1. Maʼnaviy ziyon deganda ish beruvchining gʻayriqonuniy harakatlari yoki harakatsizligi natijasida xodimda yuzaga keladigan jismoniy va ruxiy (maʼnaviy) azob, hurmat va qadr-qimmatga putur yetkazish, shaxsiy shaʼni, ishchanlik obroʻsi, ishonch yoki ish muhitidagi obroʻyiga ziyon yetkazish holatlari tushuniladi.

Ish beruvchining gʻayriqonuniy harakatlari yoki harakatsizligi tufayli oʻziga maʼnaviy ziyon yetkazilgan deb hisoblagan xodim ish beruvchidan ushbu maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilishni talab qilishi mumkin.

Masalan, ish beruvchi xodimga oʻz vaqtida (taʼtillar jadvaliga asosan) yillik mehnat taʼtili bermadi. Natijada xodim sogʻligʻini yoʻqotib kasal boʻlib qoldi. Ushbu holatda ish beruvchi xodimga yetkazilgan moddiy zararlardan tashqari maʼnaviy zararni ham qoplashi kerak. Albatta buning uchun xodim uni ish beruvchidan talab qilishi kerak.

Shuning uchun xodim talab qilmasa ham, ish beruvchining tashabbusi bilan maʼnaviy zarar qoplanishi ham mumkin. Ammo amaliyotda bu holat juda kam uchraydi.

Maʼnaviy ziyon pul shaklida kompensatsiya qilinadi. Miqdori xodim va ish beruvchi kelishuvi asosida belgilanadi.

Ushbu kelishuvda kompensatsiya miqdorni belgilashda xodimga yetkazilgan maʼnaviy zararning darajasi, hodisaning ogʻirligi va oqibatlari, xodimning ish sharoiti va xizmat holatlari inobatga olinadi.

2. Agar xodim va ish beruvchi maʼnaviy ziyon fakti yoki kompensatsiya miqdori boʻyicha oʻzaro kelisha olmasa, masala sud orqali hal etiladi.

Maʼnaviy zararni qoplash usuli va miqdori Fuqarolik kodeksining 1022-moddasida koʻrsatilgan boʻlib, unga koʻra maʼnaviy zarar pul bilan qoplanadi.

Maʼnaviy zararni qoplash miqdori jabrlanuvchiga yetkazilgan jismoniy va maʼnaviy azoblarning xususiyatiga, shuningdek ayb tovon toʻlashga asos boʻlgan hollarda zarar yetkazuvchining aybi darajasiga qarab sud tomonidan aniqlanadi. Zararni qoplash miqdorini aniqlashda oqilonalik va adolatlilik talablari eʼtiborga olinishi lozim.

Jismoniy va maʼnaviy azoblarning xususiyati maʼnaviy zarar yetkazilgan haqiqiy holatlar va jabrlanuvchining shaxsiy xususiyatlari hisobga olingan holda sud tomonidan baholanadi.

Maʼnaviy zarar toʻlanishi lozim boʻlgan mulkiy zarardan qatʼi nazar qoplanadi.

MKning 174-moddasiga koʻra, mehnat shartnomasi qonunga xilof ravishda bekor qilinganligi oqibatida xodimga yetkazilgan maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilish miqdori ish beruvchining harakatlarini baholashni hisobga olgan holda sud tomonidan belgilanadi, lekin bu miqdor xodimning oʻrtacha oylik ish haqidan kam boʻlishi mumkin emas.