Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismida ish beruvchi mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimga qonunchilik hujjatlari, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasiga koʻra toʻlanishi majburiy boʻlgan barcha toʻlovlarni (MKning 172-moddasida toʻlovlar koʻrsatilgan) amalga oshirish muddati belgilangan. Bunda xodim mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni:

ishlayotgan, yaʼni oʻzining mehnat majburiyatlarini belgilangan tartibda bajarayotgan boʻlsa, mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni;

ishlamagan, yaʼni oʻzining mehnat majburiyatlarini bajarmayotgan (ishga sababsiz kelmaganda, taʼtilda, mehnatga layoqatsizlik davrida va boshqa) boʻlsa, xodim toʻlovlarni amalga oshirishni talab qilgandan keyin uch kundan kechiktirmay toʻlanishi kerak.

Xodimning hisob-kitobni amalga oshirishni talab qilmaganligi, ish beruvchiga ushbu toʻlovlarni amalga oshirmaslik huquqini bermaydi va xodim talab qilmagan taqdirda ham toʻlovlar amalga oshirilishi kerak.

MISOL

Xodimning mehnatga layoqatsizlik davrida mehnat shartnomasi taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra bekor qilinganda, mehnat shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisidagi buyruq qabul qilingan kuni toʻlovlarni amalga oshirish lozim.

Chunki MKning 170-moddasi ikkinchi qismiga koʻra oxirgi ish kuni mehnat shartnomasi bekor qilingan kun hisoblanadi. Buyruq rasmiylashtirilganda xodimning mehnat shartnomasi bekor qilingan kun mehnatga layoqatsizlik davridan oldingi oxirgi ish kuni hisoblanadi, lekin yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlar buyruq rasmiylashtirilgan kunda tugatiladi.

Ushbu misolda xodim toʻlovlarni talab qilmagan taqdirda ham buyruq rasmiylashtirilganda hisob-kitob amalga oshirilishi lozim.

XALQARO STANDARTLAR

Oʻzbekiston tomonidan ratifikatsiya qilingan Xalqaro mehnat tashkilotining Ish haqini himoya qilish toʻgʻrisidagi 95-sonli Konventsiyasining 12-moddasi 2-bandiga koʻra, mehnat shartnomasi bekor qilinganda berilishi lozim boʻlgan ish haqining yakuniy hisob-kitobi milliy qonun hujjatlariga, jamoa shartnomasiga yoki arbitraj qaroriga binoan amalga oshiriladi, shunday qonun hujjatlari, shartnoma yoki qaror boʻlmagan taqdirda, mehnat shartnomasi shartlarini hisobga olgan holda maqbul vaqt ichida amalga oshiriladi.

MILLIY QONUNCHILIK

Hisob-kitobni ushbu moddada belgilangan muddatlarda amalga oshirilmasa:

MKning 333-moddasida koʻrsatilgan ish beruvchining moddiy javobgarligiga olib keladi. Yaʼni, toʻlovlar har bir kechiktirilgan kun uchun pullik kompensatsiya bilan birga toʻlanadi;

Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 49 va 493-moddalariga asosan maʼmuriy jarimaga tortilishiga asos boʻladi.

2. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda xodimga tegishli boʻlgan summalar miqdorlaridan norozi boʻlganligi toʻgʻrisidagi xodimning yoki uning nomidan boshqa shaxslarning murojaatlari mavjudligi nizo kelib chiqqanligini anglatadi.

Mazkur holatda ish beruvchi xodimga shak-shubhasiz tegadigan, yaʼni qonunchilik hujjatlari, ichki hujjatlar va mehnat shartnomasiga koʻra toʻlanishi majburiy boʻlgan summani ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan muddatda toʻlashi shart.

Agar ushbu summalar kam toʻlangan boʻlsa, mehnat nizolarini koʻrib chiquvchi organlarning qarorlariga asosan qarorni ijro etish muddatlari ichida kam toʻlangan summalar toʻlab beriladi.

3. Tashkilot ichki hujjatlarida xodimga ish beruvchi tomonidan toʻlanishi lozim boʻlgan toʻlovlarning turlari, miqdori va muddatlari belgilanadi. Shu sababli agar u hatto mukofot toʻlanayotgan paytda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarda boʻlmasa ham, yaʼni ishdan boʻshatilgan taqdirda ham yil yakunlariga koʻra toʻlanishi lozim boʻlgan mukofot toʻlanishi mumkin. Bunda ushbu mukofotni toʻlashning boshqa shartlari va tartibiga rioya etiladi.

MISOL

Xodim 7 oy, yaʼni yanvar-iyul oylari ishlagan va mehnat shartnomasi bekor qilingan boʻlsa, tashkilotning xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish toʻgʻrisidagi nizomida yilning ish yakunlariga koʻra mukofot toʻlanishi belgilangan va unda xodimning ishlagan davriga mutanosib ravishda mukofot toʻlanishi belgilangan boʻlsa, mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimning ushbu yilda ishlagan davriga (7 oy) mutanosib ravishda mukofot toʻlanishi mumkin.