417-modda · VI bo'lim · Ayrim toifadagi xodimlar mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning oʻziga xos xususiyatlari
Oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlarni xizmat safariga yuborish, ish vaqtidan tashqari ishlarga, tungi ishlarga, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilish taqiqlanadi.
Madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodiy xodimlari, professional sportchilar, shuningdek asarlar yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa shaxslar Ijtimoiy-mehnat masalalari boʻyicha respublika uch tomonlama komissiyasi bilan kelishgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan ishlar, kasblar, lavozimlar roʻyxatlariga muvofiq ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qoidadan mustasnodir.
1. Sharhlanayotgan moddaning birinchi qismiga muvofiq, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimlarni xizmat safariga yuborish taqiqlanadi. Bu taqiq hatto bir hudud doirasida amalga oshirilishi kerak boʻlgan xizmat safarlariga ham taalluqli. Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxs xizmat safariga borishdan bosh tortgan taqdirda ish beruvchi unga nisbatan intizomiy jazo qoʻllay olmaydi. Aksincha, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxsni xizmat safariga yubormoqchi boʻlganligi uchun ish beruvchi maʼmuriy javobgarlikka tortiladi.
Taʼkidlash kerakki, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimlarni ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb etish deb ish joyida belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari ishga jalb etish tushuniladi (MKning 189-moddasi sharhiga qarang). Agar voyaga yetmagan xodim toʻliqsiz ish vaqti shartlari asosida ishlayotgan boʻlsa, u holda mehnat shartnomasida koʻrsatilgan ish vaqti meʼyoridan koʻproq ishlagan boʻlsa ham, agar bu oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan xodimlar uchun belgilangan umumiy kunlik ish vaqti meʼyoridan oshmasa, bu noqonuniy harakat sifatida baholanmaydi. Sababi voyaga yetmaganlarni ish vaqtidan tashqari ishga jalb etishning taqiqlanganligi ularni belgilangan ish vaqti normasidan ortiq ishlatish mumkin emasligi kafolatidan kelib chiqadi (MKning 415-416-moddalari sharhiga qarang).
MKning 188-moddasiga muvofiq, soat 22-00 dan to soat 6-00 gacha boʻlgan vaqt tungi vaqt hisoblanadi. Demak, oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan xodimning ish vaqti ularga nisbatan belgilangan ish vaqti normalarini eʼtiborga olgan holda soat 06:00 dan ilgari boshlanmasligi va kechki 22:00 dan keyin tugamasligi lozim.
Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar dam olish kunlari (MKning 207-moddasi sharhiga qarang) va ishlanmaydigan bayram kunlari (MKning 207-moddasi sharhiga qarang) ham ishga jalb etilmasligi kerak, hatto bunga ularning roziligi boʻlsa ham.
Qonunchilikda voyaga yetmaganlar uchun belgilangan ularni tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga, dam olish va bayram kunlaridagi ishlarga jalb etish mumkin emasligi haqidagi taqiqlar, ularni shu kunlardagi navbatchilikka jalb qilish ham mumkin emasligini anglatadi.
2. Sharhlanayotgan moddaning ikkinchi qismiga muvofiq, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan taqiqlar baʼzi ijodiy kasb va lavozim egalariga taalluqli emas. Bularga quyidagilar kiradi: madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodiy xodimlari, professional sportchilar, shuningdek asarlar yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa shaxslar.
Madaniy-tomosha tashkilotlarining, televideniye, radioeshittirish tashkilotlarining va boshqa ommaviy axborot vositalarining ijodiy xodimlari, professional sportchilar, shuningdek asarlar yaratishda va (yoki) ijro etishda (namoyish etishda) ishtirok etuvchi boshqa ishlar, kasblar, lavozimlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 24 avgustdagi 419-sonli qarori bilan tasdiqlangan.
Ushbu Roʻyxatning izoh qismiga koʻra roʻyxatda koʻrsatilgan ishlar, kasblar va lavozimlarga 15 yoshga toʻlmagan shaxslarni ishga qabul qilishda ularning sogʻligʻiga va maʼnaviy kamol topishiga ziyon yetkazmasligi, taʼlim va kasbiy tayyorgarligi va qonunchilikda belgilangan boshqa talablarga rioya etilishi lozim.
Mazkur roʻyxatda koʻrsatilmagan boshqa kasblar, ishlar va lavozimlarga 15 yoshga toʻlmaganlarni ishga qabul qilish mumkin emas.