426-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Nogironligi boʻlgan shaxslar faqat dastlabki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtganidan keyin ishga qabul qilinadi va keyinchalik har yili majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazib turilishi lozim.
Ushbu Kodeksning 360-moddasida nazarda tutilgan nogironligi boʻlgan shaxslarning majburiy tibbiy koʻriklari ish beruvchining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
1. Nogironligi boʻlgan shaxslarni ishga qabul qilish chogʻida dastlabki majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hamda ular ishlab turgan davrda har yili davriy majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish nafaqat MK qoidalariga asosan, balki Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi, “Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida”gi va “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonunlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirining buyrugʻi bilan tasdiqlangan “Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2012 yil 29 avgustda 2387-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan) Nizomga muvofiq amalga oshiriladi.
Nogironligi boʻlgan shaxslarni ishga qabul qilishda ularni salomatlik holatiga koʻra mehnatga yaroqliligini, sogʻligʻi holatiga koʻra ishni bajara olishini aniqlash maqsadida majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtadilar.
Nogironligi boʻlgan shaxslarning sogʻlik holatini nazorat qilish va mehnat faoliyatini davom ettirishga toʻsqinlik qiluvchi kasalliklarni oʻz vaqtida aniqlash maqsadida esa, ular ish beruvchi tomonidan har yili davriy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
MKning 360-moddasiga asosan, ish beruvchi tomonidan dastlabki va davriy tarzda tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi shart boʻlgan xodimlar toifasi nazarda tutilgan boʻlib, ularning ichida nogironligi boʻlgan shaxslar ham mavjud.
Majburiy tibbiy koʻrik odatda, yuqumli va parazitar kasalliklar tarqalishining oldini olish, kasbiy kasalliklar, zaharlanish va baxtsiz hodisalarning oldini olish maqsadida oʻtkaziladi.
MKning 175-moddasiga asosan, majburiy tibbiy koʻrik natijalari xodimning shaxsiy maʼlumotlari sirasiga kiradi, ularni tarqatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtmagan nogironligi boʻlgan shaxslar bilan mehnat shartnomasini tuzish, agar bunday koʻrik majburiy boʻlsa, mehnat qonunchiligini buzish hisoblanadi. Buning uchun Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 49-moddasiga asosan, aybdor mansabdor shaxsga nisbatan maʼmuriy jazo qoʻllanilishini mumkin.
Shu bilan birga, majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilmasdan ishga qabul qilingan shaxs bilan tuzilgan mehnat shartnomasi MKning 168-moddasi 1-qismi 4-bandi bilan ishga qabul qilishga doir belgilangan qoidalarning buzilganligi sababli bekor qilinishi mumkin. Agar yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarlikni bartaraf etish imkoni boʻlsa mehnat shartnomasi bekor qilinmaydi. Yaʼni ish beruvchi ushbu xodimini tibbiy koʻrikdan oʻtkazsa va ushbu koʻrik natijalari ishini davom ettirishga toʻsqinlik qilmasa, xodim ishini davom ettiraveradi.
Dastlabki tarzda tibbiy koʻrikdan oʻtishi shart boʻlgan xodimlar tashkilot tomonidan tibbiy koʻrikni oʻtkazuvchi davolash-profilaktika muassasasiga “Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida”gi Nizomga asosan tasdiqlangan shaklga muvofiq taqdim etilgan yoʻllanma asosida tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismiga muvofiq, nogironligi boʻlgan shaxslar uchun tibbiy koʻriklarni tashkil etish majburiyati ish beruvchi zimmasiga yuklatilganligi uchun bunday tibbiy koʻriklar ish beruvchining mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi (MKning 292-moddasi sharhiga qarang). Yaʼni, bu xarajatlar xodim tomonidan emas, ish beruvchi tomonidan qoplanadi. Xodim tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan vaqtida, u oʻz ish joyida boʻlmasa ham, unga oʻrtacha ish haqi saqlanadi (MKning 280-moddasi sharhiga qarang).