MKning 545-moddasiga asosan yakka tartibdagi mehnat nizolari mehnat nizolari boʻyicha komissiyalar va sud tomonidan koʻrib chiqilishi belgilangan.

Uy ishchisi va ish beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs oʻrtasidagi mehnat munosabatlarida mehnat nizolari boʻyicha komissiyalar boʻlmaganligi sababli faqat sud tomonidan koʻrib chiqiladi. Uy ishchisi: Odatda, uy xoʻjaligida, masalan, bogʻbon, haydovchi, oshpaz, enaga, farrosh va shu kabi vazifalarni bajaradigan shaxs.

Oʻzaro kelishuv asosida tartibga solinmagan yakka tartibdagi mehnat nizolari: Bu ikki tomon (uy ishchisi va ish beruvchi) oʻrtasida kelib chiqqan, ammo muzokaralar yoki boshqa kelishuv yoʻllari orqali hal etilmagan kelishmovchiliklarni anglatadi. Bu nizolar ish haqi, ish vaqti, mehnat sharoitlari, ishdan boʻshatish va boshqa mehnatga oid masalalarda yuzaga kelishi mumkin.

Sud tartibida hal etiladi deganda agar taraflar oʻzlari kelisha olishmasa, nizoni hal qilish uchun sudga murojaat qilish tushuniladi.

Ushbu normaning asosiy mohiyati shundaki, uy ishchisi va jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchi oʻrtasidagi mehnat munosabatlari, garchi koʻpincha rasmiylashtirilmagan yoki minimal rasmiyatchiliklar bilan boʻlsa-da, baribir qonun himoyasi ostidadir.

Agar oʻzaro kelishuvga erishish imkoni boʻlmasa yoki tomonlardan biri kelishuv shartlariga rioya qilmasa, jabrlangan tomon (koʻpincha uy ishchisi) oʻz huquqlarini himoya qilish uchun fuqarolik ishlari boʻyicha sudga murojaat qilish huquqiga ega. Sud ishni koʻrib chiqib, qonun normalari va taqdim etilgan dalillar asosida qaror qabul qiladi.

MISOL

1. Agar ish beruvchi uy ishchisining ish haqini toʻlashdan bosh tortsa yoki toʻliq toʻlamasa, uy ishchisi sud orqali uni undirishi mumkin.

2. Agar mehnat shartlari (masalan, ish vaqti, dam olish kunlari) boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelsa va hal etilmasa, sud bu masalaga oydinlik kiritishi mumkin.

30-bob. Chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari