1. Ushbu moddada vakolatli davlat organlari tomonidan ishga yuborish munosabati bilan mehnat shartnomasi asosida yuzaga keladigan yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar haqida fikr yuritilgan.

Maʼlumki, bandlik fuqarolarning qonunchilikda taqiqlanmagan, oʻz shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlarini qanoatlantirish bilan bogʻliq boʻlgan, ularga ish haqi (mehnat daromadi) keltiradigan faoliyatidir. Shunga koʻra, birinchi navbatda aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan shaxslarni mahalliy mehnat organining yoʻllanmasi boʻyicha ishga joylashtirish asosiy vazifalardan hisoblanadi.

Mahalliy mehnat organlarida ish qidirayotgan shaxslar sifatida roʻyxatga olingan shaxslarni ishga joylashtirish mahalliy mehnat organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Alohida hollarda, ish qidirayotgan shaxslarni ishga joylashtirish boshqa tumanlar (shaharlar) hududida joylashgan tashkilotlarda, agar ushbu tashkilotlar transport qulayligi doirasida joylashgan boʻlsa, amalga oshirilishi mumkin.

Maqbul keladigan ishga doir taklifning soni, davriyligi va muddatlari hamda ish qidirayotgan shaxsga ishga joylashish uchun yoʻllanmalar berish cheklanmaydi.

Mahalliy mehnat organi ish qidirayotgan shaxsga boʻsh (vakant) ish oʻrinlari koʻpayishiga qarab, u ishga joylashguniga yoki hisobdan chiqarilguniga qadar maqbul keladigan ishni taklif etishi shart.

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholi bandligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 34-moddasiga koʻra, ish qidirayotgan shaxs ishga joylashishga doir yoʻllanmani yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomani olgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatdan kechiktirmay ishga joylashishga doir yoʻllanmada yoki ishga joylashishga koʻmaklashish yuzasidan murojaatnomada koʻrsatilgan manzilga murojaat etishi shart.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 14 fevraldagi “Oliy taʼlim tashkilotlari bitiruvchilarining ishga joylashishiga koʻmaklashish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-61-son qarori yoshlarning bandligini taʼminlash, oliy taʼlim tashkilotlari bitiruvchilarining mehnat bozoriga integratsiyasini kuchaytirish, xususiy sektor va tijorat banklari ishtirokida kadrlar tayyorlash jarayonini takomillashtirish maqsadida qabul qilingan.

Qarorga koʻra oliy taʼlim tashkilotlarining bitiruvchilarni ishga joylashtirishga koʻmaklashishga qaratilgan “Kelajakka qadam” dasturi amalga oshiriladi.

Dastur quyidagilarni nazarda tutadi:

oʻz biznes gʻoyalarini amalga oshirish istagi boʻlgan oliy taʼlim tashkilotlarining bitiruvchi bosqich talabalari uchun biznes gʻoyani tayyor loyihagacha olib borish jarayonida toʻliq hamrohlik qilish, shu jumladan qulay shartlarda moliyalashtirish;

bitiruvchi va quyi bosqich talabalari oʻrtasida sohalar boʻyicha ochiq tanlovlar oʻtkazish va gʻoliblarni ish bilan taʼminlashga koʻmaklashish.

Bunda salohiyatli ish beruvchi tashkilotlar, shu jumladan yirik korxonalarning oliy maʼlumotli mutaxassislarga ehtiyojini aniqlash va mutaxassislarga qoʻyiladigan talablarni shakllantirish amaliyoti yoʻlga qoʻyiladi. Shuningdek, tanlov gʻoliblarini salohiyatli ish beruvchi tashkilotlar buyurtmasiga koʻra individual kasbiy taʼlim dasturlari asosida kasbga dastlabki tayyorlash tadbirlari moliyalashtiriladi.

3. Shuningdek, muqobil xizmatga chaqirilgan fuqarolarni tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimining muqobil xizmatni oʻtash joyini tayinlash toʻgʻrisidagi koʻrsatmasiga asosan tashkilotlarga yuborilishi natijasida mehnatga oid munosabatlar yuzaga keladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003 yil 11 martdagi “Muqobil xizmatni tashkil etish va Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining uni oʻtashi tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 128-son qarori asos hisoblanadi. Qarorda belgilanishicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat, tuman (shahar) hokimliklari korxonalar, tashkilotlar va muassasalarga tegishli kvotalar belgilaydi va muqobil xizmat xizmatchilarini ish bilan taʼminlaydi.

Qaror bilan korxonalar, tashkilotlar va muassasalarida muqobil xizmatni oʻtash amalga oshiriladigan vazirliklar va idoralar roʻyxati tasdiqlangan va ish beruvchilarning majburiyatlari ham koʻrsatilgan.