Dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun quyidagilarga kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanadi:
ishbay ishlovchilarga — kamida ikki hissali ishbay baholar boʻyicha;
mehnatiga kunbay va soatbay tarif stavkalari boʻyicha haq toʻlanadigan xodimlarga — kunbay yoki soatbay tarif stavkasining kamida ikki hissasi miqdorida;
maosh oladigan xodimlarga — har bir ishlangan kun yoki soat uchun maoshdan tashqari kunbay yoki soatbay stavkasining kamida bir hissasi miqdorida.
Jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra qabul qilingan ichki hujjatda, mehnat shartnomasida dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun qoʻshimcha toʻlovlarning yuqoriroq miqdorlari nazarda tutilishi mumkin.
Dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish xodimning xohishiga koʻra boshqa dam olish kunini berish bilan kompensatsiya qilinishi mumkin. Dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish boshqa dam olish kunini berish bilan kompensatsiya qilingan taqdirda, bunday ish uchun haq toʻlash kamida bir hissa miqdorida amalga oshiriladi, dam olish kuni uchun esa haq toʻlanmaydi.
Agar xodim jadvalga yoki mehnat shartnomasiga muvofiq umumiy belgilangan dam olish kunlarida (besh kunlik ish haftasida shanba yoki yakshanba kunlari yoki olti kunlik ish haftasida yakshanba kuni) mehnat qilgan boʻlsa, dam olish kunlari esa unga ish haftasining boshqa kunlarida berilgan boʻlsa, umumiy belgilangan dam olish kunlaridagi ish uchun bir hissa miqdorida haq toʻlanadi.
Ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun, ushbu ish jadvalga binoan amalga oshirilganligidan yoki xodim mazkur Kodeksning 210-moddasiga muvofiq ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etilganligidan qatʼi nazar, kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanadi yoxud xodimning xohishiga koʻra boshqa dam olish kunini berish va bir hissa miqdorida haq toʻlash orqali kompensatsiya qilinadi
1. Dam olish kunlari haqida MKning 207-moddasi va ishlanmaydigan bayram kunlari haqida 208-moddasi sharhiga qarang.
Dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun haq toʻlashda xodimlarga kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanishi shart. Bunda ishbay ishlovchilarga, yaʼni qilgan ishining hajmiga qarab pul oladigan xodimlarga, kamida ikki hissali ishbay baholar boʻyicha haq toʻlanadi.
MISOL
Agar xodim odatda bitta mahsulot uchun 10 000 soʻm olsa, dam olish kuni xuddi shu mahsulotni ishlab chiqarsa, xodimga kamida 20 000 soʻm toʻlanishi kerak.
Mehnatiga kunbay yoki soatbay tarif stavkasi boʻyicha haq toʻlanadigan xodimlarga, ularning kunbay yoki soatbay tarif stavkasining kamida ikki hissasi miqdorida haq toʻlanadi.
MISOL
Agar xodimning soatlik tarif stavkasi 15 000 soʻm boʻlsa, dam olish kuni ishlagan har bir soat uchun unga kamida 30 000 soʻm toʻlanishi lozim. Xuddi shunday, kunlik stavkasi 120 000 soʻm boʻlsa, dam olish kuni ishlaganda kamida 240 000 soʻm toʻlanishi kerak.
Maosh oladigan xodimlarga har bir ishlangan kun yoki soat uchun maoshdan tashqari kunbay yoki soatbay ular stavkasining kamida bir hissasi miqdorida haq toʻlanadi.
Maosh oladigan xodimlarga belgilangan oylik ish haqi (maosh) asosida mehnat qiladigan, ish jadvali aniq va muntazam boʻlgan, oyning ish kunlarida doimiy ravishda ishlaydigan hamda oylik maosh asosida mehnat shartnomasi tuzilgan xodimlar kiradi.
Kunbay yoki soatbay stavkasining miqdorini aniqlashda MKning 277-moddasi sharhiga qarang.
MISOL
Agar xodimning kunlik stavkasi 100 000 soʻmga toʻgʻri kelsa, dam olish kuni ishlaganda oylik maoshi tashqari kamida 100 000 soʻm qoʻshimcha toʻlov olishingiz kerak.
