1. Moddada yakka tartibdagi tadbirkorda xodim bilan mehnatga oid munosabatlar faqat yozma mehnat shartnomasi asosida vujudga kelishi qayd etilgan. Bu bilan har qanday ogʻzaki kelishuvlar, sinovlar va rasmiylashtirmasdan ishlashga boshqa haqiqiy ruxsatlar istisno qilinadi: xodimning huquqiy maqomi yozma hujjat imzolangandan keyingina paydo boʻladi. MKning tuzilishida bu ish beruvchi-jismoniy shaxs uchun maxsus norma boʻlib, agar YaTTda mehnat munosabatlarini tartibga soluvchi 2-paragrafda boshqacha qoida toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilmagan boʻlsa, shartnomalar tuzish toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar bilan birga qoʻllaniladi.

2. Norma muddatsiz va muddatli shartnomalarni qoʻllashga ruxsat beradi. Muddatli shartnoma uchun qoʻshimcha cheklov joriy etilgan: uning muddati YaTTning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilish muddatidan oshmasligi kerak. Amalda bu xodim bilan tuziladigan mehnat shartnomasi muddatini belgilashda YATT davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilish muddatining tugash sanasi bilan muvofiqlashtirish zarurligini anglatadi. Guvohnoma muddati uzaytirilganda, taraflar muddatli shartnomani ham MKning umumiy chegaralari doirasida uzaytirish huquqiga ega (xususan, muddatli shartnomalarning umumiy muddati, qonunda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, besh yildan oshmasligi lozim, shuningdek muddatli shartnomaning asoslari bekor boʻlganda yoki belgilangan chegaradan oshganda uning muddatsiz shartnomaga aylanishi masalasi ham amal qiladi).

Amaliyotda guvohnoma muddati uzaytirilganda umumiy besh yillik muddat doirasida uzaytirish toʻgʻrisidagi qoʻshimcha bitimni tuzish tavsiya etiladi, xodimni hisobga olish bilan bir vaqtning oʻzida shartnoma nusxasini Davlat soliq xizmatiga elektron tarzda taqdim etishni taʼminlash zarur.

Muddatsiz va muddatli shartnoma tuzish oʻrtasidagi tanlov ishning xususiyati bilan asoslangan boʻlishi, muddatli rasmiylashtirishda esa - YaTTning roʻyxatdan oʻtish maqomi bilan sinxronlashtirilishi kerak. Bu kichik biznesning moslashuvchanligi va bandlikning bashorat qilinishi oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlaydi.

3. Shartnoma imzolanishidan oldin YATT talabgorni mehnat va bandlik shartlari haqida oldindan xabardor qilishi shart. Bu majburiyat MKda mustahkamlangan ishga qabul qilishning umumiy tanishuv bosqichiga mos keladi va kelishuvlarning haqiqiy mazmuni toʻgʻrisida nizo kelib chiqqan taqdirda isbotlovchi asos boʻlib xizmat qiladi (xabardor qilish faktini xabarnoma varaqasida yoki shartnoma muqaddimasida qayd etish tavsiya etiladi).

4. Shuningdek, moddaning toʻrtinchi qismida xodim va YATT oʻrtasidagi mehnat shartnomasining namunaviy shakli Respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanishi koʻrsatilgan. Bu yerda Oʻzbekiston Respublikasining MKni amalga oshirishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlagan 2024 yil 14 noyabrdagi 758-son Vazirlar Mahkamasining qaroridan foydalanish lozim. Ushbu qaror bilan yangi Kodeksga oid qonunosti normativ-huquqiy hujjatlar toʻplami tasdiqlangan.

Huquqni qoʻllash uchun YATT xodim bilan mehnat shartnomasini tuzganda mazkur munosabatlarning xususiyatlarni eʼtiborga olgan mehnat shartnomasining shablonlaridan foydalanish maqsadga muvofiq.

5. Moddada hujjat aylanishi batafsil koʻrsatilgan: shartnoma uch nusxada - YATT, xodim va YATT hisobda turgan joydagi davlat soliq xizmati organi uchun tuziladi. Nusxani soliq organiga qogʻoz shaklda yoki elektron shaklda yuborishga ruxsat beriladi, bu YaTTda xodimlarni hisobga olish va soliq hisobotini yuritishning qonunosti tartibiga (shu jumladan YATT tomonidan yollangan xodimlarni hisobga qoʻyish toʻgʻrisidagi 2021 yil 22 noyabrdagi 707-sonli Vazirlar Mahkamasi qarori mantigʻiga) muvofiq keladi. Bunday uch yoʻnalishli model bir vaqtning oʻzida bandlikni nazorat qilishni osonlashtiradi va toʻlovlarning shaffofligini oshiradi.

6. Moddada yakka tartibdagi tadbirkor-ish beruvchi uchun oʻziga xos protsessual jihati aks etilgan, yaʼni ishga qabul qilish buyruqsiz amalga oshiriladi. Imzolangan mehnat shartnomasi ishga qabul qilish haqidagi hujjatni ham vazifasini bajaradi va qoʻshimcha buyruq talab etilmaydi.

Bu umumiy tartibga nisbatan yana bir soddalashtirishdir (odatda xodimlarni rasmiylashtirish buyruq bilan rasmiylashtiriladi) va u yakka tartibdagi tadbirkorlarning faoliyatining oʻziga xosligini taʼkidlaydi. Taqqoslash uchun, MKning boshqa maxsus qismlarida (masalan, masofaviy ish uchun) buyruq chiqarish talabi saqlanib qolganini koʻrish mumkin, bu esa aynan yakka tartibdagi tadbirkorlarga berilgan imtiyozning maqsadli ekanligini tasdiqlaydi.

7. Ish stajini tasdiqlash maqsadida 508-modda 512-modda bilan uygʻunlashtirilgan. Yakka tartibdagi tadbirkorlarda xodimlarning mehnat daftarchalari yuritilmaydi, ish stajini hisobga olish esa ijtimoiy soliq toʻlanganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga asoslanadi. Amalda bu shuni anglatadiki, soliqlarning toʻgʻri toʻlanishi va yakka tartibdagi tadbirkorning hisobotlari xodimning ish stajini va natijada uning sugʻurta hamda mehnat kafolatlariga boʻlgan huquqlarini isbotlashning asosiy manbaiga aylanadi. Yakka tartibdagi tadbirkor staj boʻyicha nizolarni oldini olish uchun bunday toʻlovlarning (shu jumladan elektron qayd etishning) uzluksizligi va toʻgʻriligini taʼminlashi muhimdir.