1. MKning 505-moddasi mikrofirmalardagi mehnat munosabatlarini huquqiy tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlarini belgilaydi. Ushbu modda normalarida mikrofirma ish beruvchilarini qoʻllab-quvvatlab, ularga ichki mehnat tartibi qoidalari, ish haqi va mukofotlash toʻgʻrisidagi nizomlar, smena jadvallari kabi ichki normativ hujjatlarni ishlab chiqishdan voz kechish imkoniyatini berdi.

Buning oʻrniga, asosiy shartlar tuzilgan mehnat shartnomasiga bevosita kiritilishi lozim. Namunaviy mehnat shartnomasining shakli Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishilgan holda tasdiqlangan boʻlishi kerak. Namunaviy shakldan foydalanishni talab qilish mehnat sohasida tuziladigan mehnat shartnomalarini yagonalikni taʼminlash va xavflarni minimallashtirish uchun belgilangan. Bu shartnomalar mazmunini nazorat qilish va xodimlar huquqlarining yomonlashuviga yoʻl qoʻymaslik imkonini beradi.

Shunday qilib, tartibga solish jarayoni ichki hujjatlar darajasidan yakka tartibdagi shartnomalar darajasiga oʻtkaziladi. Bu mikrofirmalarning hujjat aylanishini soddalashtirsa-da, ayni paytda shartnomalarni tuzishda yanada ehtiyotkorlik bilan yondashishni talab etadi.

Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 14 noyabrdagi 758-son qarori bilan Mehnat shartnomalarining namunaviy shakli (2-ilovaga muvofiq) tasdiqlangan boʻlib, ushbu mikrofirma ish beruvchilari ushbu namunaviy shakl asosida xodimlar bilan mehnat shartnomalarni tuzadi.

Agar ish beruvchi boʻlgan mikrofirma ichki hujjatlarni (ichki mehnat tartibi qoidalarini, mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizomni, mukofotlash haqidagi nizomni, smenalar jadvalini va boshqalarni) qabul qilishdan toʻliq yoki qisman voz kechgan boʻlsa, ushbu ichki hujjatlar bilan tartibga solinadigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish uchun ish beruvchi boʻlgan mikrofirma xodimlar bilan tuziladigan mehnat shartnomalariga mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ichki hujjatlar bilan tartibga solinishi zarur boʻlgan shartlarni kiritishi kerak.

MISOL

Agar mikrofirma ichki mehnat tartib qoidalarni tuzishdan vos kechgan boʻlsa, xodimlar bilan tuziladigan mehnat shartnomada ushbu mehnat intizomini belgilovchi qoidalarni kiritishi kerak. Jumladan, mehnat majburiyatlarini bir marta qoʻpol ravishda buzish hisoblanadigan nojoʻya xatti-harakatlar roʻyxatini ham mehnat shartnomada koʻrsatishi kerak boʻladi.

2. Mikrofirmalar xodimlari bilan muddatsiz va muddatli mehnat shartnomalari tuzishga yoʻl qoʻyiladi, bu esa kadrlar siyosatining moslashuvchanligini taʼminlaydi. Mikrofirmalarda va yakka tartibdagi tadbirkor bilan xodim oʻrtasida muddatli mehnat shartnomasini tuzish taraflar kelishuviga bogʻliq boʻlib, qonun bilan cheklanmagan (MKning 12-bob doirasidagi moddalari sharhiga qarang).

3. Oʻzbekiston Respublikasi MKning 220-moddasiga koʻra, xodimlarga ish staji uchun qoʻshimcha haq toʻlanadigan taʼtil beriladi. Bunda mazkur ish beruvchida ishlagan har 5 yil uchun 2 kalendar kun, lekin jami 8 kalendar kundan oshmaydigan miqdorda qoʻshimcha taʼtil beriladi. Bu qoida barcha ish beruvchilarga, shu jumladan mikrofirmalarga ham tegishli boʻlgan qatʼiy normadir. Shunday qilib, MKning 505-moddasi 220-modda qoidalarini bekor qilmaydi va cheklamaydi. Aksincha, u faqat mikrofirmalarga qoʻshimcha tartibga solish mexanizmlarini (masalan, taʼtil berish tartibi, ish stajini hisobga olish, shart-sharoitlarni belgilash) mehnat shartnomasi yoki boshqa ichki hujjatda mustahkamlash imkoniyatini beradi.

Yaʼni, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida belgilangan boʻlsa, ish beruvchi boʻlgan mikrofirmalarning xodimlariga ushbu mikrofirmadagi ish staji uchun qoʻshimcha mehnat taʼtilining muddatini koʻproq yoki kamroq berishi mumkin.

4. 505-modda mikrofirmalar uchun alohida tartibni joriy etadi, bu tartibga koʻra mehnat sharoitlarining oʻzgarishi (ushbu Kodeksning 137-moddasi birinchi qismi) va ish beruvchining boshqa joyga koʻchishi munosabati bilan joyning oʻzgarishi (ushbu moddaning 146-moddasi birinchi qismi) toʻgʻrisida xodimlarni yozma xabardor qilishning qisqartirilgan muddati belgilanadi, yaʼni kamida bir oy. Mikrofirma ish beruvchilari uchun muddatni qisqartirish maʼmuriy yukni kamaytiradi va koʻproq moslashuvchanlik beradi.

Ish beruvchi boʻlgan mikrofirma xodimni kamida bir oy oldin yozma ravishda xabardor qilishi shart. Ushbu xabardor qilishni pulli kompensatsiyaga almashtirish koʻrsatilmagan, shuning uchun almashtirib boʻlmaydi.

Ushbu xabardor qilish ogohlantirish xati shaklida boʻlishi va bu ish beruvchi tomonidan imzolanishi maqsadga muvofiq.