1. Sharhlanayotgan ushbu moddada uch toifadagi hujjatlar, yaʼni mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasining oʻzaro nisbati bilan bogʻliq qoidalar belgilangan.

Sharhlanayotgan ushbu moddaga koʻra xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasida xodimga mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda nazarda tutilganiga nisbatan qoʻshimcha huquqlar va kafolatlar nazarda tutilishi mumkin. Bu kafolatlar xodim bilan ishi beruvchi oʻrtasida tuzilgan mehnat shartnomasida belgilab qoʻyiladi.

Mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik bu — minimal standart. Yaʼni, ish beruvchi xodimga qonunchilikda belgilangan darajadan kam huquq bera olmaydi, lekin undan koʻproq imtiyozlar berishi nafaqat mumkin, balki ragʻbatlantiriladi.

MISOLLAR

Ish vaqtining normal muddati haftasiga 40 soatdan ortiq boʻlmasligi kerak, ammo mehnat shartnomada tashkilot xodimga ish haqini kamaytirmagan holda haftasiga 35 soatlik ish vaqti belgilashi mumkin (MK 183-moddasida ham koʻrsatilgan).

Ishdan boʻshatish nafaqasi oʻrtacha oylik ish haqining 50 foizidan kam boʻlmasligi kerak (ish stajiga qarab), ammo mehnat shartnomada ish beruvchi Ishdan boʻshatish nafaqasi oʻrtacha oylik ish haqining 100 foizi etib belgilashi mumkin.

Tashkilot jamoa shartnomasida har bir xodim uchun 3 kalendar kunlik qoʻshimcha taʼtil berish belgilangan, ammo mehnat shartnomada ushbu qoʻshimcha taʼtilni 4 kalendar kun etib belgilash mumkin.

2. Mazkur modda talabiga koʻra, agarda mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda belgilanmagan boʻlsa, mehnat shartnomasiga xodimning huquqiy holatini bu huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiruvchi shartlarni kiritish taqiqlanadi.

MKning 105-moddasida mehnat shartnomasi shartlarining haqiqiy emasligi bilan qoidalar mustahkamlangan. Unga koʻra mehnat shartnomasining mazmuniga:

xodimning holatini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan yomonlashtiradigan;

mehnat va mashgʻulotlar sohasida kamsitishni taqiqlash toʻgʻrisidagi talablarni buzadigan;

majburiy mehnatni taqiqlash haqidagi talablarni buzadigan;

xodimni qonunga xilof harakatlarni yoki ham xodimning, ham boshqa shaxslarning huquqlarini buzadigan, hayoti va sogʻligʻiga tahdid soladigan, shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan harakatlarni amalga oshirishga majburlaydigan shartlar kiritilmasligi kerak, agar ular kiritilgan boʻlsa, haqiqiy boʻlmaydi.

Mehnat shartnomasi ayrim shartlarining haqiqiy emasligi mehnat shartnomasining umuman haqiqiy emasligiga sabab boʻlmaydi.

Oʻz huquqlarini yuqori turuvchi hujjatlarda belgilanganidan yomonlashtirilgan deb hisoblagan har bir xodim bu haqda ish beruvchiga, vakillik organiga, davlat organiga yoxud bevosita sudga murojaat qilishi mumkin.

MISOL

MKning 112 va 113-moddalari koʻrsatilgan asoslar mavjud boʻlmasada, xodim bilan muddatli mehnat shartnoma tuzilishi xodimning huquqiy holatini mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka nisbatan yomonlashtiruvchi shartlarni kiritilishi hisoblanadi va bu haqiqiy emas deb topilib, mehnat shartnoma muddati nomuayyan muddatga tuzilgan hisoblanadi.