1. Mehnatga haq toʻlash shartlarini belgilash tartibi MK 246-moddasi belgilangan boʻlib, ish beruvchi bilan xodim oʻrtasidagi kelishuvga koʻra mehnat shartnomasi tuzish orqali belgilanganligi sababli xuddi shunday tartibda, yaʼni ish beruvchi bilan xodim oʻrtasidagi kelishuv asosida mehnat shartnomasiga oʻzgartirish yoki qoʻshimchalar kiritish orqali oʻzgartiriladi.

Jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida, shuningdek ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra qabul qilinadigan ichki hujjatlarda, mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq mehnat shartnomasida belgilangan mehnatga haq toʻlash tizimlari, shu jumladan tarif stavkalar (lavozim maoshlar), kompensatsiya xususiyatiga ega qoʻshimcha toʻlovlar va ustamalar, ragʻbatlantiruvchi xususiyatga ega qoʻshimcha toʻlovlar va ustamalar tizimlari hamda mukofotlash tizimlarini oʻzgartirish xuddi shunday hujjatlarga oʻzgartirish yoki qoʻshimchalar kiritish orqali oʻzgartiriladi.

Mehnatga haq toʻlash shartlarini oʻzgartirishda uning miqdori mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlishi mumkin emas hamda biror-bir eng koʻp miqdor bilan cheklanmaydi.

2. Mehnatga haq toʻlash shartlarini xodim uchun noqulay tomonga, uning ahvolini yomonlashtiruvchi oʻzgartirishga faqat xodimning roziligi bilan amalga oshiriladi.

Texnologiyada, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishda oʻzgarishlar yuz berganda, ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi qisqarganda, basharti mehnatga haq toʻlashning avvalgi shartlarini saqlab qolish mumkin boʻlmasa hamda qonunchilikka muvofiq boshqa hollarda xodimning roziligisiz bilan oʻzgartirish mumkin.

Mazkur holatda ish beruvchi mehnatga haq toʻlashning avvalgi shartlarini saqlab qolishning barcha imkoniyatlarini koʻrishi kerak.

Yakka tartibdagi mehnat munosabatlariga taʼsir etuvchi ish beruvchida:

texnologiyadagi oʻzgarishlar deganda asbob-uskunalar va jihozlar yangilanishi, dasturiy taʼminot yoki algoritmlar ishlab chiqilishi, sunʼiy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya manbalari, biotexnologiya va shu kabilarni joriy etilishi, takomillashtirilishi, raqamlashtirilishi hamda avtomatlashtirishi;

ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishda oʻzgarishlar deganda ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishi (ishchi kuchiga talab oshishi yoki kamayishi, xodimlar sonidagi oʻzgarishlar), mehnat shartlari va sharoitlarining oʻzgarishi (ish vaqti, mehnatni muhofaza qilish qoidalari), tashkilot qayta tashkil etilishi, tuzilmasidagi oʻzgarishlar (yangi boʻlimlar yoki lavozimlar joriy etilishi), mehnat vazifalari qayta taqsimlanishi (lavozimlarining vazifa doirasi oʻzgarishi yoki qayta shakllantirilishi), ish joyining oʻzgarishi (xodimlar yangi tsex, filial, yoki boshqa hududdagi ish joyiga koʻchishi) va shu kabilar;

ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi qisqarishi deganda tashkilotda ishlab chiqarish yoki xizmat koʻrsatish hajmining kamayishi har xil sabablarga koʻra kamayishi tushuniladi.

Qonunchilikka muvofiq mehnatga haq toʻlash shartlari boshqa hollarda ham oʻzgartirish mumkin. Bunday holatlarga misol sifatida davlat tashkilotlarida moliyaviy imkoniyatlardan kelib chiqib, tegishli normativ-huquqiy hujjatlar bilan belgilanishini aytish mumkin.

MISOL

Tashkilotda bir mahsulot ishlab chiqaruvchi yangi uskuni oʻrnatildi, ushbu uskunani xodimning sogʻligi uchun zararli va xavflilik darajasi kamaydi. Ish beruvchi eski uskuni zararli va xavfli boʻlganligi uchun unda ishlovchi xodimga koʻp maosh toʻlab berar edi. Yangi uskuna sotib olish uchun koʻp xarajatlar qilindi. Tashkilotda xarajatlar koʻpayganligi, yangi uskunani zararli va xavfliligi kamayganligi sababli ushbu uskunada ishlovchi xodimlarning maoshini kamaytirishi mumkin.

3. Mehnatga haq toʻlash shartlari xodimning ahvolini yomonlashtiruvchi tomonga oʻzgartirilganda ish beruvchi tomonidan MK 137-moddasiga asosan tegishli choralarni koʻradi, shuningdek xodimni yangi mehnatga haq toʻlash shartlari va miqdori haqida kamida ikki oy oldin yozma ravishda imzo qoʻydirib, ogohlantiradi. Xodim yangi mehnatga haq toʻlash shartlariga rozi boʻlmaganda MK 137-moddasiga asosan mehnat shartnomasi bekor qilinishi mumkin.

HUJJATLARDAN NAMUNALAR

Ogohlantirish xati

(“Ilgʻor” MCHJ hisobchisi Karimov Umid Xusanovichga)

Korxonada ishlar (mahsulot, xizmatlar) hajmi va xodimlar soni qisqarganligi uchun natijada ish hajmingiz kamayganligi sababli Sizning lavozim maoshingiz ikki oydan soʻng mehnatga haq toʻlashning eng miqdorini 5 (besh) baravaridan mehnatga haq toʻlashning eng miqdorini 4 (toʻrt) baravariga kamaytirlishi haqida ogohlantiramiz.

MCHJ direktori — _____________ — F.I.Sh.

(imzo) — ( sana)

Tanishdim — _____________ — F.I.Sh.

(imzo) — (sana