Muayyan xodimlar tomonidan yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi yetkazilgan zararning miqdorini va uning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun ushbu Kodeksning 302 — 311-moddalarida nazarda tutilgan tartibda xizmat tekshiruvi oʻtkazishi shart.
Zararning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun xodimdan yozma tushuntirish talab qilish majburiydir. Xodimning tushuntirish berishdan bosh tortishi uning ish beruvchiga zarar yetkazganlik uchun moddiy javobgarlikka tortilishiga monelik qilmaydi va hozir boʻlgan guvohlar koʻrsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
Bu moddada qoʻyilgan talab — ish beruvchi xodimdan zararni undirish haqida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi yetkazilgan zararning miqdorini va uning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun xizmat tekshiruvi oʻtkazishi shart va bu xizmat tekshiruvi MKning 302 — 311-moddalarida nazarda tutilgan tartibda oʻtkazilishi kerak.
Xizmat tekshiruvi natijalarida (dalolatnomada) quyidagilar koʻrsatiladi:
yetkazilgan zararning aniq miqdori;
zararning kelib chiqish sabablari;
xodimning aybi mavjud yoki yoʻqligi;
javobgarlik turi (cheklangan yoki toʻliq);
zarur hollarda — choralar va tavsiyalar.
Ushbu normadagi muhim kafolatlar:
xizmat tekshiruvisiz xodimdan zarar undirib boʻlmaydi. Agar ish beruvchi xizmat tekshiruvini oʻtkazmasa, undirilgan zarar sudda bekor qilinishi mumkin;
xodimning huquqlari himoya qilinadi. Xodimdan tushuntirish xati soʻraladi, xodim oʻz fikrini yozma shaklda bayon qilish huquqiga ega boʻladi. Xizmat tekshiruvida komissiya aʼzosi sifatida kasaba uyushma qoʻmitasi vakili ishtirok etadi.
2. Bu talab ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi moddiy javobgarlik masalasida quyidagi tartibni belgilaydi:
yozma tushuntirish talab qilish — majburiy.
agar xodimning harakatlari yoki harakatsizligi natijasida ish beruvchiga zarar yetgan boʻlishi mumkin deb gumon qilinsa, ish beruvchi yozma ravishda xodimdan tushuntirish talab qiladi.
Bu talab xizmat tekshiruvining asosiy qismi hisoblanadi (344-moddaga muvofiq).
Xodim tushuntirish berishdan bosh tortsa yoki rad etsa, bu holat xodimni moddiy javobgarlikdan ozod qilmaydi va hozir boʻlgan guvohlar koʻrsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
HUJJATLARDAN NAMUNA
DALOLATNOMA
2025 yil 9 sentyabr
Biz, quyida imzo chekuvchilar, “___” tashkiloti xizmat tekshiruvi komissiyasi aʼzolari, xodim ___dan zarar holati boʻyicha yozma tushuntirish soʻralganda xodim yozma tushuntirish berishdan bosh tortganligini tasdiqlaymiz.
Guvohlar:
1. _______________________ (F.I.Sh., lavozimi, imzo)
2. _______________________ (F.I.Sh., lavozimi, imzo)
Komissiya aʼzolari:
_______________________ (F.I.Sh., imzo)
_______________________ (F.I.Sh., imzo)
O'zbekiston Respublikasi Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi