1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma olinishi lozim boʻlgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishning oʻziga xos xususiyatlaridan biri mehnat shartnomasini bekor qilish uchun MKda nazarda tutilgan asoslardan tashqari, tasdiqnomaning amal qilish muddati tugatilganligi yoki bekor qilinganligi ham asos boʻladi.

Buning uchun boshqa shartlar mavjud emas (oldindan ogohlantirish, kasaba uyushmasi qoʻmitasidan rozilik olish va boshqalar), lekin mehnat shartnomasini bekor qilishni rasmiylashtirish qoidalariga rioya etish kerak (MKning 170-moddasi sharhiga qarang).

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 22 fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan “Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi yagona nizom ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnomani “Litsenziya” axborot tizimi orqali berish, ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat egalarining faoliyatini nazorat qilish va ularning hisobini yuritish tartibini belgilaydi. Mazkur Nizomning:

48-bandiga koʻra ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning (tasdiqnomaning) amal qilishini bekor qilish quyidagi hollarda vakolatli organning qaroriga binoan amalga oshiriladi:

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat egasi tomonidan ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishini bekor qilish toʻgʻrisida murojaat qabul qilinganda;

yuridik shaxs tugatilganda — tugatilgan paytdan eʼtiboran yoki uning faoliyati qayta tashkil etish natijasida tugatilganda — qayta tashkil etilgan paytdan eʼtiboran, uning oʻzgartirilishi, shuningdek yangi vujudga kelgan yuridik shaxsni davlat roʻyxatidan oʻtkazish sanasida qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxsda faoliyatni (harakatlarni) amalga oshirish uchun ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat mavjud boʻlgan taqdirda qoʻshib yuborilishi bundan mustasno;

yakka tartibdagi tadbirkor davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilishi tugatilganda;

jismoniy shaxsning muomalaga layoqatliligi belgilangan tartibda cheklanganda, u muomalaga layoqatsiz deb topilganda;

talabgorning ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat berilganligi uchun toʻlashi lozim boʻlgan yigʻimni belgilangan muddatda toʻlamaganda.

50-bandiga koʻra vakolatli organ quyidagi hollarda ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishini bekor qilish toʻgʻrisida sudga murojaat qiladi:

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat egasi ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishi toʻxtatib turilishiga olib kelgan holatlarni vakolatli organ yoki sud belgilagan muddatda bartaraf etmaganda;

vakolatli organning ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni berish toʻgʻrisidagi qarorining qonunga xilofligi aniqlanganda;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat egasi tomonidan ruxsat berishga oid talab va shartlar bir yil davomida muntazam ravishda (ikki va undan ortiq marotaba) yoki bir marotaba qoʻpol ravishda buzilganda, agar mazkur qoidabuzarliklar fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga ziyon, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamoat xavfsizligiga zarar hamda atrof muhitga ziyon yetkazilishiga olib kelgan boʻlsa. Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning bekor qilinishiga asos boʻladigan qoʻpol qoidabuzarliklar pasportlarda nazarda tutiladi;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi aniqlanganda.

51-bandiga koʻra ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishi quyidagi hollarda tugatiladi:

ruxsat berish tartib-taomili bekor qilinganda;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilish muddati tugaganda;

bajarilishi uchun ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat berilgan bir martalik harakat bajarilganda;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatga ega boʻlgan jismoniy shaxs vafot etganda;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat egasi tomonidan vakolatli organga ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishini olti oygacha toʻxtatib turish toʻgʻrisida murojaat berilib, mazkur xatboshida nazarda tutilgan muddat davomida ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishini qayta tiklash toʻgʻrisida vakolatli organga murojaat qilinmagan taqdirda.

Ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishi tugatilgan hollarda, vakolatli organ tomonidan ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatning amal qilishi tugatilganligi toʻgʻrisida qaror qabul qilish talab etilmaydi.

Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 112-moddasi birinchi qismida ham Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishi tugatiladigan holatlar koʻrsatilgan boʻlib, ular quyidagilar:

chet ellik fuqaro Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishini tugatish toʻgʻrisida ariza bilan murojaat qilganda;

chet ellik fuqaro bilan ish beruvchi oʻrtasidagi mehnat shartnomasi muddatidan oldin tugatilganda;

yuridik shaxs boʻlgan ish beruvchi tugatilganda — tugatilgan paytdan eʼtiboran yoki uning faoliyati qayta tashkil etish natijasida tugatilganda — qayta tashkil etilgan paytdan eʼtiboran, bundan yangi yuzaga kelgan yuridik shaxs davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan sanada qayta tashkil etilayotgan yuridik shaxslarda ayni bir harakatni va (yoki) faoliyatni bajarish va (yoki) amalga oshirish uchun ruxsat berish xususiyatiga ega hujjat mavjud boʻlgan taqdirda, uning oʻzgartirilishi, shuningdek qoʻshib yuborilishi mustasno;

ish beruvchi jismoniy shaxs boʻlgan tadbirkorlik subʼyekti davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaning amal qilishi tugatilganda;

ish beruvchi boʻlgan jismoniy shaxs vafot etganda, uning muomalaga layoqatliligi belgilangan tartibda cheklanganda, u muomalaga layoqatsiz deb topilganda;

aniqlangan qoidabuzarliklar mehnat organlarining chet ellik fuqarolarga berilgan koʻrsatmalarida koʻrsatilgan muddatlarda bartaraf etilmaganda;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilishi toʻxtatib turilishiga olib kelgan holatlar sud belgilagan muddatda chet ellik fuqarolar tomonidan bartaraf etilmaganda;

Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnoma berish toʻgʻrisidagi qarori qonunga xilof ekanligi aniqlanganda;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugaganda.

2. Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma olinishi lozim boʻlgan chet el fuqarosi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi tasdiqnomaning amal qilish muddati tugashi munosabati bilan uning amal qilish muddati tugagan kunda bekor qilinishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 112-moddasiga koʻra, ish beruvchi bilan shartnoma muddatidan oldin bekor qilinganidan soʻng yuqori malakali va malakali mutaxassislar oʻttiz ish kuni ichida yangi ish beruvchini topishga haqli. Ushbu davrda ularga avval berilgan Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomalar, vizalar va yashash guvohnomalarining amal qilishi saqlab qolinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddatini uzaytirish uchun ish beruvchi Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyati huquqiga doir tasdiqnomaning amal qilish muddati tugaguniga qadar yigirma ish kuni oldin murojaat qiladi.

Agar tasdiqnomaning amal qilish muddati tugagan kunda mehnat shartnomasi bekor qilinmasdan chet el fuqarosini mehnatidan foydalanishi ish beruvchini Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 494-moddasiga koʻra maʼmuriy javobgarlikka tortilishiga sabab boʻladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi hududida mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqiga doir tasdiqnoma bekor qilingan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining tegishli xabarnomasini ish beruvchi olgan kunda ushbu tasdiqnoma asosida ishlayotgan chet el fuqarosi bilan mehnat shartnomasini bekor qilishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining tegishli xabarnomasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 22 fevraldagi 86-son qarori bilan tasdiqlangan “Maxsus elektron tizim orqali ruxsat etish xususiyatiga ega ayrim hujjatlarni berish tartib-taomillari toʻgʻrisida”gi yagona nizomda belgilangan tartibda “Litsenziya” axborot tizimi yoki Oʻzbekiston Respublikasi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali yuboriladi.