1. Ushbu modda mikrofirmalardagi xodimlar mehnatini tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlariga bagʻishlangan paragrafni boshlab beradi. Ushbu norma quyidagilarni belgilaydigan asosiy tuzilmaga ega:

qoʻllanilish doirasi - mikrofirmalar toifasiga kiritilgan ish beruvchilardagi mehnat munosabatlari;

maxsus qoidalarning amal qilishini toʻxtatish shartlari - ish beruvchining maqomi oʻzgarib, mikrofirma boʻlmay qolganda.

Mikrofirmalarda mehnatni tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari odatda quyidagilar bilan bogʻliq:

soddalashtirilgan mehnat munosabatlarini rasmiylashtirish jarayonlari (hujjatlar yuritish, hisobot berish);

mehnat shartnomalarini tuzish va bekor qilishning yengillashtirilgan tartibi;

ish vaqtining maxsus rejimlarini joriy etish imkoniyati;

kafolatlar va kompensatsiyalarni cheklash yoki oʻzgartirish.

Shu sababli mazkur modda mehnat huquqini tabaqalashtirish tamoyilini belgilaydi, kichik biznes uchun yengilliklar mavjud, ammo Konstitutsiya va xalqaro standartlar ruxsat etgan doirada.

Shunday qilib, modda keyingi moddalarda aniqlashtiriladigan maxsus normalarni qoʻllash chegaralarini belgilaydi.

2. Modda matnida tadbirkorlik subʼyektlarining belgilangan tasnifiga havola qilingan. Milliy qonunchilikka koʻra, xususan, Oʻzbekiston Respublikasi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi qonunning 5-moddasiga muvofiq, mikrofirmalar - ishlab chiqarish tarmoqlaridagi, band boʻlgan xodimlarining oʻrtacha yillik soni koʻpi bilan yigirma kishi, xizmat koʻrsatish sohasidagi va ishlab chiqarish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa tarmoqlardagi, band boʻlgan xodimlarining oʻrtacha yillik soni koʻpi bilan oʻn kishi, ulgurji, chakana savdo hamda umumiy ovqatlanish tarmoqlaridagi, band boʻlgan xodimlarining oʻrtacha yillik soni koʻpi bilan besh kishi va (yoki) yillik tushumi bazaviy hisoblash miqdorining 2 000 barobarigacha boʻlgan kichik tadbirkorlik subʼyektlaridir. Shu munosabat bilan Oʻzbekistonda mikrofirmalar mezonlari tarmoqlarga koʻra farqlanadi (masalan, sanoat va qurilishda bitta, xizmat koʻrsatish sohasida boshqacha).

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 10 fevraldagi “Tadbirkorlik subʼyektlarini toifalarga ajratish mezonlari hamda soliq siyosati va soliq maʼmuriyatchiligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-21-son Farmoni 1-bandiga asosan, taʼsischilari (ishtirokchilari) jismoniy shaxslar boʻlgan hamda jami daromadi kalendar yil davomida 1 milliard soʻmgacha boʻlgan tadbirkorlik subʼyektlari mikrofirmalar toifasiga kirishi koʻrsatilgan.

Shu sababli amaliyotda tadbirkorlik subʼyektlarini mikrofirmalar toifasiga kiritishda 2 xil mezon mavjudligi haqida bahsli holatlar vujudga kelgan.

Ushbu Farmon muqaddimasida ushbu Farmon tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratishga qaratilgan soliq islohotlarini izchil davom ettirish, soliq maʼmuriyatchiligini yanada takomillashtirish maqsadida qabul qilinganligini inobatga olib, Farmon talablarini tadbirkorlik subʼyektlarini soliqqa tortish munosabatlarida qoʻllash maqsadga muvofiq.

Shuningdek, MKdagi mikrofirma tushunchasi blanket xarakterga ega boʻlib, tadbirkorlik va statistika haqidagi qonun hujjatlariga murojaat qilishni talab etadi.

Normaning asosiy jihati maxsus qoidalarni qoʻllashni toʻxtatish vaqti hisoblanadi.

Agar mikrofirma rivojlanib, belgilangan mezonlarga mos kelmay qolsa, avtomatik ravishda umumiy mehnat qonunchiligi kuchga kiradi.

Bunda mezonlarning amalda oshib ketishi emas, balki statistika organlari tomonidan maʼlumotlar kiritilgan sana asos boʻlib xizmat qiladi. Bu huquqiy aniqlikni va ixtiyoriy talqin qilishga yoʻl qoʻymaslikni taʼminlaydi.

Agar ish beruvchi boʻlgan mikrofirma tadbirkorlik subʼyektlarining belgilangan tasnifiga muvofiq mikrofirmalar jumlasiga kirmay qolsa, unda ushbu mikrofirmada MK 504-506-moddalarida koʻrsatilgan mikrofirmalar jumlasiga kiritilgan ish beruvchilarda xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini qoʻllab boʻlmaydi.

Mazkur holatda ushbu mikrofirma ish beruvchisi umumiy qoidalarga rioya etishi kerak. Yaʼni bunday holatda birinchi navbatda ichki hujjatlar va mehnat shartnomalarni qaytadan koʻrib chiqib, belgilangan tartibda tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, xodimlarning mehnat shartlariga oʻzgarishiga olib kelsa, MKning 132-moddasiga asosan xodimlarni ogohlantirish kerak boʻladi.