1.1. Ushbu qoida MKda ayrim toifadagi xodimlarning manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan boʻlib, ularning uzrli sabablarga koʻra vaqtincha boshqa ishga oʻtkazish haqidagi iltimosini ish beruvchi majburiy qanoatlantirishini belgilaydi.

Bunda xodimning salomatligi va oilaviy maqomi ustuvor ahamiyatga ega.

1.2. Tibbiy xulosaga koʻra yengilroq boshqa ishga oʻtkazishning mohiyati xodimning sogʻligʻi hozirgi ishni bajarishga toʻsqinlik qilganda yoki uning salomatligi uchun noqulay boʻlganda, tibbiy muassasa tomonidan berilgan rasmiy xulosa asosida u yengilroq yoki zararli omillarni istisno etuvchi ishga oʻtkazilishga muhtoj.

MISOL

Bir xodimda oʻtkir radikulit kasalligi borligi sababli tibbiy xulosada uni ogʻir yuk koʻtarish va doimiy tik turishni talab qilmaydigan ishga oʻtkazish tavsiya etilgan. Xodimning iltimosi va tibbiy xulosa asosida ish beruvchi uni vaqtinchalik (masalan, 3 oyga) ofis ishiga oʻtkazishi shart.

1.3. Homilador ayollarni yengilroq boshqa ishga oʻtkazishning mohiyati homilador ayollar, hatto zararsiz ishda ishlasa ham tibbiy xulosaga koʻra ularga yengilroq yoki noqulay omillar (masalan, shovqin, tebranish, tungi smena, uzoq xizmat safarlari) taʼsir qilmaydigan ishga oʻtkazilishga muhtoj boʻladilar.

MISOL

Homilador ayol ishlab chiqarish tsexida ishlaydi va tibbiy xulosada kuchli shovqin uning homilasiga salbiy taʼsir qilishi mumkinligi koʻrsatilgan. Ish beruvchi uni shovqinsiz va yengilroq (masalan, hujjatlarni rasmiylashtirish) ishlarga oʻrtacha ish haqini saqlagan holda oʻtkazishi shart.

1.4. Ikki yoshga toʻlmagan bolasini parvarishlayotgan ota-onani boshqa ishga oʻtkazishning mohiyati agar ikki yoshga toʻlmagan bolasini parvarishlayotgan ota-onadan biri (yoki vasiy) avvalgi ishini obʼyektiv sabablarga koʻra (masalan, chaqaloqni koʻpincha emizish zarurligi yoki ish joyining uydan juda uzoqligi) bajara olmasa, u vaqtincha boshqa ishga oʻtkazishni talab qilishi mumkin.

MISOL

Ona ikki yoshga toʻlmagan bolasini parvarishlamoqda va uning asosiy ishi har oyda uzoq xizmat safarlariga borishni talab qiladi. U bolasi tufayli bu ishni bajara olmasligini bildirgan. Ish beruvchi uni vaqtinchalik (bola ikki yoshga toʻlguncha) xizmat safarlarini talab qilmaydigan boshqa ishga oʻtkazishi shart.

1.5. Jamoa shartnomasi bilan belgilanadigan boshqa uzrli sabablar, yaʼni ushbu iltimos uzrli sabablar tufayli kelib chiqqan va bunday ish ish beruvchida mavjud boʻlgan boshqa hollar xodimlarning manfaatlarini himoya qilish koʻlamini kengaytiradi.

Uning mohiyati yuqorida koʻrsatilgan majburiy holatlardan tashqari, korxonadagi jamoa shartnomasi yoki ish beruvchining kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishib qabul qilgan ichki hujjatlarida qoʻshimcha uzrli sabablar roʻyxati belgilanishi mumkin. Bunday qoʻshimcha sabablar roʻyxatga kiritilgan boʻlsa, ish beruvchi ular asosidagi oʻtkazish iltimosini ham qanoatlantirishga majbur boʻladi.

Qoʻshimcha uzrli sabablarga misollar (Jamoa shartnomasida belgilangan):

xodimning boshqa oila aʼzosiga (masalan, keksa ota-onasiga) qarash zaruriyati tufayli vaqtincha tungi smenada ishlay olmasligi;

xodimning oʻqish jarayoni (masalan, magistrlik dissertatsiyasining yozish davri) tufayli vaqtincha yarim kunlik ishga yoki masofaviy ishga oʻtkazish iltimosi boʻlishi mumkin.

Jamoa shartnomasida, shuningdek bunday oʻtkazish chogʻida xodimga mehnatga haq toʻlash tartibi ham belgilanishi mumkin (masalan, ayrim hollarda avvalgi oʻrtacha ish haqini saqlab qolish yoki yangi ish haqi miqdorini aniqlash).

Ushbu qoida, bir tomondan, tibbiy xulosa yoki oilaviy maqom bilan bogʻliq uchta holatda xodimning oʻtkazish talabini ish beruvchi uchun majburiyat qilib belgilaydi. Boshqa tomondan, u jamoaviy muzokaralar (kasaba uyushmasi qoʻmitasi va ish beruvchi) orqali korxona doirasida qoʻshimcha ijtimoiy kafolatlar yaratish (qoʻshimcha uzrli sabablarni belgilash) imkoniyatini beradi. Bu xodimlarni ijtimoiy himoya qilishda muhim ahamiyatga ega.