1. MKning 269-moddasida ish haqidan ushlab qolish asoslari koʻrsatilgan boʻlib, sharhlanayotgan moddada ish haqidan ushlab qolishdagi cheklangan miqdor koʻrsatilgan.

Har bir ish haqi toʻlovi vaqtida xodimning ish haqidan ushlab qolinadigan jami mablagʻlar miqdori xodimga hisoblangan umumiy ish haqining yarmidan (50 foizidan) oshib ketishi mumkin emas.

Har bir toʻlov chogʻida degani ish haqi har qanday vaqtda toʻlanganda ham (masalan, oyda bir marta, ikki marta yoki boshqa muddatlarda), ushlab qolishlar miqdoriga nisbatan ushbu cheklov qoʻllaniladi.

Ish haqidan ushlab qolingan mablagʻlarning umumiy summasi degani xodimning ish haqidan ushlab qolinadigan barcha turdagi toʻlovlarning yigʻindisi. Bularga quyidagilar kirishi mumkin:

daromad soligʻi;

pensiya jamgʻarmasiga toʻlovlar;

aliment toʻlovlari;

qarzlarni uzish uchun toʻlovlar (agar sud qarori boʻlsa);

ish beruvchiga yetkazilgan zararni qoplash uchun toʻlovlar;

kasaba uyushmasiga aʼzolik badallari (agar xodim rozi boʻlsa);

va boshqa toʻlovlar.

Xodimga haqiqatda hisoblangan ish haqining ellik foizidan oshishi mumkin emasligi bu eng muhimi boʻlib, yuqorida sanab oʻtilgan barcha ushlab qolishlarning umumiy miqdori xodimga toʻlanishi kerak boʻlgan ish haqining ellik foizidan oshib ketishi mumkin emas. Istisno holatlar ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan.

MISOL

Xodimga bir oyda 5 mln soʻm ish haqi hisoblandi. Ushbu ish haqidan daromad soligʻi, pensiya jamgʻarmasiga toʻlovlar va aliment toʻlovlari ushlab qolinishi kerak. Ushbu ushlab qolishlarning umumiy miqdori 2,5 mln soʻmdan (5 mln soʻmning 50 foizi) oshib ketishi mumkin emas.

Mazkur norma xodimlarning ijtimoiy himoyasini taʼminlashga qaratilgan. U xodimlarning ish haqidan haddan tashqari koʻp ushlab qolinishining oldini oladi va ularga yashash uchun yetarli mablagʻ qolishini taʼminlaydi.

2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismida mazkur moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan ushlab qolinadigan jami mablagʻlar miqdori xodimga hisoblangan umumiy ish haqining 50 foizidan oshib ketishi mumkin emasligini istisno qiluvchi holatlar koʻrsatilgan boʻlib, ushbu holatlar, yaʼni:

aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikni undirishda;

axloq tuzatish ishlari tarzida jazo tayinlanganda jazo ijro etishda xodimning ish haqini ushlab qolishga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Ushbu hollarda jazodan va aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikdan ushlab qolish miqdori xodimga haqiqatda hisoblangan ish haqining yetmish foizidan oshishi mumkin emas.

Xodimdan aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikni undirish hamda axloq tuzatish ishlari tarzida jazo tayinlanganda jazo ijro etishda xodimning ish haqini ushlab qolishga sudning qarori asos boʻladi.