1. Sharhlanayotgan modda xodimga ish haqi toʻlashni va unga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni kechiktirganlik uchun ish beruvchining moddiy javobgarligini belgilaydi.

Ish haqiga qanday toʻlovlar kirishi MKning 243 va 248-moddalari koʻrsatilgan.

Taʼtil toʻlovlarini (MK 213-moddasida nazarda tutilgan barcha turdagi taʼtillar: har yilgi mehnat taʼtili, ijtimoiy taʼtillar, ish haqi qisman saqlanadigan taʼtil, ish haqi saqlanmaydigan taʼtil)va mehnat shartnomasi bekor qilingandagi toʻlovlar (MK 234-moddasida koʻrsatilgan foydalanmagan taʼtil uchun pulli kompensatsiya, 100-moddada nazarda tutilgan oʻrtacha ish haqi saqlanishi va 173-moddada nazarda tutilgan ishdan boʻshatish nafaqasi) ish haqi tarkibiga kirmaganligi uchun alohida koʻrsatilgan.

Bundan tashqari, ish beruvchi ish haqini, taʼtil toʻlovlarini, mehnat shartnomasi bekor qilingandagi toʻlovlardan tashqari mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari, mehnat toʻgʻrisidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa toʻlovlarni ham toʻlashi kerak. Mazkur moddada koʻrsatilayotgan ish beruvchini moddiy javobgarligi xodimga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni kechiktirganda ham vujudga keladi.

Ish haqini toʻlash muddatlari MKning 253-moddasida birinchi qismida koʻrsatilgan, yaʼni koʻra jamoa shartnomasida yoki ichki hujjatda, ular mavjud boʻlmaganda esa mehnat shartnomasida shart qilib koʻrsatilgan muddatlarda belgilanadi va har yarim oyda bir martadan kam boʻlishi mumkin emas. Xodimlarga oylik ish haqi, qoida tariqasida, oʻn olti kundan koʻp boʻlmagan tanaffus bilan ikki qismga boʻlingan holda (boʻnakda va qolgan qismi miqdorida) toʻlanadi.

Ish haqi toʻlanadigan kun dam olish kuniga yoki ishlanmaydigan bayram kuniga toʻgʻri kelib qolganda ish haqi ushbu kunlar arafasida toʻlanadi.

Har yilgi mehnat taʼtili vaqti uchun haq toʻlash MK 233-moddasi uchinchi qismiga asosan jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida belgilangan muddatlarda, biroq taʼtil boshlanguniga qadar oxirgi ish kunidan kechiktirmay amalga oshiriladi.

Xuddi shuningdek, boshqa toʻlovlar ham toʻlash mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari, mehnat toʻgʻrisidagi boshqa huquqiy hujjatlar va mehnat shartnomasida nazarda tutilgan muddatda toʻlanishi kerak.

Ushbu muddatlarda ish beruvchi toʻlovni amalga oshirmasa, keyingi kundan boshlab to haqiqatda hisob-kitob qilingan kunni oʻz ichiga olgan muddatgacha har bir kechiktirilgan kun uchun pulli kompensatsiya toʻlanishi kerak.

Pulli kompensatsiya Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining oʻsha vaqtda amalda boʻlgan qayta moliyalashtirish stavkasidan (asosiy stavkasidan) kelib chiqqan holda foizlarda hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining “Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuni 20-moddasiga koʻra, qayta moliyalashtirish stavkasini va (yoki) asosiy stavkani belgilash Markaziy bank boshqaruvi vakolatiga kiradi.

2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismida toʻlovlar kechiktirilgan kun uchun xodimga toʻlanishi lozim boʻlgan pulli kompensatsiyaning miqdorini hisoblash tartibi koʻrsatilgan.

Unga koʻra xodimga toʻlanishi lozim boʻlgan pulli kompensatsiyaning miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki qayta moliyalash stavkasining oʻn foizi miqdorida belgilanadi.

Masalan, 2025 yil sentyabr holatida qayta moliyalash stavkasi 14 foiz boʻlsa, uning oʻn foizi 1,4 foiz boʻladi.

Foizlar hisoblash tartibi:

kechiktirilgan toʻlov summasi * qayta moliyalashtirish stavkasining

10 foizi * kechiktirilgan kunlar soni = pulli kompensatsiya miqdori

MISOL

Xodimning oylik ish haqi — 5 000 000 soʻm;

Ish haqi 10 kun kechiktirildi;

Markaziy bankning qayta moliyalashtirish stavkasi — 14 foiz, uning 10 foizi 1,4 foizni tashkil qiladi.

Hisob-kitob:

5 000 000 * 1,4 % = 70 000 * 10 kun = 700 000 soʻm

Natija ish beruvchi xodimga 5 000 000 soʻm ish haqi 10 kunga kechiktirsa 700 000 soʻm pulli kompensatsiya bilan birga toʻlashi shart.

3. Ushbu moddaning ikkinchi qismida belgilangan xodimga toʻlanadigan pulli kompensatsiyaning miqdori eng kam miqdor boʻlib, uni miqdori koʻpaytirish mumkin, yaʼni jamoa shartnomasi, ichki hujjat yoki mehnat shartnomasi bilan belgilanib, ish beruvchi majburiyatni olgan boʻlsa, bu oshirilgan miqdordagi pulli kompensatsiya bilan toʻlashi shart.

Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismida yana bir qatʼiy norma belgilangan boʻlib, yuqoridagi pulli kompensatsiyani toʻlash majburiyati ish beruvchining oylik ish haqini yoki xodimga toʻlanishi lozim boʻlgan boshqa toʻlovlarni toʻlashning kechiktirilishida aybi bor-yoʻqligidan qatʼi nazar yuzaga keladi. Yaʼni, oʻzini aybi yoʻqligini asos qilib pulli kompensatsiyani toʻlamasligi mumkin emas.