510-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Ushbu Kodeks 137-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda yakka tartibdagi tadbirkor xodimning taraflar tomonidan belgilangan mehnat shartlari oʻzgartirilishi toʻgʻrisida xodimni kamida oʻn toʻrt kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirishi shart.
Ushbu modda yakka tartibdagi tadbirkor uchun avval kelishilgan mehnat shartlarini oʻzgartirishdan oldin xodimni yozma ravishda ogohlantirish muddati toʻgʻrisida maxsus, imtiyozli qoidani joriy etadi, yaʼni kamida
14 kalendar kun. Bunda shartlarni bir tomonlama tartibda oʻzgartirish imkoniyati MK 510-moddasidan emas, balki 137-moddaning birinchi qismiga havoladan kelib chiqadi: texnologiyadagi, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlar yoki ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmining qisqarishi tufayli avvalgi shartlarni obʼyektiv ravishda saqlab qolish imkonsiz boʻlganda oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi. Boshqacha aytganda, 510-modda ish beruvchi-YaTTlar uchun asoslarni kengaytirmaydi, faqat xabardor qilish muddatini qisqartiradi.
Barcha ish beruvchilar uchun umumiy norma (137-moddaning 2-qismi) agar MKda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, 2 oydan kechiktirmay imzo qoʻydirib, ogohlantirishni talab qiladi. 510-modda aynan shu istisno hisoblanadi: YATT uchun 14 kunlik muddat amal qiladi. Amaliy jihatdan bu - maxsus normaning umumiy normadan ustunligining klassik holatidir. YATT qisqartirilgan xabarnomaga amal qilishga haqli, biroq faqat 137-moddaning 1-qismida sanab oʻtilgan aniq sabablar mavjud boʻlgandagina yoʻl qoʻyiladi. Nizo paytida avvalgi shartlarni saqlab qolish mumkin emasligini isbotlash majburiyati ish beruvchining zimmasiga tushadi.
Mazmun jihatidan ogohlantirish:
1) yozma boʻlishi;
2) aniq oʻzgartiriladigan shartlarni qayd etishi (masalan, ish vaqti rejimi, toʻlov tizimi, ishni bajarish joyi va hokazo);
3) asosni bayon etishi (aynan qanday texnologik/tashkiliy oʻzgarishlar yuz berganligi);
4) oʻzgarishlarning kuchga kirish sanasini koʻrsatishi;
5) xodimga imzo qoʻydirib topshirilishi yoki olinganligini tasdiqlash imkonini beradigan usulda (kuryer, buyurtma xat) yuborilishi kerak. Garchi 510-moddada imzo qoʻydirib soʻzlari toʻgʻridan toʻgʻri takrorlanmasa-da, bu talab 137-moddaning umumiy tartibidan kelib chiqadi va YaTTga nisbatan qoʻllaniladi.
Xabardor qilish va ogohlantirish muddatini pul bilan almashtirish nisbati YATT uchun alohida ahamiyatga ega. 137-moddaning 3-qismiga koʻra, ish beruvchi ogohlantirish muddatining ikki haftadan ortiq boʻlgan qismini bir tomonlama tartibda pullik kompensatsiya bilan almashtirishga haqli; ikki haftalik (14 kunlik) minimum esa faqat xodimning roziligi bilan almashtirilishi mumkin. 510-moddada YATT uchun 14 kalendar kun belgilangani bois, xabardor qilishning butun davomiyligi ikki haftalik minimumga toʻgʻri keladi va bu kompensatsiyaga almashtirilmaydi.
Agar 14 kunlik muddat oʻtganidan keyin xodim yangi mehnat shartlarida ishlashdan bosh tortsa, mehnat shartnomasi MKning 137-moddasi toʻrtinchi qismi yangi mehnat shartlarida ishlashni davom ettirishdan bosh tortish asosiga koʻra bekor qilinishi mumkin