1. Har haftalik dam olish deganda xodimlarga har hafta uchun kafolatlangan ishdan xoli dam olish kunlari tushuniladi. Xodimlarga har bir ish haftasida dam olish kunlari kafolatlangan boʻlib, ularning soni (bir yoki ikki dam olish kuni) korxonada joriy etilgan ish haftasi turiga bogʻliq boʻladi.

Amaldagi qonun hujjatlari har haftalik dam olishdan tashqari ayrim toifadagi xodimlar uchun ishdan xoli etib qoʻyiladigan qoʻshimcha kunlarni ham nazarda tutadi.

Umumiy qoidaga koʻra, xodimlarga har haftada dam olish kunlari ichki mehnat tartibi qoidalari yoki ish smenasi (ish) jadvalida belgilab qoʻyilgan kunlarda beriladi.

2. Besh kunlik ish haftasi joriy qilingan tashkilotlarda xodimlarga odatda ketma ket ikki kun, shanba va yakshanba kunlarida, dam olish vaqti beriladi. Biroq ishning xususiyatlaridan kelib chiqib (masalan, aholiga xizmati koʻrsatadigan joylarida) haftaning boshqa kunlarida (dushanba kunida) ham dam olish kuni berilishi nazarda tutilishi mumkin.

Olti kunlik ish haftasi va bir kunlik haftalik dam olish kuni beriladigan tashkilotlarda odatda yakshanba kuni dam olish hisoblanadi. Ammo bunday holda ham ishning xususiyatlaridan kelib chiqib haftaning boshqa kunida dam olish kuni koʻzda tutilishi mumkin.

Shu bilan birga aynan bitta ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlar uchun bajariladigan ishning oʻziga xos xususiyatlariga qarab ish haftasining har xil turlari belgilanishi mumkin. Bunday holat oʻrnatilgan ish vaqti rejimiga xos boʻlib, xar hil toifadagi xodimlar uchun turli xil ish vaqti rejimi oʻrnatilgan boʻlishi mumkin.

Masalan, tibbiyot tashkilotlarida oʻrta va kichik tibbiy xodimlarga nisbatan ish smena rejimida ishlaydi. Bunda dam olish vaqti smenalar almashinuvi jadvaliga muvofiq haftaning turli kunlarida berilishi mumkin. Smenalar oraligʻidagi davrda ham ikki kun yoki bir kun uzluksiz dam olish kunlari berilishi nazarda tutilishi mumkin.

Umumiy qoidaga koʻra, xodimlarga har haftada dam olish kunlari ichki mehnat tartibi qoidalari yoki ish smenasi (ish) jadvalida belgilab qoʻyilgan kunlarda beriladi.

3. Sharhlanayotgan moddaning uchinchi qismiga binoan, umumiy dam olish kuni yakshanbadir. Bu talab qonun bilan belgilangan boʻlib, uni har bir korxonada ish vaqti hamda dam olish vaqti rejimini belgilashda inobatga olinishi kerak. Albatta, ishlab chiqarish sharoitlariga koʻra unga rioya etishning imkoni boʻlmagan korxonalar bundan mustasno.

Ikki kun dam olinadigan besh kunlik ish haftasi rejimida ishlayotgan koʻpgina korxonalar ishlab chiqarishni haftasiga bir marta, masalan, yakshanba kuni toʻxtatish nazarda tutilgan boʻladi. Amaliyotda bunday hollarda har haftalik dam olish kunlari, qoida tariqasida, shanba kungi ishga jalb etilmaydigan xodimlarga shanba va yakshanbada, shanba kuni ishlagan xodimlarga esa dam olishning birinchi kuni yakshanbada, ikkinchisi esa dushanbada yoki jadval boʻyicha kelgusi haftaning boshqa kuni berilishi mumkin.

Aholiga xizmat koʻrsatish zarurati munosabati bilan ish yakshanba kuni ham toʻxtatilmaydigan, lekin ishni haftaning boshqa kuni toʻxtatish mumkin boʻlgan korxonalarda (bular sirasiga, jumladan, savdo korxonalari, muzeylar, stadionlar, parklar, teatrlar va shu kabilar kiradi) xodimlarga har haftalik dam olish har kalendar haftada ichki mehnat tartibi qoidalari bilan belgilab qoʻyilgan boshqa kunlarda beriladi. Bunday hollarda yakshanba kuni oddiy ish kuni hisoblanadi, binobarin dam olish kunlaridagi ishga jalb etish yuzasidan MKda belgilab qoʻyilgan cheklashlar unga tatbiq etilmaydi. Bunday cheklashlar ichki mehnat tartibi qoidalariga binoan, dam olish kunlari deb hisoblanadigan kunlargagina tatbiq etiladi.

