1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining 2003 yil 19 dekabrdagi “Mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan xodimning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplashga oid nizolar boʻyicha sud amaliyoti haqida”gi 18-son qarori 15-bandiga koʻra, jabrlanuvchiga ish beruvchi tomonidan zarar yetkazilganda, uning qoʻpol ehtiyotsizligi zararni qoplash haqidagi daʼvoni toʻliq rad qilishga asos boʻla olmaydi.

Agar jabrlanuvchining qoʻpol ehtiyotsizligi ziyonning kelib chiqishiga yoki koʻpayishiga sabab boʻlsa, oʻrni qoplanishi lozim boʻlgan ziyon miqdori jabrlanuvchi aybining darajasiga qarab, muvofiq ravishda kamaytiriladi.

Qoʻpol ehtiyotsizlik deganda xodimning oʻzining harakatlariga yoki harakatsizligiga nisbatan oddiy ehtiyotkorlik qoidalariga qasddan yoki haddan tashqari beeʼtiborlik bilan rioya qilmasligi holatidir. Misol uchun, texnika xavfsizligi qoidalariga qasddan amal qilmaslik, xavfsizlik vositalaridan foydalanmaslik (masalan, kaska, maxsus kiyim, perchatka taqmaslik), boshqaruvchi yoki mutaxassis tomonidan berilgan yoʻriqnomalarga qasddan amal qilmaslik, spirtli ichimlik yoki giyohvand modda taʼsirida ishga kelish va hokazo.

2. Bunday holda ziyonning oʻrnini qoplashni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jabrlanuvchining ehtiyotsizligi qoʻpol ehtiyotsizlik yoki zarar miqdoriga taʼsir qilmaydigan oddiy eʼtiborsizlik masalasi har bir holda muayyan holatlardan kelib chiqib hal qilinishi kerak. Xususan, jabrlanuvchining mastlik holati yetkazilgan zarar bilan sababiy bogʻlanishda boʻlib, uning kelib chiqishiga yoki koʻpayishiga olib kelgan taqdirda qoʻpol ehtiyotsizlik deb hisoblanishi mumkin.

Zararni toʻlashning qoʻshimcha turlariga, bir yoʻla nafaqa toʻlashga, shuningdek boquvchisining vafoti tufayli yetkazilgan zarar toʻlovlariga nisbatan aralash javobgarlik qoʻllanilmasligiga sudlar eʼtibor qaratadi.

Xodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganda ish beruvchi, aybdor boʻlsa ham aybdor boʻlmasa ham yuqori xavf manbai bilan bogʻliq hollarda moddiy javobgar hisoblanadi.

Lekin agar xodim qoʻpol ehtiyotsizlik orqali ziyon yetkazilgan boʻlsa, zararning umumiy miqdori sud qarori bilan kamaytirilishi mumkin.

Ushbu holat asosan ishlab chiqarishdagi yuqori xavf manbalari bilan bogʻliq holatlarda yuzaga keladi, masalan:

yonadigan yoqilgʻilar, kimyoviy moddalar, yuqori kuchlanishli elektr toki bilan ishlash;

yuqori tezlikda harakatlanuvchi mexanizmlar yoki sanoat uskunalari;

qurilish ishlari yoki shaxtalardagi xavfli muhit.

3. Aralash javobgarlik deganda xodimning sogʻligʻiga ziyon yetkazilganda oʻz aybining mavjudligi sababli ish beruvchi toʻlaydigan zarar miqdori xodim aybiga mutanosib ravishda kamaytirilishi tushuniladi, lekin bu xodimning sogʻligʻiga yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplash chogʻidagi qoʻshimcha xarajatlarning oʻrnini qoplashga, bir yoʻla beriladigan nafaqani toʻlashga, shuningdek boquvchi boʻlgan xodim vafot etganligi munosabati bilan yetkazilgan ziyonning oʻrnini qoplashga tatbiq etilmaydi.