1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida MKda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari deganda aynan qaysi hujjatlar nazarda tutilganligi belgilab qoʻyilgan. MKning boshqa moddalarida mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari degan jumla koʻp ishlatilgan. Demak ushbu jumla ishlatilgan boʻlsa, quyidagi hujjatlar nazarda tutilgan boʻladi:

MK;

yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlari (MKning 11-moddasi ikkinchi qismi sharhiga qarang);

yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar bilan bevosita bogʻliq boʻlgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi qonunchilik hujjatlari (MKning 11-moddasi ikkinchi qismi sharhiga qarang).

Oʻzbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Qonunining 7-moddasi birinchi qismiga muvofiq normativ-huquqiy hujjatlar qonunchilik hujjatlari boʻlib, ular Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligini tashkil etadi. Demak, qonunchilik deganda normativ-huquqiy hujjatlar tushuniladi.

Ushbu Qonunning 6-moddasiga koʻra normativ-huquqiy hujjatlarning (qonunchilikning) turlari quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi;

Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari;

vazirliklar va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari;

mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari.

Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi qoʻshilgan (ratifikatsiya qilgan) xalqaro shartnomalar ham mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hisoblanadi. Chunki ushbu xalqaro hujjatlar qonun bilan ratifikatsiya qilinadi.

Ayrim qonunchilik hujjatlaridagi huquqiy normalarning hammasi ham yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni tartibga solmaydi, faqat ayrim moddalari, qismlari, bandlari yoki xatboshilari tartibga solishi mumkin. Shunday holatda aynan ushbu moddalari, qismlari, bandlari yoki xatboshilar mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjati hisoblanadi.

Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 15-moddasida Oʻzbekiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarining ustunligi soʻzsiz tan olinishi, Konstitutsiya mamlakatning butun hududida oliy yuridik kuchga ega ekanligi, toʻgʻridan-toʻgʻri amal qilishi va yagona huquqiy makonning asosini tashkil etishi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan printsip va normalari bilan bir qatorda Oʻzbekiston Respublikasi huquqiy tizimining tarkibiy qismi ekanligi, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qonunida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasi qoidalari qoʻllanilishi belgilangan.

2. Sharhlanayotgan mazkur moddaning ikkinchi qismida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida xodimlar uchun Oʻzbekiston Respublikasining mehnat toʻgʻrisidagi qonunchiligiga yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan imtiyozliroq qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllanilishi belgilangan. Bu holatda xalqaro shartnoma qoidalari ustun hisoblanadi.

Masalan, MKda ayrim holatlarda (masalan, favqulodda vaziyatlarda) xodimlarni muayyan ishlarga jalb qilishga ruxsat etilgan. Biroq Oʻzbekiston Respublikasi qoʻshilgan Xalqaro mehnat tashkilotining Zoʻrlab ishlatish yoki majburiy mehnat toʻgʻrisidagi 29-sonli va Majburiy mehnatni tugatish toʻgʻrisidagi 105-sonli Konventsiyalarida majburiy mehnatga nisbatan yanada qatʼiy cheklovlar belgilangan.

3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston huquq tizimida xalqaro huquq ustuvorligi tamoyilini ifodalaydi va mehnat munosabatlarida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan huquqiy boʻshliqlarni toʻldirishga xizmat qiladi.

Odatda xalqaro shartnomalar (masalan, XMT konventsiyalari) avval milliy qonunchilikka (MKga) koʻchiriladi. Biroq ushbu normaga koʻra, xalqaro shartnoma qoidasi Oʻzbekiston qonunlarida hali aks etmagan boʻlsa-da, u toʻgʻridan-toʻgʻri huquqiy kuchga ega.

Bu norma Oʻzbekistonning xalqaro hamjamiyat oldidagi masʼuliyatini va oʻz fuqarolarining mehnat huquqlarini eng yuqori standartlar asosida himoya qilish istagini ifodalaydi.