vakolatlari qonun bilan chegaralangan (masalan, qonunga xilof ravishda ishdan boʻshata olmaydi);

taʼsis hujjatlari. Tashkilotning Ustavi yoki Nizomi (u yerda rahbarning qanday huquqlari borligi aniq yoziladi);

mehnat haqidagi boshqa hujjatlar. jamoa shartnomalari va boshqa ichki hujjatlar.

Ish beruvchining vakillari ijtimoiy sheriklik jarayonida quyidagilarni amalga oshiradi:

muzokaralar olib borish. Masalan, jamoa shartnomasini tuzish boʻyicha xodimlar vakillari bilan muloqot qiladi;

buyruqlar qabul qilish. Xodimlarni ishga qabul qilish, boshqa ishga oʻtkazish va mehnat shartnomasini bekor qilish;

ichki hujjatlarni qabul qilish. Ichki mehnat tartibi qoidalarini tasdiqlash;

va boshqalar.

Tashkilot rahbari har doim ham barcha masalalarni shaxsan hal qila olmaydi. Shu sababli u oʻz vakolatlarining bir qismini boshqa shaxslarga oʻtkazishi mumkin:

ishonchnoma orqali. Muayyan shaxsga tashkilot nomidan shartnomalar imzolash huquqi beriladi;

buyruq orqali. Masalan, filial rahbariga oʻsha hududdagi xodimlar bilan bogʻliq masalalarni hal qilish vakolati beriladi.

2. Ish beruvchilar vakilligining darajalari boshlangʻich darajadan tashqari uchta asosiy yuqori darajada amalga oshiriladi.

Hududiy daraja viloyat, tuman yoki shahar miqyosida boʻladi. Bunda ish beruvchilarning hududiy birlashmalari (masalan, Savdo-sanoat palatasining viloyat boshqarmalari) mahalliy hokimlik va kasaba uyushmalari bilan hududiy kelishuvlarni tuzadi.

Tarmoq darajasida muayyan bir soha doirasida (masalan, energetika, taʼlim, sogʻliqni saqlash yoki yengil sanoat) boʻladi. Ish beruvchilarning tarmoq birlashmalari tegishli vazirlik va tarmoq kasaba uyushmasi bilan tarmoq (tarif) kelishuvlarini imzolaydi.

Respublika darajasidagi butun mamlakat miqyosida boʻladi. Oʻzbekiston ish beruvchilari konfederatsiyasi kabi tashkilotlar Vazirlar Mahkamasi va Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi bilan Bosh kelishuvni tuzadi.

Ish beruvchilar birlashmalari shunchaki ramziy tashkilot emas, ular quyidagi muhim funktsiyalarni bajaradi:

manfaatlarni himoya qilish. Qonun loyihalari muhokamasida ishtirok etib, tadbirkorlar va ish beruvchilarga ortiqcha yuklama tushmasligini taʼminlash;

muzokaralar olib borish. Mehnat normalari va ijtimoiy imtiyozlar boʻyicha davlat va kasaba uyushmalari bilan kelishish;

mehnat nizolarini hal qilish. Jamoaviy mehnat nizolarida ish beruvchilar tomonidan maslahatchi va vakil sifatida qatnashish.