489-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslardan tashqari tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi quyidagi hollarda bekor qilinishi mumkin:
1) tashkilot mulkdori oʻzgarganligi munosabati bilan ish beruvchining tashabbusiga koʻra. Mehnat shartnomasini shu asosga koʻra bekor qilishga tashkilot mulk qilib olingan kundan eʼtiboran uch oy ichida yoʻl qoʻyiladi. Mazkur muddatga xodimning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi davrlari, uning mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan taʼtillarda boʻlganligi vaqti, boshqa uzrli sabablarga koʻra ishda boʻlmagan davrlari kiritilmaydi;
2) mehnat shartnomasida nazarda tutilgan asoslarga koʻra.
Quyidagilar bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilinganda kasaba uyushmasi qoʻmitasining roziligini olish talab qilinmaydi:
ushbu Kodeksning 161-moddasida nazarda tutilgan asoslardan istalgan biriga koʻra tashkilot rahbari, shuningdek alohida boʻlinma rahbari bilan;
ushbu modda birinchi qismining 1-bandiga koʻra tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, alohida boʻlinma rahbari bilan.
Tashkilot rahbari oʻz tashabbusiga koʻra nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugashidan oldin muddatli mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli boʻlib, bu haqda ish beruvchini ikki oy oldin yozma shaklda ogohlantirishi kerak.
Rahbarning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, alohida boʻlinmalar rahbarlari oʻz tashabbusiga koʻra nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugashidan oldin muddatli mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli boʻlib, bu haqda ish beruvchini bir oy oldin yozma shaklda ogohlantirishi kerak.
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishida 2 ta norma belgilangan:
birinchisi, MKda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslarga koʻra mehnat shartnomasi bekor qilinishi mumkin;
ikkinchisi, MKda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan asoslardan tashqari, ushbu moddaning birinchi qismi 1 va 2 – bandlarida koʻrsatilgan asoslarga koʻra mehnat shartnomasi bekor qilinishi mumkin.
1.1. Tashkilot mulkdori oʻzgarganligi munosabati bilan tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilinishi mumkin.
Mehnat shartnomasini shu asosga koʻra bekor qilishga tashkilot mulk qilib olingan kundan eʼtiboran uch oy ichida yoʻl qoʻyiladi. Mazkur muddatga xodimning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi davrlari, uning mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan taʼtillarda boʻlganligi vaqti, boshqa uzrli sabablarga koʻra ishda boʻlmagan davrlari kiritilmaydi.
Bu norma tashkilot mulk hisoblanadigan tashkilotlarda qoʻllaniladi. Ayrim davlat tashkilotlarida qoʻllab boʻlmaydi. Chunki ayrim davlat tashkilotlari mulk sifatida baholanmaydi. Masalan, davlat funktsiyalarini amalga oshiruvchi respublika va mahalliy ijro etuvchi organlarni aytish mumkin.
1.2. Tashkilot mulkdori oʻzgarganligi munosabati bilan tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi mehnat shartnomada nazarda tutilgan asoslarga koʻra bekor qilinishi mumkin.
Ushbu asoslar qonunchilikda aniq belgilanmagan boʻlib, mehnat shartnomasi taraflarini oʻzaro kelishuviga koʻra belgilanadi. Ushbu asoslarni belgilashda MKning 16-moddasi ikkinchi qismida koʻrsatilgan mehnat shartnomasiga xodimning huquqiy holatini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlarni kiritish taqiqlanishi talabiga rioya etish kerak.
MISOL
MKning 489-moddasida nazarda tutilgan lavozimlarga ishga qabul qilishda mehnat shartnomasida korxona uchun maʼlum bir koʻrsatkichlarga maʼlum bir muddatga erishish (masalan, korxona daromadini bir yilda
3 barobarga oshirish), agar ushbu koʻrsatkichga erishilmasa, korxona rahbari bilan mehnat shartnomasi bekor qilinishi nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu bir yil ichida koʻrsatkichga erishilmasa, mehnat shartnomasi MKning 489-moddasi birinchi qismi 2-bandiga asosan bekor qilinishi asosli hisoblanadi.
2. Tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida boʻlinmasi rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi ish beruvchini tashabbusi bilan bekor qilinsa, kasaba uyushmasi qoʻmitasidan rozilik olish talab qilinmaydi. Bu MKning 164-moddasida ham koʻrsatilgan.
3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismi faqat tashkilot rahbari tegishli boʻlib, u oʻz tashabbusiga koʻra nomuayyan muddatga tuzilgan mehnat shartnomasini, shuningdek muddati tugashidan oldin muddatli mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli boʻlib, bu haqda ish beruvchini ikki oy oldin yozma shaklda ogohlantirishi kerak.
Ogohlantirish muddatini qisqartirish yoki yozma arizani qaytarib olish MK 160-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
4. Tashkilot rahbarining oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbarlari mehnat shartnomasini (nomuayyan muddat va muddatli mehnat shartnomasi tuzilgan boʻlsa) bekor qilish istagi paydo boʻlsa oʻz tashabbusi bilan bekor qilish huquqiga ega.
Bunda tashkilot rahbarining oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbarlari shartnomani bekor qilish haqida ish beruvchini 1 oy oldin yozma ravishda ogohlantirishi shart.
Bu talab ish beruvchiga tashkilot rahbarining oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbarlarining ishdan ketishini inobatga olib, yangi nomzodlarni tanlash yoki tayinlash yoki vazifalarni boshqa xodimlarga taqsimlash uchun yetarli vaqt boʻladi.
Ogohlantirish muddatini qisqartirish yoki yozma arizani qaytarib olish MK 160-moddasida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi