1. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchi xodim bilan toʻliq hisob-kitob qilishi shart.

Hisob-kitob — bu xodimga tegishli boʻlgan barcha pul mablagʻlari oʻz vaqtida toʻlab berilishini anglatadi.

Hisob-kitob quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

Ish haqi — bekor qilingan kungacha hisoblangan, lekin toʻlanmagan oylik maosh.

Ishlangan, lekin toʻlanmagan qoʻshimcha toʻlovlar (mukofotlar, ustamalar, tunda ishlaganlik uchun qoʻshimcha haq va h.k.).

Ishlanmagan, lekin xodim haqli boʻlgan toʻlovlar (masalan, kompensatsiyalangan mehnat taʼtili kunlari uchun pul).

Qonunda belgilangan kompensatsiyalar:

qisqartirish yoki ishlab chiqarish oʻzgarishi munosabati bilan berilgan toʻlovlar;

ish beruvchining aybi bilan mehnat shartnomasi bekor qilingandagi qoʻshimcha kafolat toʻlovlari.

Hisob-kitob shartnoma bekor qilingan kuniyoq amalga oshirilishi shart. Agar xodim ishda boʻlmasa, u hisob-kitobni talab qilgan kundan kechiktirmay toʻlanishi kerak.

Ish beruvchi xodimga hisob-kitob uchun toʻlovni asossiz kechiktirganlik uchun moddiy javobgar boʻladi (pulli kompensatsiyasi).

2. Mehnat shartnomasi bekor qilinganda ish beruvchi xodimga quyidagilar boʻyicha hisob-kitob qilishi shart:

oxirigacha olinmagan ish haqi — yaʼni, xodim shartnoma bekor qilingan kunga qadar ishlab bergan, lekin olinmagan ish haqi. Ish haqi tarkibiga kiruvchi toʻlovlar haqida MKning 243 va 248-moddalari sharhida koʻrsatilgan;

foydalanilmagan taʼtillar uchun pullik kompensatsiya — xodim tomonidan ishlab turib olinmagan asosiy taʼtil, qoʻshimcha taʼtil (masalan, nogironligi uchun, maxsus sharoitlarda ishlaganligi uchun va h.k.) (MK 234-moddasi shahriga qarang);

agar mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda yoxud mehnat shartnomasida boshqa toʻlovlarni toʻlash nazarda tutilgan boʻlsa, ushbu toʻlovlar. Masalan, ishdan boʻshatish nafaqasi.

Bu qoida mehnat huquqining asosiy kafolatlaridan biri boʻlib, xodim mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin ham oʻzining iqtisodiy manfaatlaridan mahrum boʻlmasligini taʼminlaydi.

3. Ish beruvchi xodimga tegishli barcha pul toʻlovlarini (ish haqi, kompensatsiyalar, boshqa qonun yoki shartnoma asosidagi toʻlovlar) mehnat shartnomasi bekor qilingan kundayoq toʻlashi shart.

Bu sharhlanayotgan norma tomonidan xodim manfaatini himoya qilish uchun qoʻyilgan qatʼiy kafolat hisoblanadi.

Agar xodim oʻsha kunda ishda boʻlmasa, u murojaat qilgan kundan kechiktirmay hisob-kitob qilingan toʻlovlar toʻlanishi kerak.

Agar ish beruvchi kechiktirsa, moddiy javobgarlikka tortiladi, ayrim hollarda penya yoki kompensatsiya toʻlashga majbur boʻladi.

4. Qonun odatda ish beruvchini xodim bilan shartnoma bekor qilingan kunning oʻzida hisob-kitob qilishga majbur qiladi.

Ammo xodim oʻsha kuni ishda boʻlmasa (kasallik, taʼtil, shaxsiy sabablar, ishga kelmaslik va h.k.), ish beruvchi u bilan hisob-kitob qilish imkoniga ega boʻlmaydi.

Keyinchalik xodim hisob-kitob qilishni talab qilsa, ish beruvchi uch kundan kechiktirmay toʻlovlarni amalga oshirishi shart.

Hisob-kitobni kechiktirish xodimning moddiy ahvolini yomonlashtirishi mumkin, shuning uchun sharhlanayotgan normada muddat cheklangan.

Agar tashkilotda ish haqini toʻlash plastik kartalar orqali amalga oshirish yoʻlga qoʻyilgan boʻlsa, mehnat shartnomasi bekor qilingan kuni xodim ishda boʻlmasa ham xodimni talab qoʻymasa ham ish haqi va boshqa tegishli toʻlovlarni amalga oshirishi mumkin.

MKning 546-moddasiga koʻra, ish beruvchi xodimning pulga oid talablarini muddati cheklanmagan holda butun davr uchun qanoatlantirishga haqli.

Xodimning pulga oid talablari yakka tartibdagi mehnat nizosini koʻrib chiquvchi mehnat nizolari boʻyicha komissiya yoki sud tomonidan asosli deb topilgan taqdirda toʻliq miqdorda qanoatlantiriladi.

5. Xodim bilan mehnat shartnomasi bekor qilinsa ham, uning mehnat faoliyati davomida orttirgan huquqlari saqlanib qoladi.

Agar shartnoma tugagandan keyin oy, chorak yoki yil yakuniga koʻra mukofot yoki qoʻshimcha toʻlovlar hisoblansa, ish beruvchi ularni toʻlamaslikka haqli emas.

Xodim mazkur toʻlovlarni amalga oshirishni soʻrab ariza yoki talab bilan murojaat qiladi. Ish beruvchi esa 3 kundan kechiktirmay mazkur toʻlovlarni amalga oshirishi lozim.

Zero, mukofot davriy tarzda hisoblansa (oy, chorak, yil yakuni boʻyicha), xodim shu davrda ishlagani uchun tegishli qismda mukofot olishi lozim.

6. Agar ish beruvchi bilan xodim oʻrtasida hisob-kitob summalari haqida nizo paydo boʻlsa, ish beruvchi xodimning aniq hisob-kitob summasini toʻlashi lozim.

Chunonchi, ish beruvchi xodimga “shak-shubhasiz tegadigan” summani, yaʼni hisob-kitobning nizo yoʻq boʻlgan qismni darhol yoki qonun bilan belgilangan muddatda toʻlashi shart.

Nizoli summa esa keyinchalik sud, Davlat mehnat inspektsiyasi yoki mediator orqali hal qilinadi.

“Shak-shubhasiz summa” tushunchasiga ishlangan kunlar uchun ish haqi, tarif yoki kelishilgan stavka boʻyicha haq, aniq hisoblangan mukofot yoki ustamalar, foydalanilmagan taʼtil uchun kompensatsiyalar misol boʻlishi mumkin.

7. Agar mehnat shartnomasi MKning 173-moddasi ikkinchi qismida sanab oʻtilgan asoslarga koʻra bekor qilinganda, hisob-kitob qilish chogʻida ish beruvchi xodimga ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan toʻlovlardan tashqari ishdan boʻshatish nafaqasini toʻlashi shart (MK 173-moddasi sharhiga qarang).

8. MKning 165-moddasiga koʻra, agar ish beruvchi mehnat shartnomasini oʻz tashabbusi bilan bekor qilmoqchi boʻlsa, u xodimni maʼlum muddat oldin yozma ravishda ogohlantirishi shart.

Lekin amalda ish beruvchi xodimni uzoq muddat kuttirmay, ogohlantirish muddatiga mutanosib ravishda pulli kompensatsiya toʻlab, shartnomani darhol bekor qilishi mumkin.

Bunday holatda ish beruvchi ogohlantirishni mutanosib pulli kompensatsiya bilan almashtirilgan taqdirda, mehnat shartnomasi ish beruvchining tashabbusiga koʻra bekor qilinganda ish beruvchi xodimga tegishli kompensatsiyani toʻlashi shart.