4. Ishlab chiqarish-texnikaviy sharoitlariga koʻra yoki aholiga muntazam uzluksiz xizmat koʻrsatish lozimligi natijasida ishni toʻxtatish mumkin boʻlmagan korxonalarda, shuningdek uzluksiz ishlab chiqarishga asoslangan korxonalarda dam olish kunlari soni korxonada joriy etilgan ish haftasi turiga qarab, Kodeksning tegishli ravishda olti kunlik yoki besh kunlik ish haftasida ishlaydigan xodimlarga belgilangan miqdoridan kam boʻlishi mumkin emas.

Uzluksiz ishlab chiqarishga asoslangan korxonalar xodimlarining dam olish kunlari kalendardagi dam olish kunlariga toʻgʻri kelmasligi mumkin va ular belgilangan tartibda korxonada tasdiqlangan ish smenasi jadvallariga binoan xodimlarning har bir guruhiga haftaning turli kunlarida navbati bilan berib borilishi mumkin. Shu sababli agar bunday korxonalarda jadval boʻyicha ish smenasi yakshanba kuniga toʻgʻri kelib qolsa, bunday paytda yakshanba kuni oddiy ish kuni sanaladi, demak, MKda belgilab qoʻyilgan dam olish kunlarida ishga jalb etishga doir cheklanishlar unga tatbiq etilmaydi.

Uzluksiz ishlab chiqarishga asoslangan korxonalar xodimlarining har haftalik dam olish kunlaridan foydalanishning boshqacha holatlari ham boʻlishi mumkin.

Vaxta usulida ishlashning oʻziga xos xususiyati mazkur MKning 6-boʻlimi 4 paragrafda tartibga solingan boʻlib, 465-moddaga muvofiq, vaxta usulida ishlash xodimlarning doimiy yashash joyiga kunlik qaytishini taʼminlash imkoni boʻlmagan taqdirda, ularning doimiy yashash joyidan tashqarida mehnat jarayonini amalga oshirishning alohida shaklidir.

Sharhlanayotgan qoida aslida MKning 469-moddasida hisobga olish davri doirasida ish vaqti va dam olish vaqti ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan va amalga kiritilguniga qadar ikki oydan kechiktirmay xodimlar eʼtiboriga yetkaziladigan jadval bilan tartibga solinishi belgilangan boʻlib, vaxta davrida agar ishlab chiqarish sharoitlariga koʻra buning imkoni boʻlsagina haftalik dam olish kunlari berilishi nazarda tutilgan.

Shuni taqozo etadiki, vaxta usulida ishlash davriga toʻgʻri keladigan har haftalik dam olish kunlarini olti kunlik ish haftasida bir va besh kunlik ish haftasida ikki dam olish kuni hisobidan kelib chiqib jamlab boriladi va vaxtalararo dam olish davrida beriladi.

Mehnat vazifalarini bajarishni jadval boʻyicha muntazam ravishdagi navbatchiliklarda amalga oshiradigan xodimlarning har haftalik dam olish vaqti smenalararo navbatchilikdan xoli kunlarning umumiy soniga qoʻshiladi.

Yuqorida aytib oʻtilgan hollarda mazkur moddaga binoan ikki hissa miqdorida haq toʻlanishi yoki xodimning istagiga koʻra foydalanilmagan dam olish kuni boshqa dam olish kuni berish bilan kompensatsiya qilinishi lozim.

Umumiy qoidaga koʻra, dam olish kunlari xizmat safari boshlanishidan oldingi yoki undan keyingi kunga toʻgʻri kelib qolgan taqdirda, xodim ulardan oʻz xohishiga binoan, shu jumladan qayerga yuborilgan boʻlsa, oʻsha joyda oʻz xohishiga koʻra foydalanishga haqlidir. Lekin bunday hollarda xodim dam olish kuni ishlagan hisoblanmaydi. Xizmat safariga borgan xodimga yuborilgan joyga borish-kelish uchun yoʻl kira toʻlanadi hamda xizmat safari bilan bogʻliq boshqa xarajatlar qilinadi. Xodim xizmat safariga yuborilgan joyda oʻtkazishga qaror qilgan dam olish kunlari uchun kundalik xarajatlar va turar-joydan foydalanish xarajatlari qoplanmaydi, chunki bu kunlar xizmat safari muddatiga kirmaydi.