Sharhlanayotgan modda xizmat tekshiruvi tushunchasini intizomiy qoidabuzarlik fakti va holatlarini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan maxsus tekshiruv jarayoni sifatida belgilaydi.

Ushbu qoida intizomiy jazoni qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorlarni qabul qilishda xolislikni, har tomonlama yondashuvni va qonuniylikni taʼminlashga qaratilgan.

Xizmat tekshiruvi intizomiy qoidabuzarlik belgilari mavjud boʻlganda, ayniqsa huquqbuzarlik oqibatlari jiddiy, jumladan moddiy zarar yetkazish yoki ishdan boʻshatishga olib kelishi mumkin boʻlsagina, oʻtkaziladi.

Moddada xizmat tekshiruvining asosiy vazifalari koʻrsatilgan boʻlib, ular quyidagicha:

intizomiy qoidabuzarlik faktini aniqlash MKning 301-moddasidagi taʼrifga (majburiyatlarni aybli ravishda gʻayriqonuniy bajarmaslik) muvofiq huquqbuzarlik fakti yuz bergan-bermaganligini aniqlash;

xodimning aybini aniqlash qoidabuzarlikning subʼyektiv tomonini aniqlash (aybning mavjudligi, uning shakli: qasddan yoki ehtiyotsizlikdan);

qoidabuzarlik sodir etilishi sabablari va shart-sharoitlarni tahlil qilish huquqbuzarlik sodir etilgan vaziyatni, shu jumladan ish beruvchining harakatlari (harakatsizligi)ni baholash.

Bularni hammasi asossiz jazolashni oldini olish hamda aniqlangan tizimli muammolarni bartaraf etish uchun zarur elementlar hisoblanadi.

Moddiy zararning xususiyati va miqdorini aniqlash - ushbu band qoidabuzarlik ish beruvchiga mulkiy zarar yetkazgan va xodimning moddiy javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan hollarda dolzarb hisoblanadi.

Mazkur modda faqat xizmat tekshiruvi tushunchasini belgilab bersa-da, uning amalda qoʻllanilishi quyidagi protsessual kafolatlarni taʼminlashni talab etadi:

birinchidan, xodim xizmat tekshiruvi oʻtkazilishi haqida xabardor qilinishi va tushuntirish berish huquqiga ega boʻlishi shart;

ikkinchidan, ish beruvchi aybsizlik prezumptsiyasi tamoyiliga rioya qilishi lozim - tekshiruv yakunlanmaguncha xodimning aybi isbotlanmagan hisoblanadi;

uchinchidan, xizmat tekshiruvi materiallari tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtirilgan boʻlishi kerak (xizmat yozuvlari, tushuntirish xatlari, dalolatnomalar, komissiya xulosalari va boshqalar).

Xizmat tekshiruvi huquqiy vosita sifatida intizomiy jazo qoʻllashdan oldin oʻtkaziladi (MKning 303-305-moddalariga qarang). Uning natijalaridan quyidagi maqsadlarda foydalaniladi:

jazo qoʻllash uchun asos mavjudligini aniqlashda;

javobgarlik chorasini tanlashda;

xodim jazoga eʼtiroz bildirgan holda ish beruvchini himoya qilishda.

Bundan tashqari, agar tekshiruv qoidabuzarlikning obʼyektiv sabablari borligini koʻrsatsa, ish beruvchi jazo qoʻllashdan voz kechishi shart (MKning 301-moddasi 3-qismiga qarang).