1. Ushbu moddada xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararni qoplashdagi huquqi va erkinligi belgilangan:

agar xodim ish beruvchiga moddiy zarar yetkazgan boʻlsa,

u ixtiyoriy ravishda uning oʻrnini qoplashga haqli;

qoplash toʻliq ham, qisman ham boʻlishi mumkin;

bunda xodimning roziligi va tashabbusi asosiy mezon hisoblanadi.

Bunda xodim yozma ravishda ish beruvchiga murojaat qiladi. Arizada zararni qoplash shakli va miqdori koʻrsatiladi. Xodim zararni qoplashni pulda yoki natura tarzida (bir xil moddiy qimmatlik bilan) amalga oshirishi mumkin.

Xodim va ish beruvchi oʻrtasida yozma kelishuv tuzilishi mumkin. Unda quyidagilar koʻrsatiladi:

zarar miqdori;

toʻlov shakli (pul, mol-mulk, xizmat);

qoplash muddati va tartibi;

qisman qoplash boʻlsa — reja-grafik.

Agar xodim toʻliq summani darhol qoplay olmasa, qisman toʻlovlar boʻyicha tuzilgan kelishuv asosida amaldagi tartib belgilanadi. Ushbu kelishuvda har oylik yechimlar yozma ravishda belgilanadi.

Ixtiyoriy qoplashning afzalliklari:

sudgacha boʻlgan tartibda hal etish imkoniyati — ish beruvchi sudga murojaat qilmaydi;

xodimning obroʻsiga putur yetmaydi;

majburiy ijro xarajatlari, penya va jarimalar yoʻq;

ish beruvchi va xodim oʻrtasidagi munosabatlar buzilmaydi.

2. Ixtiyoriy qoplashni amalga oshirishda quyidagi MK normalariga amal qilinishi shart:

zarar miqdorini aniqlash tartibi (344–345-moddalar sharhiga qarang);

xodimning aybini tasdiqlash (338–343-moddalar sharhiga qarang);

ixtiyoriy qoplash tartibi;

va boshqa umumiy qoidalar.

3. Normadagi asosiy qoidalar:

zararni boʻlib-boʻlib qoplash imkoniyati. Xodim va ish beruvchi yozma kelishuv asosida zararni qism-qism qilib qoplashlari mumkin. Bu holat, odatda, zarar miqdori katta boʻlganda qoʻllaniladi. Xodim oʻz arizasida yoki kelishuvda: qoplash summasi, toʻlov miqdori, toʻlov muddatlari, grafik tartibini koʻrsatadi;

yozma majburiyat taqdim etish. Xodim ish beruvchiga yozma majburiyat beradi. Majburiyatda: umumiy zarar miqdori; har oylik toʻlov miqdori; toʻlov muddatlari; xodimning imzosi va sana boʻlishi shart. Bu hujjat ish beruvchi uchun huquqiy kafolat sifatida xizmat qiladi;

Notarial tasdiqlangan majburiyat. Agar xodim notarial tasdiqlangan majburiyat bersa, buning huquqiy kuchi yuqori boʻladi. Notarial tasdiqlangan majburiyat — ish beruvchi uchun eng xavfsiz yoʻl.

4. Xodim ish beruvchiga yetkazilgan zararni qoplashda pul shaklida toʻlashdan tashqari ish beruvchiga uning roziligi bilan bahosi teng boʻlgan mol-mulk berishi yoki shikastlangan mol-mulkni tuzatib berishi mumkin.

Agar ish beruvchi mol-mulkni qabul qilishni yoki uni taʼmirlatishni maʼqul koʻrmasa, xodim pul shaklida qoplashga majbur boʻladi.

Ushbu jarayonlarni amalga oshirish uchun amaliy tartib.

xodim yozma ravishda ariza yoki kelishuv taklifi beradi;

ish beruvchi mol-mulkni qabul qilish yoki taʼmirlash variantlarini koʻrib chiqadi;

agar rozilik berilsa, yozma kelishuv tuziladi:

zararning tavsifi;

qiymatini baholash;

qanday usulda qoplanishi;

topshirish yoki taʼmirlash muddati.

Hisob-kitob buxgalteriya orqali rasmiylashtiriladi.