486-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri va tashkilot alohida boʻlinmasining rahbari bilan tashkilotning taʼsis hujjatlarida yoki taraflarning kelishuvida belgilangan muddatga muddatli mehnat shartnomasi tuzilishi mumkin.
Aktsiyadorlik jamiyatining rahbari bilan qonunda belgilangan muddatga muddatli mehnat shartnomasi tuziladi.
Qonunda va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda, tashkilotning taʼsis hujjatlarida tashkilot rahbari bilan mehnat shartnomasi tuzilishidan oldingi tartib-taomillar (tanlov oʻtkazish, lavozimga saylash yoki tayinlash va hokazo) belgilanishi mumkin.
Tashkilot rahbarini, uning oʻrinbosarlarini, tashkilot bosh buxgalterini va tashkilotning alohida boʻlinmasi rahbarini ishga qabul qilish chogʻida olti oygacha muddat bilan dastlabki sinov belgilanishi mumkin.
1. Tashkilot rahbari, uning oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbarlari bilan muddatli mehnat shartnomasi quyidagi ikki asosda tuzilishi mumkin:
tashkilot taʼsis hujjatlari asosida. Agar tashkilotning ustavi yoki taʼsis shartnomasida rahbar bilan mehnat shartnomasi aniq bir muddatga tuzilishi belgilangan boʻlsa, bu talabga rioya qilinishi shart. Masalan Ustavda “direktor 3 yillik muddatga tayinlanadi” deb yozilgan boʻlsa, shartnoma aynan shu muddatga tuziladi;
taraflarning kelishuvi asosida. Agar ustavda muddat koʻrsatilmagan boʻlsa, tashkilot va rahbar oʻzaro kelishib, mehnat shartnomasini maʼlum bir muddatga tuzishi mumkin. Bu holatda muddatni taraflar erkin belgilaydilar.
Yuqoridagi holatlarda shartnomalarning muddati 3 yildan oshmasligi kerak, chunki MK 110-moddasida muddatli shartnomalar 3 yilgacha tuzilishi belgilangan. MK 111-moddasiga asosan ushbu maddatni uzaytirishi mumkin.
2. Oʻzbekiston Respublikasining “Aktsiyadorlik jamiyatlari va aktsiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni 79-moddasi sakkizinchi qismiga koʻra, jamiyat direktorining, jamiyat boshqaruvi aʼzolarining, ishonchli boshqaruvchining huquq va majburiyatlari tegishincha ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlarida, jamiyat ustavida hamda ularning har biri jamiyat bilan uch yil muddatga tuzadigan shartnomada belgilanib, shartnomaning amal qilish muddatini uzaytirish yoki uni bekor qilish mumkinligi toʻgʻrisida har yili qaror qabul qilinadi. Shartnoma jamiyat nomidan jamiyat kuzatuv kengashining raisi yoki kuzatuv kengashi vakolat bergan shaxs tomonidan imzolanadi. Jamiyatning direktori, jamiyat boshqaruvining raisi, ishonchli boshqaruvchi bilan tuziladigan shartnomada ularning jamiyat faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha majburiyatlari hamda jamiyatning yillik biznes-rejasini bajarish qanday borayotganligi yuzasidan aktsiyadorlarning umumiy yigʻilishi va jamiyat kuzatuv kengashi oldida beradigan hisobotlarining davriyligi nazarda tutilishi kerak.
3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismida MKdan tashqari boshqa qonunlarda va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda, tashkilotning taʼsis hujjatlarida tashkilot rahbari bilan mehnat shartnomasi tuzilishidan oldingi tartib-taomillar (tanlov oʻtkazish, lavozimga saylash yoki tayinlash va hokazo) belgilanishi mumkinligi koʻrsatilgan.
Agar qonunda, taʼsis hujjatlari yoki ichki nizomda belgilangan boʻlsa, avval maxsus tanlov, saylash yoki tayinlash jarayoni oʻtkazilishi kerak.
Mehnat shartnomasidan oldingi tartib-taomillarga:
tanlov oʻtkazish. Davlat tashkilotlari, yirik korxonalar yoki moliyaviy institutlarda keng qoʻllaniladi. Nomzodlar malakalari va ish tajribalariga koʻra baholanadi. Tanlov gʻolibi bilan mehnat shartnomasi tuziladi;
lavozimga saylash yoki tayinlash. Tashkilot rahbari saylov yoʻli bilan lavozimga tayinlanishi mumkin. Bu usul koʻpincha aktsiyadorlik jamiyatlari va nodavlat tashkilotlarda qoʻllaniladi. Aktsiyadorlar umumiy yigʻilishida saylangan shaxs bilan mehnat shartnomasi tuziladi. Misol uchun AJ ustavida direktor saylov orqali tayinlanishi koʻrsatilsa, avval aktsiyadorlar yigʻilishida ovoz beriladi, keyin shartnoma imzolanadi.
yuqori organ tomonidan tayinlash. Agar tashkilot davlat muassasasi boʻlsa yoki taʼsis hujjatlarida tayinlash belgilangan boʻlsa, rahbar yuqori organ qarori bilan lavozimga qoʻyiladi. Tayinlashdan keyin mehnat shartnomasi imzolanadi. Misol uchun davlat korxonasida direktor Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanishi mumkin.
4. Tashkilot rahbarini, uning oʻrinbosarlarini, tashkilot bosh buxgalterini va tashkilotning alohida boʻlinmasi rahbarini ishga qabul qilish chogʻida dastlabki sinov muddati belgilash mumkin. Bu muddat olti oydan oshmasligi kerak. Sinov belgilanishi ixtiyoriy, yaʼni agar bu shart mehnat shartnomasida yozilsa amal qiladi, agar koʻrsatilmasa xodim sinovsiz ishga qabul qilinadi.
Sinov muddatini qoʻllash bilan bogʻliq masalalar MKning 129-132-moddalarida koʻrsatilgan normalarga amal qilinadi.