492-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Ishning mavsumiy xususiyati toʻgʻrisidagi shart mehnat shartnomasida koʻrsatilishi kerak.
Mavsumiy xodimlarni ishga qabul qilish chogʻida sinov muddati belgilanmaydi.
Mavsumiy xodimlar bilan mehnat shartnomasi mavsumning davomiyligidan oshmaydigan muddatga tuziladi.
1. Mavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisida mehnat shartnomasi tuzishning oʻziga xos xususiyatlaridan biri bu ishning mavsumiy xususiyati toʻgʻrisidagi shart mehnat shartnomasida koʻrsatilishi kerak.
Bu xodim va ish beruvchi oʻrtasida tuzilgan shartnomada ishning aynan mavsumiy ekanligi aniq belgilanishi kerakligini anglatadi. Bu muhim, chunki mavsumiy ishlar uchun mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda boshqa ish turlariga nisbatan farqli qoidalar mavjud.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 14 noyabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksini amalga oshirishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 758-son qarori bilan mavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisidagi mehnat shartnomasining namunaviy shakli tasdiqlangan boʻlib, mavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisida mehnat shartnomasi tuzishda MKning talablari hamda ushbu namunaviy shaklni inobatga olgan holda mehnat shartnoma tuzishi kerak.
Mazkur namunaviy shaklning 5-bandida ishning mavsumiy xususiyati toʻgʻrisidagi shartini koʻrsatish belgilangan.
2. Mavsumiy ishlarni bajarish toʻgʻrisida mehnat shartnomasi tuzishning oʻziga xos xususiyatlaridan biri mavsumiy xodimlarni ishga qabul qilish chogʻida sinov muddati belgilash mumkin emas.
Sinov muddati - bu xodimning malakasi va ishga yaroqliligini tekshirish uchun beriladigan vaqt, ammo mavsumiy ishlarda bunga hojat yoʻq, chunki ishning davomiyligi qisqa boʻladi va sinov muddatini belgilash maqsadga muvofiq emas.
3. Mavsumiy xodimlar bilan mehnat shartnomasi mavsumning davomiyligidan oshmaydigan muddatga tuzilishi kerak. Bu degani, mavsumiy xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasining muddati mavsumning davomiyligidan oshib ketmasligi kerak. Masalan, agar mavsum 3 oy davom etsa, mehnat shartnomasi ham 3 oyga tuzilishi kerak. Bu qoida ishning mavsumiyligini taʼminlashga va xodimning ish bilan taʼminlanganlik muddatini aniq belgilashga qaratilgan.
MISOL
Xodim meva-sabzavotlarni yigʻishtirib olish uchun mavsumiy xodim sifatida ishga qabul qilindi. Bu holatda:
xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasida ishning mavsumiy ekanligi aniq koʻrsatilishi kerak;
sinov muddati belgilanmaydi;
mehnat shartnomasining muddati meva-sabzavot yigʻishtirib olish mavsumining davomiyligiga mos boʻlishi kerak (masalan, 3 oy).
Bu modda mavsumiy ishlarni bajarish uchun mehnat shartnomasi tuzishda muhim boʻlgan uchta asosiy qoidani belgilaydi: ishning mavsumiyligi shartnomada koʻrsatilishi, sinov muddati belgilanmasligi va shartnoma muddati mavsum davomiyligidan oshmasligi kerak. Bu qoidalar xodimlarning huquqlarini himoya qilishga va ish beruvchilarning majburiyatlarini aniq belgilashga yordam beradi.