2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismi ish beruvchilar uchun tavsiyaviy boʻlib, jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra qabul qilingan ichki hujjatda, mehnat shartnomasida dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun qoʻshimcha toʻlovlarning yuqoriroq miqdorlari nazarda tutish huquqini beradi.
Agar jamoa shartnomasida, ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishuvga koʻra qabul qilingan ichki hujjatda, mehnat shartnomasida dam olish kunlaridagi yoki ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun qoʻshimcha toʻlovlarning yuqoriroq miqdorlarida toʻlashni ish beruvchi oʻzining majburiyati sifatida oʻz zimmasiga olgan boʻlsa, bu majburiy hisoblanadi.
MKning 252-moddasi yettinchi qismi talabidan kelib chiqib, byudjet tashkilotlariga tegishli emas, chunki byudjet tashkilotlarida qonunchilikda belgilanishi kerak.
3. Ish beruvchi tomonidan xodimning xohishiga koʻra dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish boshqa dam olish kunini (otgul) berish bilan kompensatsiya qilinishi mumkin.
Boshqa dam olish kuni ish kunida beriladi va ushbu kun ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi kelishuvga koʻra belgilanadi.
Dam olish kunidagi yoki ishlanmaydigan bayram kunidagi ish boshqa dam olish kuni (otgul) berilganda, bunday ish uchun haq toʻlash kamida bir hissa miqdorida amalga oshiriladi, dam olish kuni uchun esa haq toʻlanmaydi.
4. Agar xodim dam olish kuni (yaʼni, besh kunlik ish haftasida shanba yoki yakshanba, olti kunlik ish haftasida esa yakshanba) ishlagan boʻlsa, lekin unga bu dam olish kunining oʻrniga boshqa bir ish kunida dam olish kuni berilgan boʻlsa, u holda dam olish kunidagi ishi uchun bir baravar miqdorda ish haqi toʻlanadi.
Koʻpchilik korxonalarda shanba va yakshanba (besh kunlik ish haftasida) yoki faqat yakshanba (olti kunlik ish haftasida) dam olish kunlaridir.
Ish vaqtini jamlash hisoblash yoki smenali ishlarda xodimning ish kuni va dam olish kunlari ichki mehnat tartib qoidalarida, ish jadvalida yoki mehnat shartnomasida belgilanadi.
Ushbu holatda xodimning dam olish kuni jadvalda belgilangan kun hisoblanadi. Shanba yoki yakshanba kunlari jadvalga muvofiq ish kunlari boʻlishi mumkin. Shu sababli ushbu xodim uchun umumiy belgilangan dam olish kunlaridagi (shanba, yakshanba) ish uchun bir hissa miqdorida haq toʻlanadi.
5. Sharhlanayotgan moddaning beshinchi qismida toʻrtinchi qismdan farqli ravishda ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish uchun, ushbu ish jadvalga binoan amalga oshirilganligidan (hatto smenali ish yoki ish vaqtini jamlash hisobga olinganda ham) yoki xodim ishlanmaydigan bayram kuni ishga jalb etilganligidan qatʼi nazar, kamida ikki hissa miqdorida haq toʻlanadi yoxud xodimning xohishiga koʻra boshqa dam olish kunini (otgul) berish va ushbu ishlanmaydigan bayram kuni ishlaganligi uchun bir hissa miqdorida haq toʻlash orqali kompensatsiya qilinadi.
MISOL
Tashkilotda qorovul lavozimi uchun sutka davomida ish boʻladi va smena asosida ishlaydi, smena davomiyligi 12 soatni tashkil etadi. Shunda ishlamaydigan bayram kuni, masalan, Navroʻz bayrami – 21 mart kuni 24 soatni tashkil etadi, ushbu 24 soatga qorovullarni qaysi birini qancha ish vaqti (smenasi) toʻgʻri kelsa, ushbu vaqt uchun ikki hissa qoʻshimcha toʻlanadi yoki bir hissa toʻlanib, boshqa ish kunida dam olish vaqti (otgul beriladi.
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi